Хитайниң мәмликәтлик хәлқ қурултейи һәққидә хәлқара учур вастилириниң вә уйғурларниң инкаси


2008.03.04

Хитайда бүгүн 3 ‏- айниң 4 ‏- күни, бейҗиңдики бүйүк хәлқ сарийида мәмликәтлик хәлқ қурултейиниң ахбарат йиғини ечилди. Йиғинниң баянатчиси җаң җиҗуниң җакарлишичә, бу йиғин 3 ‏- айниң 5 ‏- күнидин 18 ‏- күнигичә җәми 13 йерим күн давам қилидикән. Йиғинда дөләт рәиси, баш миниситири, мәркизи һәрбий комитет рәиси қатарлиқ рәһбәрләр сайлап чиқилидикән вә коммунист партийиниң сотсиалистик демократийини илгири сүрүш һәққидики пикири әмәлийләштүрилидикән вә дөләт кабинити органлириға қаритилған ислаһат, дөләтниң хамчоти қатарлиқлар мақуллинидикән.

Бу йиғин коммунист партийиниң 'сотсиялистик демократийә' түзүмини әмәлийләштүриду

Бирләшмә агентлиқиниң язғучиси кристофер бодийн әпәндиниң бүгүн бейҗиңдин хәвәр қилишичә, хитайда ечиливатқан мәмликәтлик хәлқ қурултейиниң йиллиқ йиғини хитай коммунист партийә мәркизи комитетиниң өткән йили өктәбирдә оттуриға қоюлған 'сотсиялистик демократийә' дәп аталған түзүм һәққидики пикирини әмәлийләштүрүшкә шундақла хитайниң һәрбий хамчоти, олимпик мусабиқиси вә мәмури орган ислаһати һәққидики пикрини мақуллашқа мәркәзлишиду.

Бу хәвәрдә ейтилишичә, коммунист хитай һөкүмити йеқинда хитайниң һәрбий хамчотини 17.6% Ашурушни, йәни 1990 ‏- йиллардикидин икки һәссә ашурушни оттуриға қойған иди. Хитайниң һәрбий хамчотини ашуруши, асасән 1949 ‏- йилидин буян изчил һалда өзиниң тәқдирини өзи бәлгиләп келиватқан тәйвәнгә қаритилған.

Ну бәкриниң ейтишичә, әгәр асасий тил-йезиқни өгәнмисә чәтлишип кетиду'

'Шинҗаң хәвәр тори'ниң баян қилинишичә, хитайда мәмликәтлик хәлқ қурултейиниң йиллиқ йиғини ечилишқа башлиғанда, шинхуа агентлиқиниң ли дехуа қатарлиқ икки мухбири уйғур аптоном район рәиси нур бәкри әпәндини зиярәт қилған. Мухбирлар язған хәвәрдә, хитай һөкүмити шинҗаңда 60 йилидин кейин мәнсәпкә қойған хитайчә тилни раван сөзләйдиған, бой-турқи келишкән, 10 йил мәхсус сиясий тәлим алған, шинҗаңни кәң көләмдә ечип, зор дәриҗидә тәрәққи қилдуруп һәр милләт хәлқиғә бәхит яритидиған әң яш өлкә дәриҗилик рәһбәр нур бәкри әпәнди шихуа агентлиқи мухбирлириниң соаллириға җаваб бәргәндә, шинҗаңниң байлиқи мол икәнликини, қош тиллиқ маарипни йолға қоюшниң зөрүрликини тәкитләп 'җоңхуа хәлқ җумһурийитиниң бир әзаси болған киши, әгәр асасий тил-йезиқни билмисә чәтлишип кетиду' дегән нәзирийини оттуриға қойған.

Нур бәкри дәватқан 'қош тиллиқ маарип' билән уйғурларниң чәт тил өгиниш мәқсити охшаш әмәс

Хәвәрдә мәлум болушичә, нур бәкри әпәнди һәтта һаяҗанлинип кетип, шинхуа агентлиқиниң мухбирлиридин 'немә үчүн бөлгүнчиләр чәтәл тиллирини өгинидикән?' дәп соал сориған. Әмма шинхуа агентлиқиниң мухбирлири униң бу соалиға җаваб бәрмигән.

явропада чиқидиған 'ғәрб шамили җурнили'ниң тәһрири, һазир шиветсийидә туруватқан абдуришит һаҗи керими әпәнди асаси тилни өгәнмисә чәтлишип кетиду' дегән нәзирийә һәққидә мулаһизә елан қилди. (Вәли)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.