Мәшһур уйғур нахшичиси мурат насиропниң иҗадий һаяти


2007-01-22
Share

Мурат насироп. Мурат насироп торидин елинди.

Мурат насироп уйғурлардин чиққан бирдин-бир пүтүн мустәқил дөләтләр һәм достлуқиға тонулған нахшичи иди.

Русийиниң интерфакис агентлиқиниң учуриға асасланғанда, русийиниң мәшһур нахша чолпини, уйғур хәлқиниң пәхирлик оғлани мурат насироп 19-январ күни кәч саәт 10дин 30 минут өткәндә москва шәһиридики 5-қәвәткә җайлашқан өйиниң балконидин чүшүп кетип нәқ мәйданда җан үзгән.

Мурат насироп әмдила техи 37 яшқа киргән болуп, униң мейити 22-январ күни москвадин алмутиға елип келинип, дәпнә мурасими өткүзүлгәндин кейин зариавастока мәһәллисидики зараткарлиққа дадисиниң йениға дәпнә қилинған.

Муратниң насироп русийә һазирқи заман заманиви нахша-музика саһәсидики алдинқи қатардики чолпанларниң бири, униң нами ялғуз русийигила әмәс, бәлки пүтүн мустәқил дөләтләр һәмдостлуқи әллиригә тонулған.

Мурат насироп 1991-йили ялтада сабиқ совет иттипақи бойичә өткүзүлгән яш нахшичиларниң мусабиқисидә чемпийон болғандин кейин тонулушқа башлап, 97--йили "тамбовға бармақчи болған бала" дегән нахшиси билән пүтүн русийә вә мустәқил дөләтләр һәм достлуқида шөһрәт қазинип, яшларниң чоқинидиған чолпиниға айланған иди.

Мурат насиропниң " мән демәк сән, сән демәк мән", " айдиң кечә", " мениң тарихим"қатарлиқ йүзлигән нахшилири кишиләрниң сөйүп аңлишиға еришкән. Мурат насироп һазирғичә "мениң тарихим", " ойғатқин мени", " кимду бири әпу қилиду", "бу ишлар мән билән болмиған ", "қалдим ялғуз" қатарлиқ бәш албумини нәшир қилдурған болуп, униң пластинкилири кәң базар тапқан. 90-Йилларниң ахири униң әң даң чиқарған дәври болуп, бир қетимлиқ нахша кечиликигә 50 миң адәм қатнишиштәк рекорт яритилған икән.

Композитор вә шаир

"Қалдим ялғуз" намлиқ албуминиң теши

Мурат насироп өзиниң бәш албумидики нахшиларниң текистлириниң мутләқ көпчиликини өзи язған, музикисини өзи ишлигән. У, башқиларниң йезип бәргән музикиси билән сөзигә нахша ейтишни яқтурмиған.

Мурат насироп мәхсус композиторлуқ оқуғанлиқи үчүн, у рус нахшилирини вә униң қурулмилирини җүмлидин оттура шәрқ, оттура асия вә һиндистан музикилириниң қурулмилирини яхши өгәнгән һәм тәтқиқ қилған иди. Шуңа у өз нахшилириниң музикилирини өзи ишләш билән өзиниң һессияти билән сөзини вә музикисини бирләштүрүп бир гәвдигә айландуралиған.

Кейинки вақитларда у русийә нахша падишаһи алла пугачева, филлип киркироп қатарлиқ көплигән чолпанларға музика вә сөз текисти йезип бәргән. Қазақистан җумһурийәтлик уйғур теятириниң директори мурат әхмәди мурат насироптәк мундақ көп қирлиқ талант игилириниң аз учрайдиғанлиқини, униң худа бәргән тәбиий авази бар һәқиқий талантлиқ нахшичи икәнликини оттуриға қойди.

Мурат русийә сәһнилиридә даим уйғурчә нахша ейтқан

Мурат насироп үч- төт йиллардин буян уйғурчә нахша иҗад қилиш вә уйғурчә нахша ейтишқа башлиған. Муратниң уйғурчә нахша иҗадийити асаслиқи униң дадиси вапат болғандин кейин күчийишкә башлиған.

У, дадисиға беғишлап, уйғурчә нахша иҗад қилишқа киришкән болуп, бу җәһәттә алмута вә йәркәттики уйғур музикантлар билән һәмкарлиқ орнатқан шуниңдәк уйғур йезилириға берип, уйгур һаятини вә аһаңлирини өгәнгән.

Бу җәрянда йәркәт шәһиридики "йәркәт булбуллир" намлиқ гуруппиниң чалғучиси полат мурат үчүн көп пидакарлиқ көрсәтти. У, муратқа уйғур аһаңлирини вә хәлқ нахшилирини топлашқа ярдәмләшти. Ахири, мурат насироп 2004-йили дадисиға беғишлап "қалдим ялғуз" намлиқ өзиниң тунҗи уйғурчә нахша албумини тәйярлап москва шәһридә нәшир қилип тарқатти. Бу русийә тарихида тунҗи қетим мәйданға кәлгән уйғурчә үн пластинкиси болуп, мәзкур пластинка москвани өз ичигә алған русийә базарлириға һәтта уйғур дияриғиму тарқалди.

Қазақистан җумһурийәтлик уйғур тиятириниң директори мурат әхмәди мурат насиропниң қәшқәрдин раваб әкәлдүрүп, уни челишни өгәнгәнлики һәтта қазақистанға қайтип келип, уйғур нахша-иҗадийити билән кәң шуғуллунушни ойлиғанлиқини билдүрди.

Мурат насиропниң иҗадийитигә дадиси тәсир көрсәткән

Мурат насироп 1969-йили алмута шәһиридики дуняға кәлгән. Униң дадиси исмаил ака сабиқ шәрқий түркистан миллий армийисиниң җәңчиси болуп, 50-йилларда қазақистанға көчүп кәлгән. Исмаил ака сәнәткар болуп, муратниң нахшичи болуп йетилишидә униң роли вә тәсири чоң болған. Мурат һәрбий вәзиписини түгәткәндин кейин москваға берип, музика мәктипигә кирип оқуған һәм әла нәтиҗидә билән пүттүргән. Шуниңдин кейин у давамлиқ москвада яшап, иҗадийәт билән шуғуллинип, өз күчи вә талантиға тайинп, ахирида тәхминән үч йүз милйон нопуслуқ мустәқил дөләтләр һәмдослуқиға тонулуш сәвийисигә йәткән артистқа айланған.

Мурат насироп өз хәлқини сөйгәнлики үчүн у һәммила йәрдә уйғурни тәшвиқ қилған. Телевизийә екранлиридиму уйғур сәнити вә тамақлирини һәм тарихини тонуштурған. У, әйни вақитта қәшқәрниң пәйзиват вә маралбеши найиһилиридики йәр тәврәшни аңлиғандин кейин, москвадин оттура асияға келип, қазақистан, қирғизистан қатарлиқ җумһурийәтләрдә мәхсус хәйрисахавәтлик нахша кечилики өткүзүп, вапат болған вә апәткә учриған қериндашлириға матәм билдүрүп, өзиниң уйғурлуқ бурчини ада қилди.

Мурат насироп өз хәлқини қанчә сөйсә, өз хәлқиму муратни шунчә сөйди. Өткән йили алмутадики қазақистан уйғур байлири кулуби тәшкиллигән "илһам мукапати" бериш мурасимида баһалиғучилар бирдәк һалда униң төһпилирини муәййәнләштүрүп, униңға сәнәт вә нахша-музика саһәси бойичә биринчи дәриҗилик "илһам мукапати" бәрди.

Мәрһум мурат насиропниң уйғурчә нахша-иҗадийити, уйғур миллити үчүн қилмақчи болған хизмәтлири техи әмди башлинип, мол мевә бериш алдида өз хәлқидин вақитсиз айрилди. Әмма, униң яңрақ авазлири вә таланти әбәдий уйғур хәлқи арисида қалди. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт