Истанбулда мәһмут қәшқәрий вә шәрқий түркистан тоғрисида йиғин ечилди

Түрк тарихниң тунҗи тил қамуси болған "түркий тиллар дивани" дегән китабниң язғучиси тилшунас алим мәһмут қәшқәрий уйғур хәлқиниң әң мәшһур алимлиридин биридур. Униң язған китаби уйғурлар үчүнла әмәс бәлки түркий системисидики пүткүл милләтләр үчүн надир әсәрдур.
Мухбиримиз арслан хәвири
2008-06-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәттә, ‏2008 - йили 6 ‏ - айниң 8 ‏ - күни ‏истанбул шәһиридә шәрқий түркистан вәхпиниң орунлаштурушида өткүзүлгән мәһмут қәшқәрий тоғрисидики йиғин иштиракчилири.
Сүрәттә, ‏2008 - йили 6 ‏ - айниң 8 ‏ - күни ‏истанбул шәһиридә шәрқий түркистан вәхпиниң орунлаштурушида өткүзүлгән мәһмут қәшқәрий тоғрисидики йиғин иштиракчилири.
RFA Photo / Arslan
 Б д т маарип вә мәдәнийәт комитети тәрипидин 2008 ‏ -  йилни мәһмут қәшқәрий йили дәп елан қилғандин кейин 2008 ‏ -  йилиниң башлиридин һазирғичә әзәрбәйҗан, қазақистан вә түркийә қатарлиқ дөләтләрдә бир қанчә қетим мәһмут қәшқәрий тоғрисида хәлқаралиқ йиғин, мурасимлар өткүзүлди.  2008 ‏ -  Йилиниң мәһмут қәшқәрий йили елан қилинғанлиқи мунасивити билән  мәркизи түркийиниң истанбул шәһригә җайлашқан шәрқий түркистан вәхпиниң уюштуруши астида 2008 ‏ -  йили 6 ‏ -  айниң 8 ‏ -  күни ‏истанбул шәһиридики  вафа анадул толуқ оттура мәктәпниң йиғин залида мәһмут қәшқәрий тоғрисида йиғин өткүзүлди.
 
Йиғинға " мәһмут қәшқәрий вә униң ана юрти шәрқий түркистан" дәп нам берилгән болуп, әнқәрә , қәйсәри вә истанбул қатарлиқ шәһәрләрдин кәлгән җәмий 500 дин артуқ шәрқий түркистанлиқлар вә түркий хәлқләр вәкиллири  иштирак қилди.  Йиғинға түркийиниң сабиқ дөләт министири әхәт әнҗан , сәуди әрәбистанда олтурақлашқан шәрқий түркистанлиқ муһаҗирлардин әмин абдулғопур қатарлиқ шәхсләрму иштирак қилди.

Йиғинға истанбул университети тил ‏ -  әдәбият факултети тарих бөлүминиң оқутқучиси профессор доктур абдулқадир донук әпәнди риясәтчилик қилди. Йиғинда шәрқий түркистан вәхпиниң башлиқи пенсийигә чиққан генерал муһәммәд риза бекин әпәнди ечилиш нутқи сөзлиди.

 Йиғинда йәнә истанбул университети түркологийә тәтқиқат институтиниң мудири профессор доктор осман сәрткая әпәнди, "мәһмут қәшқәрий вә йүсүп хас һаҗипниң қәбрисидә" темидики рәсимлик зиярәт хатирисини тәқдим қилди. Бағчишәһәр университетиниң оқутқучиси профессор доктор һәсән коний әпәнди, "һазирқи шәрқий түркистан чегрилириниң сиясий җәһәттики тәсири" дегән темида, истанбул университети тил ‏ -  әдәбият факултетиниң мудир ярдәмчиси профессор доктор муһәммәд йәлтекин әпәнди, "түркий тиллар диваниниң мақал ‏ -  тәмсилләр җәһәттики әһмийити" дегән темида, истанбул университети тил ‏ -  әдәбият факултети түрк тили әдәбият бөлүминиң мудири профессор доктор мустапа өзкан әпәнди, "түркчә тилшунаслиқ җәһәттә түркий тиллар диваниниң әһмийити" дегән темида, мармара университети түрк тил  -  әдәбият факултетиниң мудири профессор доктор мустапа качалин әпәнди, "мәһмут қәшқириниң әсири түркий тиллар дивани һәққидә" дегән темида, тиракийә университети тил ‏ -  әдәбият факултетидин дәм елишқа чиққан оқутқучиси вә шәрқий түркистан вәхпиниң вәкили болуш сүпити билән хизмәт қиливатқан профессор доктор султан мәһмут қәшқәрли, "хақанийлар түрк тили вә униң давами болған уйғур тилиниң бүгүнки әһвали", дегән темида, әнқәрә университети әдәбият вә  җуғрапийә факултети һазирқи заман түркий тиллири вә әдәбияти бөлүминиң оқутқучиси дочант  доктор әркин әмәт әпәнди, " шәрқий түркистан мәсилисиниң хәлқарадики һазирқи вәзийити", дегән темида сөз қилди.

Түркий тиллар диваниниң язғучиси тилшунас алим мәһмут қәшқәрий 1008 ‏ -  йили қәшқәрниң опал йезиси азақ мәһәллисидә дуня кәлгән. 1105 ‏ -  Йили 97 йешида аләмдин өткән. Мәһмут қәшқириниң қәбриси қәшқәрниң конашәһәр наһийиси опал йезисида болуп, бу орун һазир чәтәллик саяһәтчиләр болупму түркий системидики саһайәтчиләрниң зиярәт мәйданиға айланди.

Йиғин ахирида шәрқий түркистан вәхпиниң башлиқи муһәммәд ризабекин әпәнди сөз қилғучиларға шәрәп тахтиси тәқдим қилди. Кейин мәмтимин посма қатарлиқ шәхсләрниң орунлишида  уйғур классик нахша  -  музикилири тәқдим қилинди. Йиғин кәчлик зияпәт билән ахирлашти. Биз йиғин ахирлашқанда йиғинға қатнашқан вәтәнпәрвәр зат мәмәт сәләй һаҗим билән бу йиғин һәққидә сөһбәт елип бардуқ.
 
Толуқ бәт