Meshhur Uyghur naxshichisi murat nasiropning ijadiy hayati


2007-01-22
Share

murat-nasirop-150.jpg
Murat nasirop. Murat nasirop toridin élindi.

Murat nasirop Uyghurlardin chiqqan birdin-bir pütün musteqil döletler hem dostluqigha tonulghan naxshichi idi.

Rusiyining intérfakis agéntliqining uchurigha asaslan'ghanda, rusiyining meshhur naxsha cholpini, Uyghur xelqining pexirlik oghlani murat nasirop 19-yanwar küni kech sa'et 10din 30 minut ötkende moskwa shehiridiki 5-qewetke jaylashqan öyining balkonidin chüshüp kétip neq meydanda jan üzgen.

Murat nasirop emdila téxi 37 yashqa kirgen bolup, uning méyiti 22-yanwar küni moskwadin almutigha élip kélinip, depne murasimi ötküzülgendin kéyin zari'awastoka mehellisidiki zaratkarliqqa dadisining yénigha depne qilin'ghan.

Muratning nasirop rusiye hazirqi zaman zamaniwi naxsha-muzika sahesidiki aldinqi qatardiki cholpanlarning biri, uning nami yalghuz rusiyigila emes, belki pütün musteqil döletler hemdostluqi ellirige tonulghan.

Murat nasirop 1991-yili yaltada sabiq sowét ittipaqi boyiche ötküzülgen yash naxshichilarning musabiqiside chémpiyon bolghandin kéyin tonulushqa bashlap, 97--yili "tambowgha barmaqchi bolghan bala" dégen naxshisi bilen pütün rusiye we musteqil döletler hem dostluqida shöhret qazinip, yashlarning choqinidighan cholpinigha aylan'ghan idi.

Murat nasiropning " men démek sen, sen démek men", " ayding kéche", " méning tarixim"qatarliq yüzligen naxshiliri kishilerning söyüp anglishigha érishken. Murat nasirop hazirghiche "méning tarixim", " oyghatqin méni", " kimdu biri epu qilidu", "bu ishlar men bilen bolmighan ", "qaldim yalghuz" qatarliq besh albumini neshir qildurghan bolup, uning plastinkiliri keng bazar tapqan. 90-Yillarning axiri uning eng dang chiqarghan dewri bolup, bir qétimliq naxsha kéchilikige 50 ming adem qatnishishtek rékort yaritilghan iken.

Kompozitor we sha'ir

qaldim-yalghuz-murat.jpg
"Qaldim yalghuz" namliq albumining téshi

Murat nasirop özining besh albumidiki naxshilarning tékistlirining mutleq köpchilikini özi yazghan, muzikisini özi ishligen. U, bashqilarning yézip bergen muzikisi bilen sözige naxsha éytishni yaqturmighan.

Murat nasirop mexsus kompozitorluq oqughanliqi üchün, u rus naxshilirini we uning qurulmilirini jümlidin ottura sherq, ottura asiya we hindistan muzikilirining qurulmilirini yaxshi ögen'gen hem tetqiq qilghan idi. Shunga u öz naxshilirining muzikilirini özi ishlesh bilen özining héssiyati bilen sözini we muzikisini birleshtürüp bir gewdige aylanduralighan.

Kéyinki waqitlarda u rusiye naxsha padishahi alla pugachéwa, fillip kirkirop qatarliq köpligen cholpanlargha muzika we söz tékisti yézip bergen. Qazaqistan jumhuriyetlik Uyghur téyatirining diréktori murat exmedi murat nasiroptek mundaq köp qirliq talant igilirining az uchraydighanliqini, uning xuda bergen tebi'iy awazi bar heqiqiy talantliq naxshichi ikenlikini otturigha qoydi.

Murat rusiye sehniliride da'im Uyghurche naxsha éytqan

Murat nasirop üch- töt yillardin buyan Uyghurche naxsha ijad qilish we Uyghurche naxsha éytishqa bashlighan. Muratning Uyghurche naxsha ijadiyiti asasliqi uning dadisi wapat bolghandin kéyin küchiyishke bashlighan.

U, dadisigha béghishlap, Uyghurche naxsha ijad qilishqa kirishken bolup, bu jehette almuta we yerkettiki Uyghur muzikantlar bilen hemkarliq ornatqan shuningdek Uyghur yézilirigha bérip, uygur hayatini we ahanglirini ögen'gen.

Bu jeryanda yerket shehiridiki "yerket bulbullir" namliq guruppining chalghuchisi polat murat üchün köp pidakarliq körsetti. U, muratqa Uyghur ahanglirini we xelq naxshilirini toplashqa yardemleshti. Axiri, murat nasirop 2004-yili dadisigha béghishlap "qaldim yalghuz" namliq özining tunji Uyghurche naxsha albumini teyyarlap moskwa shehride neshir qilip tarqatti. Bu rusiye tarixida tunji qétim meydan'gha kelgen Uyghurche ün plastinkisi bolup, mezkur plastinka moskwani öz ichige alghan rusiye bazarlirigha hetta Uyghur diyarighimu tarqaldi.

Qazaqistan jumhuriyetlik Uyghur tiyatirining diréktori murat exmedi murat nasiropning qeshqerdin rawab ekeldürüp, uni chélishni ögen'genliki hetta qazaqistan'gha qaytip kélip, Uyghur naxsha-ijadiyiti bilen keng shughullunushni oylighanliqini bildürdi.

Murat nasiropning ijadiyitige dadisi tesir körsetken

Murat nasirop 1969-yili almuta shehiridiki dunyagha kelgen. Uning dadisi isma'il aka sabiq sherqiy türkistan milliy armiyisining jengchisi bolup, 50-yillarda qazaqistan'gha köchüp kelgen. Isma'il aka sen'etkar bolup, muratning naxshichi bolup yétilishide uning roli we tesiri chong bolghan. Murat herbiy wezipisini tügetkendin kéyin moskwagha bérip, muzika mektipige kirip oqughan hem ela netijide bilen püttürgen. Shuningdin kéyin u dawamliq moskwada yashap, ijadiyet bilen shughullinip, öz küchi we talantigha tayinp, axirida texminen üch yüz milyon nopusluq musteqil döletler hemdosluqigha tonulush sewiyisige yetken artistqa aylan'ghan.

Murat nasirop öz xelqini söygenliki üchün u hemmila yerde Uyghurni teshwiq qilghan. Téléwiziye ékranliridimu Uyghur sen'iti we tamaqlirini hem tarixini tonushturghan. U, eyni waqitta qeshqerning peyziwat we maralbéshi nayihiliridiki yer tewreshni anglighandin kéyin, moskwadin ottura asiyagha kélip, qazaqistan, qirghizistan qatarliq jumhuriyetlerde mexsus xeyrisaxawetlik naxsha kéchiliki ötküzüp, wapat bolghan we apetke uchrighan qérindashlirigha matem bildürüp, özining Uyghurluq burchini ada qildi.

Murat nasirop öz xelqini qanche söyse, öz xelqimu muratni shunche söydi. Ötken yili almutadiki qazaqistan Uyghur bayliri kulubi teshkilligen "ilham mukapati" bérish murasimida bahalighuchilar birdek halda uning töhpilirini mu'eyyenleshtürüp, uninggha sen'et we naxsha-muzika sahesi boyiche birinchi derijilik "ilham mukapati" berdi.

Merhum murat nasiropning Uyghurche naxsha-ijadiyiti, Uyghur milliti üchün qilmaqchi bolghan xizmetliri téxi emdi bashlinip, mol méwe bérish aldida öz xelqidin waqitsiz ayrildi. Emma, uning yangraq awazliri we talanti ebediy Uyghur xelqi arisida qaldi. (Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet