Ихлас - садақәт рәмзидур


2007.12.27

Уйғурлар күндилик турмушида " ихлас бағлаш, ихлас қилиш, ихласмән, ихласлиқ"дегәнгә охшиған сөзләрни көп ишлитиду. Буниңдин уйғурларда ихласниң қанчилик орни вә қәдир - қиммитиниң барлиқини билиш анчә қейин әмәс. Уйғурлар ихлас билән иш қилғучиларни яқтуридиған вә һәр ишни ихлас билән қилидиған хәлиқтур.

Ихласниң мәниси

Ихлас - луғәттә бир нәрсини башқисидин таллап айриш, илғаш мәнисини билдүриду. Әмма истималда ихлас һәр ишни гүзәл нийәт, сап қәлб билән қетирқинип қилиш демәктур. Ихлас қәлб қетидин кәлгән сәмимий сөйгү билән көрситилгән садақәттур. Ихласниң әкси рия (йәни әмәлләрни көз боямчилиқ үчүн қилиш)дур.

Адәм балисиниң икки дунялиқ саадити вә маддий, мәнивийитигә кепиллик қилалайдиған ихластин бөләк иккинчи бир хисләт йоқтур. Биравниң ихласини қазанмақ һәқиқәтән муһим бир иштур. Чүнки зәрричилик ихлас билән қилинған иш, ихлассиз қилинған миңларчә иштин әладур.

Ихласниң әһмийити

Сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәрә шәһиридә турушлуқ алим муһәммәд нияз һаҗим ихласниң әһмийити вә зөрүрлүки һәққидә тохтилип мундақ деди:" һәр қандақ бир ишта ихлас тәләп қилиниду. Илим тәһсил қилишта, әмәл - ибадәт қилишта, йетим - йесирларға ярдәм қилишта, һалал ризқ үчүн ишләштә ихлас бағлап иш қилиш тәләп қилиниду.

Һәр қандақ бир ишниң өзигә лайиқ ихласи бардур, мәсилән: сәмимий ихлас билән бағланған муһәббәтниң бир зәрриси, берәр мәнпәәт йүзисидин бағланған миңларчә муһәббәттин әлвәттә чоң вә қиммәтликтур. Чин муһәббәтни көрүшни халиған киши аниларниң тәбиитигә қариса болиду.

Һәқиқий халис муһәббәткә анилар сазавәрдур. Улар пәрзәнтлири үчүн нурғунлиған җапа - мушәққәтләрни тартип, чин дилидин балилири үчүн көйүп - пишип, уларни чоң қилиду. Лекин у қилғанлири үчүн балилиридин берәр мукапат яки совға -салам тама қилмайду, берәр пайда көзлимәйду. Адәмму бирәр нәрсигә ихлас қилған икән, шундақ чин әқидә вә сөйгү билән ихлас қилғандила, ғәлибигә еришәләйду."

Әмәлләр көплики билән өлчәнмәйду

Муһәммәд нияз һаҗимниң ейтишичә, көмүр килограм, һәтта тоннилап, алтун болса грамлап тартилиду. Ихласлиқ әмәл алтун болса, ихлассиз әмәл көмүргә охшайду. Бу мисалдин ихласлиқ ибадәт билән ихлассиз әмәл- ибадәтниң оттурисидики пәрқ очуқ көрүнүп турупту.

Ихласмәнләр қилған ишлирини башқиларға көрсәтмәйду

Һәқиқий ихласмән адәм вәтини үчүн, миллити үчүн вә җими инсанийәт үчүн қандақла бир яхши ишни қилмисун, өзиниң яхши ишлирини кишиләргә билдүрүш үчүн алдирап қалмайду. Бәлки яхши ишниң тамамлиниши үчүнла алдирайду. Аллаһ тааламу мундақ ихласмән бәндиләрни яқтуриду вә униңға мәдәт бериду.

Биравниң қилған әмәллири вә яхшилиқлири қаримаққа қанчилик катта болуп кәтсиму, әгәр униң қилған ишлирида чин ихлас болмиса, униң әҗри асанла йоққа чиқиду. Чүнки башқиларниң көзлирини бояш үчүн қилинған әмәлләр өзлүкидин нәтиҗисиз қалиду. Мундақ қилғучиларни аллаһму яқтурмайду. Әмма чин ихлас билән қилинған яхши әмәл қаримаққа кичик болсиму, униң әҗри вә нәтиҗиси катта болиду. (Өмәрҗан )

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.