Афенада " кишилик һоқуқ мәшилини йәткүзүш" намайиши башланди


2007-08-10
Share

Афинада, кишлик һоқуқ паалийәтчилири 9 - авғуст күни, кәң көләмлик хитай 2008 олимпикигә қарши паалийәт елип барди. Athens : Activists attend the lighting ceremony of a global human rights torch relay in Athens, 09 August 2007. AFP PHOTO / Aris Messinis

1979- Йили сабиқ советләр иттипақиниң қизил армийиси афғанистанға бесип кирди. Совет қизил армийисиниң афғанистанға бесип кириши америка қошма штатлириниң 1980- йиллиқ москва олимпикини байқут қилишини кәлтүрүп чиқарди, шуниңға җавабән 1984- йилдики лос анҗелес олимпикигә советләр иттипақиму қатнашмайдиғанлиқини ипадиләп, 1984- йиллиқ лос анҗелес олимпикини байқут қилған иди. Шундин етибарән олимпикни байқут қилиш вә олимпикни сиясийлаштуруш аталғуси олимпик мәйданидин ғайип болған болсиму, әмма хитай өз вақтида хәлқара олимпик комитетиға бәргән вәдилирини қилмиғанлиқи үчүн, йеқиндин буян, 2008- йиллиқ бейҗиң олимпикини байқут қилиш пикри йәнә әвҗигә чиқишқа башлиди. Буларниң ичидики әң йеңиси, 9- авғуст гретсийиниң пайтәхти афенада елип берилған " кишилик һоқуқ мәшили " ни йәткүзүш паалийити болуп һесаблиниду.

Бу нөвәтлик мурасимға 300 гә йеқин адәм қатнашқан

9 ‏- Авғуст күни дуняниң һәрқайси җайлиридин кәлгән йүзлигән кишилик һоқуқ паалийәтчиси гретсийиниң мәркизи афина шәһиридә йиғилип, дуняви" кишилик һоқуқ мәшили йәткүзүш" паалийити елип берип, хитайниң начар кишилик һоқуқ хатирисини ашкарилиди вә хәлқара җәмийәтни 2008- йиллиқ бейҗиң олимпикини байқут қилишқа чақирди. Мәзкур намайишни фалунгуң муритлири асаслиқ тәшкиллигән болуп, " кишилик һоқуқ мәшили йәткүзүш" паалийитигә 25 дөләттин кәлгән кишиләр қатнашқан.

Гретсийә олимпик йиғини дуняға кәлгән җай. Гретсийә пайтәхти афенада язлиқ вә қишлиқ олимпик йиғининиң мәшәл яндуруш мурасимлири елип берилиду. Кишилик һоқуқ паалийәтчилири тәшкиллигән пәйшәнбә күнидики 3 саәтлик кишилик һоқуқ мәшилини яндуруш мурасимиму худди олимпик мәшилини яндуруш мурасими түсигә киргән болуп, қәдимий грекчә кийингән бир қиз мәшәлни яндурған. Мурасимға хитай , грекләр вә башқа чәтәлликләрни өз ичигә алған 300 гә йеқин адәм қатнашқан.

Байқут қилиш чақириқи хитай һөкүмитини һәрикәткә кәлтүрүши мүмкин

Афинада, "кишлик дәпсәндичилиги билән бейҗиң олимпики бир вақитта мәвҗут болуп туралмайду" дегән шуар алдида, олимпик мәшәли тутқан аял. Athens : Women, playing the role of priestesses, hold torches in front of a banner reading "Human rights abuse cannot co-exist with Beijing Olympics" during the lighting ceremony of a global human rights torch relay in Athens, 09 August 2007. AFP PHOTO / Aris Messinis

Йиғилишқа қатнашқан канаданиң сабиқ ташқи ишлар министири давид килгор": биз бейҗиңдикиләрниң диққитини қозғишимиз керәк. Улар бу йәрдә бир чоң мәсилиниң, бир дуняви мәсилиниң барлиқини билмәйдиғандәк қилиду . Бу мәсилә чоқум һәл қилиниши керәк. Байқут қилишқа чақириқ қилсақ улар һәрикәткә келиши мумкин" деди вә америкилиқ кино чолпини иҗтимаий паалийәтчи мия фарво 2008- йиллиқ бейҗиң олимпикини қирғинчилиқ олимпики дәп атиғандин кийин , хитайниң дарфур мәсилисидә тиз инкас қайтурғанлиқини, бу қетим "қанлиқ йиғим олимпики" һәққидә сөз ачса хитайниң буниңға инкас қайтуруши вә бигунаһ адәмләрни ички әза үчүн өлтүрүшни тохтиши мумкинликни оттуриға қойди.

Килгор, " адәм ички әза йиғими" темилиқ доклатниң аптори болуп, у хәлқара олимпик комитетиниң өз низамнамилириниң дәпсәндә қилинишини көрмәсликкә салғанлиқини әскәртти вә хәлқара олимпик комитети җәкус роҗҗиниң дүшәнбә күни " олимпик һәммини қутқузидиған дора әмәс" дәп ейтқанлириға қарита, " униң гәплири бир әхләт, җәкус роҗҗи чоқум олимпик низамнамисидә адәмниң қәдри ‏- қиммити тәкитлинидиғанлиқини билиши керәк " деди.

Бил ричардсон": биз уларға олимпиккә бармаймиз дәймиз"

Гәрчә һазирчә бирәр дөләт 2008- йили бейҗиң олимпикини байқут қилиш қарарини алмиған болсиму, 8- авғуст дана робаккер қатарлиқ 8 нәпәр америка қошма штатлири авам палата әзалири қара лайиһиси мақуллап, америка президенти җорҗи бошқа, әгәр хитай 2008- йиллиқ бейҗиң олимпикидин бурун өзи вәдә қилған кишилик һоқуқини хәлқигә бәрмисә, дарфурда қирғинчилиқ қиливатқан судан һөкүмитини қоллашни тохтатмиса бейҗиң олимпикини байқут қилишни ойлишип қоюш тәклипини бәргән.

Бундин бир нәччә һәптә илгири, америкиниң 2008- йиллиқ президент сайлими намзати бил ричардсон дарфур мәсилисини һәл қилишта хитайниң судандики күчлүк тезислири сәвәблик, хитайға тайинидиғанлиқини билдүргән вә " әгәр хитайлар шундақ қилишни халимиса, бәлким биз уларға олимпиккә бармаймиз дейишимиз мумкин" дегән иди.

Бу паалийәтни орунлаштурғучиларниң билдүрүшичә,, мәзкур " кишилик һоқуқ мәшили" ни йәткүзүш паалийити, явропа, асия, шималий америка вә австралийә қитәлиригә җайлашқан 25 дөләттики 100 дин артуқ шәһәрдә тохтап өтидикән.

Рабийә қадир ханим": бейҗиң олимпики чоқум байқут қилиниши керәк"

Һазир дуня уйғур қурултийиму олимпиккә қарши бир қатар намайиш вә башқа паалийәтләрни орунлаштуруш пилани барлиқини билдүрди.

-8Авғуст америка пайтәхти вашингтонға җайлашқан хитай әлчиханиси алдида, хитайдики күнсайин еғирлишиватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликни әйибләп елип берилған намайиш җәрянида дуня уйғур қурултийи рәиси рабийә қадир ханимму " әгәр хитай кишилик һоқуқни яхшилашта җиддий һәрикәт қолланмиса 2008- йиллиқ бейҗиң олимпикни чоқум байқут қилиш керәк" дәп көрсәткән иди. (Җүмә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт