Untulghan awstraliye puqrasi ‏- nurpolat


2006.12.15

Awstraliye puqrasi Uyghur nurpolat abdulla 2000‏- yili öktebir éyidin béri qazaqistan türmiside yétiwatidu. 2000‏- Yili öktebir éyida alma-atada ikki qazaq saqchisi öltürülgen bolup, qazaq da'iriliri bu ikki saqchining Uyghurlar teripidin öltürülgenlikini ilgiri sürmekte. Bu weqedin kéyin qazaq saqchiliri teripidin Uyghurlargha qarita keng kölemlik tutush herikiti bashlan'ghan bolup, nurpolat mushu heriket jeryanida qazaq saqchilirining qoligha chüshüp qalghan teleysiz yüz Uyghurning biri idi. Xelq'ara kechürüm teshkilati qatarliq kishilik hoquq teshkilatlirining éytishiche, qazaqsitan hökümiti mes bir shahitni sözlitish, saqta ispatlar oydurup chiqish hemde mejburiy iqrar qildurush arqiliq nurpolat üstidin térrorluq pa'aliyetlirige qatnashqan dep délo turghuzup uni 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilghan.

Yéqinda, awstraliyide chiqidighan Herald Sun gézitide élan qilin'ghan bir maqale Uyghurlargha, xelq'ara jama'et hemde u puqrasi bolghan awstraliye hökümitige, nurpolatni we uning hélimu qazaq türmiside dawamlishiwatqan musheqqetlik hayatini qaytidin esletti.

Nurpolat a'ilisining ümidi azayghan

Mark dun teripidin awstraliyide chiqidighan Herald Sun gézitide élan qilin'ghan maqalida, 36 yashtiki nurpolatning 6 yilidin béri qazaqsitan türmiside yétiwatqanliqi, eger qazaqsitan hökümiti uning qoyup bérish toghrisidiki erzini qobul qilinmisa, nurpolatning yene toqquz yil qazaq türmiside yatidighanliqi, bildürülgen.

Maqalisida nurpolatning a'iliside uning qoyup bérilishige bolghan ümidwarliqning azayghanliqini we awstraliye hökümitining uning türmidiki weziyitidin qayghuriwatqanliqini tekitligen mark don maqalisini dawamlashturup mundaq deydu,

"Mes bir shahit, meqsetlik kömüp qoyulghan bir ispat, mejburi iqrar qildurush we osama bin ladin bilen munasiwet toghrisida toqup chiqilghan yalghan hékaye bir awstraliye puqrasning 6 yildin béri qazaqsitan türmisde yétishigha seweb bolmaqta. "

Qarilinishta pakit toluq emes

Nurpolatning singlisining éytishiche, qazaq hökümet da'iriliri nor polatni eyiblep, uning artilghan bohtanni ispatlash üchün üch shahit otturigha chiqarghan. Lékin sotqa shahitlerning béri nurpolatning térrorluq bilen munasiwiti yoqliqini ipadiligen, ikkinchi shahit mes iken, üchünchi shahit bolsa héchqachan sotqa kelmigen. "

Nurpolatning ayalining éytishiche, nurpolat qazaq saqchiliri teripidin tutulghanda nime ishlar boluwatqanliqidin hetta qandaq jinayet bilen eyiblen'genlikidin xewer tapalmighan. U qandaq jinayet bilen eyiblen'genlikidin sot mehkimiside xewer dar bolghan.

Qazaq saqchiliri nurpolatni tutqandin kéyin uni qattiq urup, qiynighan hemde uni iqrarnamige qol qoyushqa mejburlighan. Lékin u qol qoyushni ret qilghan. Nurpolat béshigha yégen tayaq zerbiliridin eqlini yoqitip qoyushqa az qalghan. Qazaq saqchiliri axirida nurpolatning barmaq izini iqrarnamige basqan. Buningdin bir kün kéyin qazaqistan saqchiliri uning barmaq izining hoylisida tépilghan bir qol bombisida körölgenlikini ilgiri sürüp buni delil süpitide sotqa sun'ghan. "

Nurpolatning ayali, tunji qétimqi sotqa sotchi saqchilargha bu nahayitimu ajiz bir ispat. Ya manga bashqa deliller tépip kélinglar yaki men uni qoyup bérimen, dégenlikini bildürmekte.

Axirida, deydu mark dun awstraliyide chiqdighan Herald Sun gézitide élan qilghan maqalisida, "nurpolat abdulla 2001‏- yili öktebir éyida térrorluq pa'aliyetlirige qatnashqan dégen jinayet bilen eyiblinip, yépiq sotta 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghan. Qazaq hökümiti hetta awstraliye elchixanisi xadimlirining sotqa qatnishishigha ruxset bermigen. "

Nurpolatning türmidiki hayati musheqqetlik

Nurpolatning qazaq da'iriliri teripidin tutulushi we 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilinishi amérikida 11‏- séntebir térrorluq weqeliridin kéyin yüz bergen bolup, nurpolatning a'ilisining éytishiche, qazaqistan hökümiti Uyghur pa'aliyetchilirini basturush üchün térrorchiliqqa qarshi urushtin paydilan'ghan.

Maqalisida, nurpolatning a'ilisining awstraliye hökümitidin uning qoyup bérilishi üchün qazaqsitan hökümitige sun'ghan erzini qollap- quwwetlishini telep qiliwatqanliqini tekitligen mark dun, nurpolat uninggha bérilgen qamaq jazasining üchte bir qismini tügetkenliki üchün, uning qoyup bérilish éhtimalliqi barliqini bildürmekte.

Mark du maqaliside, nurpolatning qazaqsitanning qaraganday rayonigha jaylashqan dolinka türmisidiki musheqqetlik hayati üstidimu toxtilip mundaq deydu:

"Türmide parixorluq we tayaq mehbuslar her kün dégüdek duch kélidighan ish. Nurpolat türmidiki yémek- ichmek qatarliq ihtyajlirini qamdash üchün türme yéqinidiki bir kömürkanida ishlishi kérek. Rayonda hawa shertliri nahayti nachar hemde qattiq soghaq. Hawa bulghinishi nahayti éghir bolup hetta qarning renggimu qara. "

Mark don, untulghan awstraliye puqrasi mehbus namliq bu maqalisi arqiliq, awstraliye hökümitige we awstraliye xelqighe bir awstraliye puqrasining qazaqsitan türmisidiki échinishliq ehwalini esletken. Shundqla maqaliside, dunya Uyghur qurultiyi hemde awstraliye türkistan jem'iyiti qatarliq Uyghur teshkilatlirining nurpolatning türmidin qoyup bérilishi üchün élip barghan pa'aliyetlirini xatirlitish arqiliq, dunyadiki Uyghur teshkilatlirigha shundaqla Uyghur jamatige, qazaqistanda heqsiz türmide yétiwatqan Uyghur mehbusi nurpolatning ehwaligha köngül bölüshini eskertken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.