Күрәш күсән ейтқандәк "күрәш өлмәйду ..."


2006.10.31
kuresh-kusen-2006-03-14-150.jpg
Мәрһум күрәш күсән әпәнди 2006 – йили 14 – март күни америка дөләт мәҗлисидә өткүзүлгән уйғур мәдәнийәт күнидә.

Сәнәт асминидин туюқсиз өчкән юлтуз мәрһум күрәш султан күсән, уйғур елидики қәдимий күсән дияри кучада өсүп йетилиш җәрянида бу сәнәт ордиси униң мәсум қәлбигә сәнәт уруқини салған иди. У муһәббәтниң, һәқиқанийәтниң күйчиси болуп йетишкән иди, яқ, у уйғур хәлқниң үмид- арзулирини, аһу -зарини һармай күйлигән һөр булбул иди. Униң илгири зияритимизни қобул қилип ейтип беришичә, у уйғур елиниң йеза ‏- қишлақлириғичә йүрүп җәмий 1000 мәйдандин артуқ оюн қойған икән. Униң "йәрни сатмаңлар ", "аҗрашмаңлар ата‏- анилар", "уйғур қизи чечиң қени" қатарлиқ нахшилирини аңлимиған уйғур болмиса керәк.

Күрәш күсәнниң сәнәт һаятини мәркәз қилип әсләп өткинимиздә, у нахшиниң һәтта текистидин музикисиғичә өзи иҗад қилип ишләп, өзи челип, өзи ейтидиған шундақ универисал сәнәткар иди. У нахша биләнла әмәс, композитор сүпитидә музика иҗадийити, йәнә шаир сүпитидә өткүр шеирлири билән хәлқниң боғулған туйғуси һәм арзулирини түрлүк сәнәт шәкиллири билән яңратти. Пәқәт әл ичидила әмәс һәтта дуняға аңлатти.

Әркинлик, һөрлүк һессиятлири боғулған бу күйчи, вәтән, хәлқиниң ишқида сайриялмиғанлиқи үчүн вәтән беғидин айрилип, әрк әлләрдиму шатланмиди. Чүнки у хәлқиниң аһу ‏- дәрдини нәгила бармисун биллә елип йүрди, уни нахша қилип ейтти, музика қилип яңратти. У дуня сәһнилиридиму көрүнди, шветсийидә дөләтлик ансамбилларда оюн қойди. У һәр бир сәһнә, һәр бир мәйдан оюн, ят хәлқләр билән болған һәр бир учришишниму уйғурни, уйғурниң сәнитини, тарихини һәм арзусини тонутушниң пурсити дәп билди.

Күрәш күсәнниң чәтәлгә чиққандин кейин миллий азадлиқ һәрикитигә қатнишип сиясий һаятини башлиғандин буян иҗад қилған "истиқлал марши", "ур америка" һәмдә уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадирға беғишлиған "рабийә қадир " қатарлиқ иҗадий нахшилирида миллий туйғу, лирикилиқ аһаң һәмдә җәсур сиясий исянкар роһ җипсилашқан аҗайип өзгичә бир мелодийә шәкилләнгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.