Уйғур мәрипәтпәрвәр сахавәтчиләр - тарихта вә бүгүн

• 
  2006-08-15

• Мухбиримиз гүлчерәниң бу һәқтики толуқ мәлумати
• Download story audio

Уйғурларниң йеңи заман маарипини қобул қилиши 19 - әсирниң 70 йиллиридин башланди. Буниңға әйни дәвирдики катта карханичи муса һаҗим мусабайниң қошқан төһписи алаһидә болған. Йәни 1870 - йили или бәйтулла мәсчит йенида мусабайофлар өзи йенидин мәбләғ чиқирип қурған пән мәктипи билән уйғур йеңи маарипниң улини салди. Һәтта улар чәтәлләргичә оқуғучи әвәтип, тапқан мал - пулини хәлқниң әқлини бейитишқа сәрп қилған.

Әмди заманимиздичу ? уйғур содигәр ‏- карханичиларниң бу хил мәрипәтпәрвәрлик әнәниси тохтап қалғини йоқ. Хәлқниң ғемини йәйдиған, маарипқа көңүл бөлидиған мусабайефдәк мәрипәтпәрвәрләрниң изини давамлаштуридиғанлар көпләп йетишип чиқмақта.

10 Йил бурун 3 милйон 800 миң йүән мәбләғ селип илида йетим ‏- йесирлар үчүн "нуртай һаҗи йетимлар мәктипи" қурғучи нуртай һаҗи искәндәрни мана шуларниң из басарлириниң бири дәп аташқа болиду.

Барлиқ чиқими нуртай һаҗим һөддисидики бу пүтүн күнлүк, тоққуз йиллиқ мәҗбурийәт маарип мәктипи -1996 йили сентәбирдә рәсмий дәрс башлиғандин башлап, уйғур елиниң һәр қайси җайлиридин кәлгән игә ‏- чақисиз, оқушсиз қалған уйғур пәрзәнтлири иллиқ аилигә, илим елиш пурситигә еришкән иди. Бу алаһидә аилигә охшаш мәктәп 10 йил давамида нәччә түркүм оқуғучиларни алий мәктәпләргичә узатти. Һазир бу мукәммәлләшкән пүтүн күнлүк мәктәпниң 300 оқуғучиси, 35 нәпәр оқутқучиси, ишчи ‏- хизмәтчиси бар икән. Бу мәрипәт бағчисиниң иллиқ қойниға елинған йетим балилар нуртай һаҗини дада дейишидикән. Нуртай һаҗимниң мана мушундақ балилири давамлиқ көпәймәктә.

Йеқинда " нуртай һаҗи йетимлар мәктипи" қурулғанлиқиниң 10 йиллиқини тәбрикләш паалийити өткүзүлүш алдида болуп, бу мунасивәт билән чәтәлләрдики уйғур зиялийлири һәмдә мәрипәтпәрвәрләр нуртай һаҗиға охшаш сахавәтлик мәрипәтпәрвәр кишиләргә апиринлар оқуш билән тәң түрлүк бесимлар астида, намратлиқ, наданлиқтин қутулалмайватқан уйғурларға нисбәтән мундақ сахавәт игилириниң көпләп мәйданға чиқишиниң толиму әһмийәтлик икәнликини ипадә қилмақта. Бу һәқтә игилик тикләш һәмдә мәрипәтпәрвәрлик сахавәтчиликниң байриқини тиклигүчи мусабайофларниң америкида яшаватқан әвладлиридин нурмуһәммәт мусабай әпәнди " нуртай һаҗи " мәктипи қурулғанлиқиниң 10 йиллиқини қутлуқлаш билән тәң, нуртай һаҗидәк сахавәт игилиригә утуқлар тилиди.

Канадада яшаватқан уйғур зиялийлиридин гүзәл ханим, болупму һазирқи дәврдә уйғурлар үчүн маарипқа, җәмийәт параванлиқ ишлириға көңүл бөлидиған сахавәтчиләрниң йетишип чиқишиниң техиму зор әһмийәткә игә икәнлики һәққидә тохталди.