Уйғур зиялилири: нурбәкри '5 - июл үрүмчи вәқәси' гә җавабкар болуши керәк!

Нөвәттә хәлқара җәмийәттә "5 - июл үрүмчи вәқәси" хитай һөкүмитиниң уйғурлар устидин йүргүзүватқан қаттиқ қол сияситиниң мәһсули дәп қаралмақта. Ундақта бу вәқәниң келип чиқишида хитай һөкүмити уйғур елигә тәйинлигән қорчақ рәиси нурбәкриниң қанчилик мәсулийити бар ?
Мухбиримиз миһрибан
2009-07-23
Share
Nur-bekri-Urumchi-Basturush-305 Сүрәт, уйғур аптоном райониниң рәиси нур бәкриниң 6 - ийул күни, шинҗаң телевизийиси вә хитай мәркизи хәлқ телевизийисидә сөз қилип, шавгүән вәқәси вә үрүмчи намайиши һәққидә ипадә билдүрүватқан көрүнүш.
http://news.cctv.com

Һазир уйғурлар арисида нурбәкри һәққидә, униң хитай һөкүмитигә янтаяқ болуп, уйғур хәлқини бастуруш җәһәттики төһписи, хитай һөкүмити уйғур елини бесивалған 60 йил җәрянида уйғур аптоном райониға тәйинлигән, һәр қандақ бир уйғур рәисниң уйғурларға кәлтүргән апәтлиридинму еғир болди дәп қаралмақта.

Зияритимизни қобул қилған америкидики уйғур зиялийси турди ғоҗа әпәнди, өз сөзидә нурбәкриниң уйғур хәлқигә елип кәлгән зийининиң хитайниң уйғур елигә тәйинлигән һәр қандақ бир қорчақ рәисиниңкидинму еғир болғанлиқини баян қилди.

Турди ғоҗа әпәнди сөзидә йәнә, нурбәкриниң 7 - айниң 18 - күни сөзлигән сөзидики, һөкүмәтниң бундин кейин һәр йили оттура һесаб билән хитай өлкилиригә 100 миң яш деһқан әмгәк күчини йөткәп ишқа орунлаштуруш пилани һәққидә тохтилип, шавгүән вәқәси йүз берип техи бир айға йәтмигән вақит ичидә, нурбәкриниң уйғур аптоном райониниң рәиси туруқлуқ, уйғурларниң бихәтәрлики билән һесаблашмастин, яш уйғур қиз, оғуллирини хитай өлкилиригә мәҗбурий йөткәшни қарар қилиши, нурбәкриниң хитай һөкүмитиниң уйғурларни ассимилятсийә қилиш пиланини хитай һөкүмити күткәндинму ашуруп орунлишидин башқа нәрсә әмәсликини тәкитлиди.

Нурбәкриниң қаришичә, уйғур яш оғул, қизлирини хитай өлкиригә ешинчи әмгәк күчи сүпитидә йөткәш, уйғур деһқанлириниң турмушини яхшилаш учун икән.

Нурбәкриниң хитай өлкилиригә уйғур деһқанлирини йөткәш пиланиға қарита мустәқил тәтқиқатчи илһам тохти бу йил 3 - айда истансимиз мухбириниң зияритини қобул қилғанда, уйғур илидә шунчә көп ишқа орунлишиш пурсити туруқлуқ, нурбәкриниң бу иш орунлириға хитай өлкилиридики хитай көчмәнлирини орунлаштуруп, әксичә яш уйғур қиз, йигитлирини мәҗбури хитай өлкилиригә әвәтишиниң уйғурларниң миллий өрп - адити, тил адитини йоқитиштин башқа нәрсә әмәсликини баян қилған иди.

Нурбәкриниң "5 - июл үрүмчи намайиши" йүз бәргәндин кейин, буни хитайниң уйғур илидә изчил һалда муқимлиқни тәкитләп, һәр җәһәттин уйғурларға қаратқан қаттиқ қол сиясити сәвәбидин издимәстин, ваң лечүән қатарлиқлар билән бирликтә, бу ишни чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлириниң қутратқулуқи сәвәбидин дәп, мәсулийәтни башқиларға иттириши уйғур хәлқиниң ғәзипини қозғиған. Турди ғоҗа әпәнди бу һәқтики шәхси қаришини ипадилиди.

Хитай һөкүмитиниң уйғур илигә қаратқан қаттиқ қол сияситини иҗра қилғучилардин бири болған уйғур аптоном район рәиси нурбәкриниң, муқимлиқнила тәкитләп, уйғур хәлқиниң турмуши билән кари болмиғанлиқини тәнқидлигән илһам тохти әпәнди, әгәр бундақ китивәрсә уйғур илидики аталмиш муқимлиқ сияситиниң ақивәттә уйғур хәлқиниң наразилиқини қозғап еғир ақивәтләрни елип келидиғанлиқини тәкитлигән иди.

Нурбәкриниң бир уйғур туруқлуқ, уйғур мәдәнийитиниң вәйран болушиға қол қоштуруп қарап туруши, уйғурларниң диний етиқадиға һөрмәт қилмаслиқи, уйғур маарипини хитайлаштурушта башламчи болуши қатарлиқлар уйғур хәлқиниң миллий һессятиға еғир тәсир йәткүзгән, униң уйғур хәлқи арисида ләнәтлинишигиму сәвәб болған.

Нурбәкрини "5 - июл үрүмчи вәқәси"ниң партлишида баш тартип болғили болмайдиған мәсулийити бар дәп қарайдиған уйғур зиялийлиридин бири болған, америка уйғур уюшмисиниң муавин рәиси елшат әпәнди өз қаришини баян қилди.

Нурбәкри 7 - айниң 20 - куни мухбирларға бәргән баянатида, бундин кейин чәтәлләрдики бөлгүнчи күчләрниң уйғур или вәзийитидин қусур тепишиға пурсәт бәрмәслик үчүн, уйғур аптоном райони тәрәққиятида бир қолида иқтисатни тәрәққи қилдуридиған, бир қолида муқимлиқни йүргүзидиған сиясәт елип берилидиғанлиқини тәкитлиди.

Нурбәкриниң бу сөзигә қарита, елшат әпәнди, буниң хитай һөкүмитиниң узундин буян уйғур елидә йүргүзүп келиватқан бастуруш сияситиниң еғиздики пәрдазлинишидин башқа нәрсә әмәсликини көрсәтти.

Елшат әпәнди сөзиниң ахирида, әгәр хитай коммунист һакимийитила болидикән, уйғур елигә тәйинләнгән қорчақ рәисләрдин үмид күткили болмайдиғанлиқини, уларниң мәңгу хитай һөкүмитиниң садиқ ғалчиси болидиғанлиқини тәкитлиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт