Istanbulda ötküzülgen 4 ‏- nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi filim körsitish pa'aliyitige Uyghurche filimmu qatnashturuldi

Istanbul uniwérsitétigha qarashliq yawru ‏- asiya inistituti, türkiye kültür we sayahet ministirliqi, istanbul sheher bashqurush idarisining birlikte uyushturushi we türkiye hemkarliq we tereqqiyat idarisi, istanbul bey'oghlu rayonluq sheher bashliqining qollap quwwetlishi bilen, 4 ‏- nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi filim körsitish künliri programmisi, 2010 ‏- yili 2 ‏- ayning 15 ‏- künidin 18 ‏- künigiche, istanbul shehirining oxshimighan rayonliridiki yighin zallirida ötküzüldi.
Muxbirimiz arslan
2010.02.19
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
memetning-chushi-Uyghur-kinosi-305 Süret, 2010 ‏- yili 2 ‏- ayning 15 ‏- künidin 18 ‏- künigiche istanbulda échilghan, 4 ‏- nöwetlik xelqaraliq türk dunyasi filim körsitish künliri programmisida qoyulghan 'memetning chüshi' namliq uyghurche filimdin bir körünüsh.
RFA Photo / Arslan

2 ‏- Ayning 15 ‏- küni istanbul uniwérsitétining yighin zalida bu programmining échilishi bashlan'ghan bolup, yighin'gha istanbul shehirining mu'awin waliysi mustafa altuntash, istanbul uniwérsitéti yawru ‏-asiya inistituti mudiri proféssor doktur hayati tüfekji, istanbul ‏ bey'oghlu rayonluq sheher bashliqi exmet misbah, istanbul sheherlik kültür we sayahet mudiri exmet emre, qazaqistanliq meshhur rizhissur asan'éli asimuf qatarliq shexsler qatnashti we söz qildi.

Yighinda istanbul shehirining mu'awin waliysi mustafa altuntash söz qilip, türk dunyasigha alaqidar bu programmini uyushturghan shexslerge teshekkür éytish bilen birge kelgüside türk dunyasi bilen bolghan munasiwetlerning téximu küchiyishini ümid qilidighanliqini bildürdi.

Bu programmigha, ezerbeyjan, Uyghur éli, qazaqistan, qirghizistan, özbékistan, rusiye fédératsiyisi, bashquristan, tataristan jumhuriyiti, tajikistan we türkmenistan qatarliq 9 dölet we rayonlardin tallan'ghan 34 filim we 28 filim artisi qatnashturuldi. Bu programmigha Uyghurlar ishligen 'memetning chüshi' namliq filimmu qatnashturuldi.

Istanbul yawru asiya instituti bu programmini uyushturushtiki asasi meqsitini höjjetlik filim ishlesh arqiliq ipadiligen bolup, u filimde mundaq déyilgen: istanbul shehirining 2010 ‏- yili yawropaning kültür paytexti bolushi we medeniy türk xelqlirining medeniyet ‏- kültüri kino‏- filim yoli arqiliq istanbulda tonushturulishi kültür we sen'et hayatimizni güzelleshturudu. Türk dunyasi filim künliri pa'aliyitining 2010 ‏- yilliq programmisigha qatnashquchi dölet we rayonlarni oxshash qimmetlik kültür ‏- medeniyetler etrapida uchrashturush, janlandurush, tiz tereqqi qiliwatqan dunyada ortaq tarix we oxshash medeniyet yadikarliqlar nuri astida kelgüsimizni qurush we yawru asiya jughrapiyisige tarqalghan medeniy türk ölkilirining yadikarliqlirini kinu ‏- filim yoli bilen tonush we ortaqlishishni berpa qilishni meqset qilidu. Türk dunyasi kino ‏- filim künliri 2010 ‏- yilliq programmisida oxshash qimmetlik medeniyetler etrapigha toplashqan dölet ‏- rayonlarning izchil qatnishishni teshebbus qilghan xelq'araliq bir pa'aliyet bolup, ' ortaq tilliq filim' arqiliq kültür ‏- medeniyetlerni ortaqlishishni meqset qilidu.

4 Kün dawam qilghan bu pa'aliyetning 2 ‏- 3 ‏ we 4 ‏- künliri bu programmigha qatnashturulghan filimler istanbulning her qaysi rayonliridiki mu'emmer qaraja tiyatiri, kazlicheshme kültür merkizi, qartal bulent ejewit kültér merkizi qatarliq chong zallarda heqsiz körsitildi.

Pa'aliyetke ottura asiya döletliride ishlen'gen, yurt, bibinur, jaza, kélin, köchmenler, xeyri‏- xosh elwida gulsari qatarliq 34 filim qatnashturulghan bolup, Uyghur diyaridin memetning chüshi namliq Uyghurlar ishligen filimmu qatnashturuldi.

Memetning chüshi namliq filim programma bashlan'ghan birinchi küni istanbul takism rayonigha jaylashqan mu'emmer qaraja tiyatirxanisida körsitilgen bolup, 4 ‏- küni yene Uyghurlar köp olturaqlashqan zeytinburnu rayonidiki kazlicheshme kültür merkizining yighin zalida körsitildi.

Bu filim türkiyide qandaq tesir peyda qilidu? memetning chüshi namliq filim, türkler we ottura asiya xelqliri közligendek Uyghurlarning medeniyet ‏- kültürige wekillik qilalamdu? bu so'allarning jawabigha érishish üchün filimni körgen Uyghurlar bilen söhbet élip barduq.

Sadiqjan isimlik Uyghur memetning chüshi namliq filimning asasiy mezmuni heqqide toxtilip ötti we bu filimdin alghan tesiratini sözlep berdi.

Uyghurlar ishligen bu filimning türk dunyasi medeniyet ‏- kültür pa'aliyitige tallap qatnashturulushi xushallinarliq bir ish, emma bu filimni gerche Uyghurlar ishligen bolsimu, Uyghur tilida qoyulmay xitay tilida qoyulushi kishini téximu epsuslanduridu. Chünki xitaylarning Uyghur tilini yoq qilish siyasitige uyghun kelmigen bolsa kérek, xitayche terjime qilip andin bu türk dunyasi medeniyet kültür pa'aliyitige qatnashturghanliqidin, xitayning bu filimni qatnashnashturushta türklerning telipini ret qilishtin éhtiyat qilip resmiyet yüzidinla qatnashturuwatghanliqini körüwalghili bolidu, yene bir tereptin Uyghur tili bilen türk tilining oxshap kétidighanliqini küzde tutup qesten xitayche terjimisini qatnashturghan. Buningdin xitayning Uyghur tili we medeniyiti bilen türk tili we medeniyitini uzaqlashturush we ikki medeniyetning tarixi munasiwetlirige tosqunluq qilish üchün shundaq qilghanliqini körüwalghili bolidu.

Filimde diqqet qilishqa tégishlik yene bir mesile bolsa, Uyghur déhqanlirining ichidighan süyimu yoqluqi, hakimiyet bularning su qiyinchiliqi bilen kari bolmay, ular özliri chare izdep quduq qazghanliqi, yene bir ish bolsa, filimde yéza xelqining putbol musabiqisini körüsh üchün sheherge éshek harwilar bilen bérishi, xelqning qatnash shara'itlirining yoq ikenlikini yeni buning xitaylarning Uyghurlarni namrat qaldurush siyasitining ispati ikenlikini körüwalghili bolidu. Chünki bu filimdiki bu körünüshler Uyghurlarning ri'al turmushini eks ettürgen.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.