Xitay we rusiyining manéwir arqiliq érishmekchi bolghan yoshurun meqsetlirimu bar


2007-07-24
Share

Xitay bilen rusiye 9 -awghusttin 17 ‏- awghustghiche rusiyining ural téghi étikige jaylashqan chélyabinski rayonida birleshme manéwir ötküzüshni pilanlighan idi. Bu manéwirgha qatnashmaqchi bolghan xitay eskerlirining tunji qismi mushu ayning 20- küni Uyghur élining turpan wilayitidin rusiyige qarap yolgha chiqti.

Xitaylar bu qétimliqi manéwirni, ilgiri ötküzülgen birleshme manéwirlargha oxshash yosunda, atalmish térrorluqqa, bölgünchilikke we diniy esebiylikke qarshi jeng qilishtiki herbiy hemkarliqini kücheytish dep körsitiwatqan bolsimu, halbuki, bezi siyasiy tehlilchiler, bu manéwirning bashqa yoshurun meqsetlernimu özige mujessem qilghanliqini ilgiri sürmekte.

Bu qétimliqi manéwirgha xitay tereptin, quruqluq armiyisi, hawa armiyisi, parashutchi qisimlirini oz ichige alghan 1600 esker qatnishidighan bolup, xitay mushu ayning 20- küni lenju herbiy rayonigha tewe qisimlardin 300 neperni turpan wogzalidin yolgha salghan.

Hazir teywendiki chingyün uniwérsitétida ottura asiya tetqiqati bilen shughulliniwatqan istratégiye tetqiqatchisi doktur erkin ekrem ependi, xitay bilen rusiyining bundin burunmu mushuninggha oxshash manéwirlarni ötküzgenlikini emma ular ishletken qorallarning iqtidarining térrorchilargha qarshi küresh qilish sewiyisidin éship ketkenlikini körsitip, eslide bu ikki döletler arisidiki herbiy manéwir hem bir-birsining herbiy qoral ‏- yaraq sewiyisini dengsep béqish we bashqa döletlerge özlirining herbiy jehettimu inaq munasiwetke ige ikenlikini körsitish meqsitini öz ichige alghan, deydu.

Rusiye générali: "rusiye bilen xitay oxshash riqabetke duch kelmekte"

Xitay bilen rusiye 2005- yili shendung yérim arilida 10 ming eskerdin terkip tapqan birleshme manéwir ötküzgende, rusiye générali yuri baluyéfsky, rusiye bilen xitayning yene mushundaq birleshme manéwirlarni dawamliq ötküzüsh pilani barliqini we shangxey hemkarliq teshkilatigha eza döletlerning shangxey hemkarliq teshkilati ramkisi ichide birleshme heriketlerge birlikte qarshi turush pikrini ilgiri sürgen.

Uningdin bashqa, asiya waqti gézitning 2005- yilidiki 26 ‏- awghusttiki sanida bérilgen "manéwirmu yaki soz oyunimu" témiliq maqalide körsitilgendek, hazir pénsiyige chiqqan rusiye générali léonid iwashof, 2005- yilliqi manéwir harpisida muxbirlargha bu xildiki manéwirlarning rusiye bilen xitay duch kéliwatqan yéngi riqabetlerge taqabil turushqa hazirliq körüsh ikenlikini qeyt qilghan we : "rusiye bilen xitay oxshash riqabetke duch kelmekte, peqet térrorchilar emes, bu ikki dölet bu xil riqabetlerge ortaq qarshi turushi kérek" dep körsetken idi.

Bu nöwettiki manéwir heqqide, yuqirigha oxshash pikrini ilgiri sürgen erkin ekrem ependi, ularning amérikining ottura asiyagha singip kirishini cheklesh we ottura asiya döletlirige öz küchini namayish qilish gherizi yoshurun'ghanliqini chetke qaqmaydighanliqini körsetti.

Erkin ekrem ependi":xitayning meqsiti Uyghurlarning yürikini mujush"

Xitay, rusiye we bashqa shangxey hemkarliq teshkilatigha eza döletler birlikte ötküzmekchi bolghan bu nöwetlik manéwir " tinchliq burchi 2007" dep atalghan bolup, xitay axbarat wasitiliri bergen süretlik xewerlerde körsitilishiche, turpandin yolgha chiqqan xitay eskerliri kiyimlirige " tinchliq burchi 2007" dégen belge taqighan we xitay bayriqini kötürüshken halda yolgha chiqqan. Bironéwiklar bésilghan herbiy yük poyizi toxtitilghan wogzal supisida Uyghur qizliri usul oynap eskerlerni uzitip qoyghan .

Erkin ekrem ependi xitayning bu qilmishigha qarita uning Uyghurlarning yürikini mujush jehette orunlashturghan ish ikenlikini otturigha qoydi.

Rusiyining yene bir meqsiti xitaygha qoral sétish

2005- Yilliq rusiye xitay birliship ötküzgen " tinchliq burchi 2005" manéwiri jeryanida , gerche rusiyilik générallar manéwirning ochuq-ashkara élip bérilidighanliqini qayta-qayta tekitligen bolsimu, rusiyidiki erkin axbarat wasitisi nézawismaya géziti " rusiye bilen xitay 3- dunya urushi üchün meshiq qiliwatidu" dep eyibligen we rusiye uchun xitaygha ilghar herbiy qorallirini sétish imkaniyiti hazirlaydighanliqini otturigha qoyghan idi.

Erkin ependi rusiyining xitaygha qoral sétishining bu qétimliq manéwir jeryanida rusiye yetmekchi bolghan yene bir meqset ikenlikini körsetti.

Bu yilliq manéwir 8- ayning 9- künidin 17 ‏- künigiche dawam étidu. Eslide xitay bu qétimliq manéwirgha baridighan eskerlirini qazaqistan zéminidin ötküzüshni pilanlighan bolsimu , emma qazaqistan terep xitayning bu telipini ret qilghan idi. Melum bolushiche, xitay eskerlirini biwasite rusiye zéminigha yötkigen.

Hazirche mezkur manéwir heqqide bashqa gherb döletliri tüzük inkas qayturmidi. (Jüme)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet