Хәлқара кәчүрүм тәшкилати хәлқара олимпик комитетидин хитай кишилик һоқуқ хатирисини өзгәртишкә капаләтлик қилишни тәләп қилди


2006-09-21
Share
Хитайда олимпик? чегрисиз мухбирлар тәшкилати рәсими.

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати хәлқара олимпик комитетиға йоллиған доклатта, гәрчә 2008 - йили өткүзүлидиған бейҗиң олимпик йиғиниға аз қалған болсиму, лекин хитай кишилик һоқуқ хатириси үзлүксиз начарлашмақта, дәп көрсәтти.

Хитай вәдисидә турмиди

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати бейҗиң даирилириниң хитай кишилик һоқуқ хатирисини яхшилаш тоғрисидики вәдисидә турмиғанлиқини, хәлқара олимпик комитетиниң хитайни вәдисидә турғузуш вә хитай кишилик һоқуқи хатирисини өзгәртишкә капаләтлик қилишни тәләп қилди. Доклатта, өлүм җазасини кәң көләмдә йолға қоюш, өлум җазаси берилгән мәһбусларниң ички әзалирини сетиш, кишилик һоқуқ паалийәтчилирини җазалаш, мәтбуат вә интернетни тәқиб қилиш қатарлиқ мәсилиләр үстидә тохталди. Доклатта бейҗиңда пуқралар олимпик йиғиниға мунасивәтлик қурулушлар сәвәбидин өй маканидин көчүшкә мәҗбурлиниватқанлиқини әйиблигән. Доклатта әскәртишичә, хитай 2001 - йили хәлқара олимпик комитетиға әгәр бейҗиң олимпик йиғини өткүзүш һоқуқиға еришсә, 2008 - йилғичә хитай кишилик һоқуқ хатирисини яхшилаймиз, дәп вәдә бәргән.

Хитайда өктичиләрниң аваригәрчиликкә учраватқанлиқини вә тутқун қилиниватқанлиқини тәкитлигән хәлқара кәчүрүм тәшкилати, болупму "асаси қатламдики кишилик һоқуқ паалийәтчилирини тутқун қилиш вә түрмигә ташлаш давам қилмақта шундақла һөкүмәт даирилириниң мәтбуат вә интернеткә қаритилған контроли күчәймәктә, " дәп көрсәтти. Доклатта, "хитай бойичә кишилик һоқуқниң давамлиқ түрдә еғир дәпсәндә қилиниватқанлиқи тоғрисида хәвәрләр бар, бу муқумсизлиқни вә биарамлиқни күчәйтмәктә, " дәйду.

Америка уйғур җәмийити болса хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң доклатини қарши алди вә юқириқи сәвәбләр түпәйли хитайниң олимпик йиғини өткүзүшини қолимайдиғанлиқини билдүрди.

Лекин хитай һөкүмити хәлқара кәчүрүм тәшкилати вә кишилик һоқуқ органлириниң олимпик йиғини һәққидики тәнқидлирини рәт қилмақта. Хитай ташқи ишлар министирлики баянатчиси чин гаң, хитайниң "олимпик йиғини үчүн бәргән вәдилиригә әмәл қиливатқанлиқини" билдүрди.

Хитай сиясий ислаһат елип бериши керәк

Олимпик йиғинини бейҗиңда өткүзүш кишилик һоқуқниң тәрәққиятиға ярдәмчи болиду,

Хәлқара кәчүрүм тәшкилатини хитайға алақидар мәсилиләрдә бир тәрәплимилик қилиш билән әйиблигән чин гаң, "хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң доклати сияси мәқсәтлик вә униң оттуриға қойған пикири асассиз, " дәйду. Униң әскәртишичә, хитай кишилик һоқуқни вә демократийини һөрмәт қилмақта шундақла хәлқ турмушини яхшилаш үчүн тиришмақта икән. Лекин анализчилар, хитайниң олимпик йиғини үчүн бәргән вәдисигә вапа қилиши үчүн сияси ислаһат елип беришкә тоғра келидиғанлиқини билдүрмәктә.

Америка ню - йорк университетиниң қанун пәнләр профессори коң җейроң, чаршәнбә күни америка кеңәш палата әзалириға мустәқил әдлийә түзүми хитайда сияси ислаһат елип бериш, демократийә вә кишилик һоқуқни капаләткә игә қилишниң муһим һалқиси, дәп көрсәтти. Америка кеңәш палата әзаси чак хагелниң қаришичә, хитайниң сияси түзүми билән иқтисади қурулмиси арисида зор бошлуқ мәвҗут икән. У, чаршәнбә күни америка дөләт мәҗлиси хитай ишлар комитетиниң испат бериш йиғинида сөз қилип, " нөвәттә хитайниң иқтисади либерализм билән қалақ сияси түзүми оттурисида зор бошлуқ мәвҗут, " дәйду. Униң әскәртишичә, бәзи хитай рәһбәрлири ислаһатниң муһимлиқини тониған. У, зораван вә ашкарә болмиған сиясәт, димократийә назарәт қилмайдиған сияси түзүм хитай иқтисадиниң үзликсиз тәрәққиятиға зор риқабәт елип келидиғанлиқини билдүрди.

Хитай даирилиригә бесим ишлитиш тәләп қилинған

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати олимпик комитетиға йоллиған доклатта хитай даирилирини ислаһат елип бериш, кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини түгүтүшкә чақирип, олимпик комитетиниң сияси мәһбусларни қоюп бериш, өлүм җазасини бикар қилиш, учур әркинлики қатарлиқ мәсилиләрдә "хитай даирилириға бесим ишлитишни" тәләп қилди. Лекин олимпик комитети хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң бу пикирини тоғра, дәп қарашқа һазирчә балдурлуқ қилидиғанлиқини билдүрди.

Хитайни вәдисигә вапа қилмиди, дәп қарашқа һазирчә балдурлуқ қилидиғанлиқини тәкитлигән олимпик комитети баянатчиси гиселле дәйвис, "бизниң хизмитимиз бесим ишлитиш әмәс, бу бизниң методимизға уйғун кәлмәйду", дәйду. 2001 - Йили хитай олимпик йиғини өткүзүш һоқуқини талашқанда хитай вәкили олимпик комитетиға олимпик йиғини бейҗиңда өткүзүлсә, бу хитайниң мәтбуат әркинлики вә кишилик һоқуқни яхшилишиға пайдиси тегиду, дәп тәкитлигән.

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати, әйни чағда бейҗиң олимпик йиғинини талишиш комитетиниң муавин рәиси лю җинминниң "олимпик йиғинини бейҗиңда өткүзүш кишилик һоқуқниң тәрәққиятиға ярдәмчи болиду," дегәнликини тилға алди. Бейҗиң һөкүмити йеқинда 2008 - йилғичә бейҗиңда тирикчилик қилидиған бир милйон аққун вә нерва кесәллирини шәһәрдин һәйдәп чиқириш пилани үстидә музакирә елип барған иди. Хәлқара кәчүрүм тәшкилати хитайниң бу пиланини әйиблиди. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт