Memtili tewpiq ependi qetli qilin'ghanliqining 72 yilliqi xatirilendi

30 - May awstraliyining sidnéy shehiride Uyghur yéngi ma'arip herikitining bayraqdarliridin bolghan memtili tewpiq ependi qetli qilin'ghanliqining 72 yilliqi xatirilendi we memtili ependimning hayati pa'aliyiti eslep ötüldi.
Muxbirimiz jüme
2009-06-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, mezkuz paaliyetke qatnishiwatqan sidnéy uyghur ana til mektip oqughuchiliri memtili tewpiq ependining süritini qollirida tutushup turghan, merhumni eslesh üchün élip barghan bu paaliyet jeryanidiki körünüshlerdin biri.
Süret, mezkuz paaliyetke qatnishiwatqan sidnéy uyghur ana til mektip oqughuchiliri memtili tewpiq ependining süritini qollirida tutushup turghan, merhumni eslesh üchün élip barghan bu paaliyet jeryanidiki körünüshlerdin biri.
RFA Photo / Jume

Xatirilesh pa'aliyitide yene, sidnéy shehiride dawamlishiwatqan sidnéy Uyghur ana til mektipi qurulghanliqining 3 yilliqi birlikte xatirilendi.

Xatirilesh pa'aliyiti sidnéy Uyghur ana til mektipini qurup, 3 yildin biri dawamlashturup kéliwatqan, Uyghur élide belgilik nopuz tikligen axbaratchi selime kamal teripidin uyushturulghan.

Pa'aliyet selime kamal xanimining memtili ependining hayat pa'aliyiti we uning qetli qilinishi heqqidiki qisqiche bayanliri bilen, shu jay waqti 30 - may chüshtin kiyin sa'et 12 yérimlar etrapida bashlandi.

Melum bolghinidek memtili tewpiq ependi 1901 - yili atushta tughulghan, yurtidiki bawudun we hüseyin baylar teripidin échilghan "hüseyiniye" mektipide oqughan we kéyin türkiyige bérip élim tehsil qilghan.

Xoja niyaz haji rehberlikidiki Uyghur milliy inqilabi ghelibige ériship Uyghur élide mu'eyyen derijide eminlik ornitilghandin kéyin, memtili ependi ana yurti atushqa kélip, meripet tarqitish bilen shughullinidu we izchilarqoshuni teshkillep yéngi ma'arip idiyisini qeshqer wilayitining her qaysi nahiye we yéza, bazarlirighiche teshwiq qilidu.

Memtili ependi 1937 - yili 30 - mayda shéng sisey jallatliri teripidin qeshqer türmiside köydürüwétilgen bolup, u eyni waqitta emdila 36 yashta idi.

Memtili ependi qetli qilin'ghanliqining 72 yilliqigha béghishlan'ghan xatirilesh pa'aliyiti bilen birlikte yene, sidnéy shehiride pa'aliyet élip bériwatqan Uyghur ana til mektipi qurulghanliqining 3 yilliq merikisimu birlikte xatirilendi.

Xatirilesh pa'aliyitide, Uyghur ana til mektipining bir qisim oqughuchiliri memtili ependi eserliridin déklamatsiye qildi.

Hazir sidnéy Uyghur ana tili mektipide oquwatqan Uyghur qizi shérin'ayning déklamatsiyisi, yeni, shérin'ayning memtili ependimning "biz Uyghurning baliliri" namliq shé'irini intayin rawan we jarangliq déklamatsiye qilghanliqi yighin qatnashquchilirini heyran qaldurdi. Memtili ependining shé'irlirini déklamatsiye qilghanlar ichide yene, oqush yéshigha emdila toshqan ösmür Uyghurlarmu bar idi. Ularmu özining janliq déklamatsiyiliri bilen xatirilesh pa'aliyitige alahide tüs qoshti.

Mezkur pa'aliyetni uyushturghan selime kamal xanim, pa'aliyetning orunlashturulushi heqqide toxtilip, Uyghur milliy ma'aripi, Uyghur tili we Uyghur kimliki mislisiz krizisqa duch kéliwatqan bügünki künide, Uyghur ziyaliylirining memtili ependidek ot yürek, pidakar ma'aripchilarning hayat pa'aliyitini öginishi intayin muhim ehmiyetke ige, dep otturigha qoydi.

Memtili ependi qetli qilin'ghanliqi we bilen ana til mektipining 3 yilliqni birlikte xatirileshning ehmiyiti üstide toxtalghan memetjan, memtili ependining hayat pa'aliyitini eslep ötüsh chet'ellerde yashaydighan Uyghurlargha milliy kimlik tuyghusini yétildürüshte muhim ehmiyetke ige dep qaraydighanliqini bildürdi.

Memetjan ependi awstraliyining sidnéy shehiride yashaydighan bolup, u nöwette mezkur mektepning maliye we oqughuchilarni tizimlash ishlirini üstige élip kelmekte.

Melum bolushiche, bundin 3 yil muqeddem awstraliyining sidnéy shehiride qurulghan Uyghur ana til mektipige 30 gha yéqin Uyghur oqughuchi tizimlatqan bolup, bularning ichide 15 neperge yéqin Uyghur oqughuchi ana tilini öginish uchun her hepte axirida bir qétim mezkur mektepke yighilishidiken.

30 - May xatirilesh pa'aliyitige qatnashqan ata - anilarning ortaq hés qilghini boyiche éytqanda, ular Uyghur milliy kimlik tuyghusini öz perzentlirige singdürüsh üchün, öz perzentlirini mezkur ana til mektipige élip kélishidiken.

Bir perzenti sidnéy Uyghur ana til mektipide oquydighan dilmurat ependi mektep qurulghandin buyan mezkur mektepte oquwatqan oqughuchilarni toshush wezipisinimu üstige alghan.

Ikki perzentini mezkur mektepke élip kélip Uyghurche ögitishtiki sewebliri heqqide toxtalghan gülmire xanim, chet'ellerde yashaydighan Uyghurlarning hemmisi dégidek Uyghurlarning milliy menpe'eti üchün zor töhpilerni qoshup kételmeydighanliqini, emma perzentlirini Uyghur rohi bilen yughurup chong qilishiningmu wetenperwerlik jümlisige kiridighanliqini otturigha qoydi we ana tilimizni perzentlirimge ögitish méning bir xil kürishim dédi."
 
Selime kamal xanim axirida sidnéy Uyghur ana til mektipining qurulush sewebliri we memtili ependi tikligen "özini béghishlash rohi" heqqde toxtaldi.


Toluq bet