Küresh küsenning wapiti shwétsiye metbu'atida


2006-11-08
Share
Küresh küsenning miyitini uzitish murasimigha uning shwétsiyilik dostlirimu qatnashqanidi.

Merhum küresh küsen ependining wapati peqet Uyghur xelqi üchünla chong yoqitish bolup qalmastin, belki pütün shwétsiye üchünmu chong bir yoqitish boldi. Uni tonuydighan, uning muzikisigha hérismen shwéd xelqi shwétsiyining her qaysi jayliridin her xil teziyenamilarni ewetip uninggha bolghan chungqur qayghusini ipadilidi. Uning wapati heqqidiki xewer shwétsiye axbaratliridimu keng orun aldi.

Merhum wapat bolghan künning etisi yeni 30 öktebir küni merhum yashighan éskilstuna shehride chiqidighan "kiruren géziti", "shwétsiyidiki ataqliq muzikant küresh sultan wapat boldi" dégen témida maqale ilan qilip, merhumning hayat pa'aliyiti heqqide tepsili melumat bergen. Maqalide köresh kösen ependining ay yultuzluq kök bayraqni arqa körünüsh qilip chüshken chong resimi qisturma qilin'ghan. Maqale jemi 5 qisimdin teshkil tapqan bolup, maqalida merhumning sen'et hayatigha nahayti yuquri baha bérilgen. Maqalide mundaq yézilghan:

"Muzikant, kompozitor, sha'ir, ataqliq naxshichi we xelq muzikisi tetqiqatchisi küresh sultan xitayning gherbidiki Uyghuristandin kelgen. U shwétsiye téléwiziyisi we radi'olirida özining naxsha muzikiliri bilen dunyagha tunulghan artisqa aylan'ghan idi. U shwétsiyide chong ataqqa ige sen'etkar bolup, shwétsiyining eng dangliq muzikanti allé mollérning teshkilishidiki "dunya muzika etirti" ning terkibide shwétsiyining her qaysi jaylirda we yawropadiki bir qisim döletlerde nurghun qétim uyun qoyghan.

Merhumning depne murasimidin kiyin yeni 3 noyabir küni shiwétsiyediki eng chong géziti bolghan yeni shwétsiye hökümitining birdin bir awazi bolghan "kündilik xewerler" géziti merhumning wapati heqqide maqale ilan qilip merhumning wapatigha bolghan qayghusini ipadiligen. Kündilik xewerler gézitide ilan qilin'ghan bu maqalide merhumning sen'et hayatigha qarighanda siyasiy hayatini bekrek gewdilendürgen. Maqalida mundaq yézilghan:

"Uning depnisige dunyaning herqaysi jaylirida yashawatqan Uyghurlarmu kilip qatnashti, Uyghurlarning lédiri bolghan rabiye qadirning washin'gitondin kélip qatnishishi uning Uyghur xelqi arisidiki hörmitining qanchilik yuquri ikenlikini ipadilep baridu, u peqet bir muzikant bolupla qalmastin belki chet'elde sergerdan bolup yürgen Uyghurlarning lédirlirining biridur".

Maqalide yene Uyghurlarning qisqiche tarixi we hazirqi ehwali heqqidimu qisqiche chüshenche bérilip ötülgen bolup, xitayda mawzédong hökümranliq qilghan zamanlarda Uyghurlarning ulargha béqindi bolup qalghanliqini alahide tilghan alghan. Aptor maqaliside mundaq dep yazghan:

"Küresh sultan 'yerni satmanglar' dégen naxshisi bilen xitay hökümiti teripidin teqip astigha élin'ghan. U türkiye ottura asiya döletliride sersan bolup yürüp xelqining erkinliki üchün küresh qilghan. U b d t ning yardimi bilen shwétsiyige kelgendin kiyin uning a'ilisi Uyghurlarning erkinlik üchün küresh qilidighan bir merkizige aylan'ghan. U hayatining axirghiche öz wetinining musteqilliqni izdigen. Biraq epsuslinarliq yéri shu idiki Uyghurlarning tibetlerning dalay lamasidek bir tunulghan lédiri yoq idi. U dunya Uyghur qurultiyining terkibide erkin aliptékin bilen birge ishligen idi. U muzikidin ibaret üchünchi til bilen dunyaning erkinliki üchün küresh qilimen dégen dep bildürgen idi".

Merhum yashighan we xizmet qilghan éskilstuna sheherlik medeniyet idarisining bashliqi yunas burman. Depne murasimida qilghan sözide mundaq dégen idi:

"Köresh armizdin ketti uning wapati shwétsiye üchünmu bir yoqitish, u shwétsiye yéngi bir medeniyetni, yéngi bir sen'etni yeni Uyghur sen'itini ekelgen idi biz shwétsiye radi'osi we éskilstuna sheherlik muzika arxipxanisi bilen birliship Uyghur xelq muzikilirini retlep chiqmaqchi iduq. Mushu noyabir éyining axirida qeshqerdin 40 dane xaliq muzikisini ekeldürüp léntigha yazmaqchi iduq. U Uyghur muzikilirini kuchar, qeshqer, ghulja, turpan, xoten, atush we lopnur rayonliri buyiche retlep bir yürüsh yette tomluq kitap we CD i ishlep chiqishni pilanlighan we ishqa kirishken idi. U arimizdin ketti, emma uning xatirisi we pütmes-tügimes muzika bayliqigha ige bolghan Uyghur muzikisining retlinishi üchün uning bashlighan ishliri toxtap qalmaslqi kérek, men uning ishlirining dawamlishi üchün muwapiq shara'it yaritishqa teyyarmen". (Yalqun)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet