Türkiye bilen özbékistanning iqtisadiy munasiwetliri mawzuluq yighin chaqirildi


2008-03-05
Share

Özbékistanning enqerede turushluq bash elchisi ulfet qadirof ependi söz qildi. RFA Photo / Erkin Tarim

Özbékistanning enqerede turushluq bash elchiliki bilen türkiye yawro'asiya iqtisadiy munasiwetler jemiyiti birlikte t o b b iqtisadiy we téxnologiye uniwérsitétining zalida `türkiye bilen özbékistanning iqtisadiy munasiwetliri` mawzuluq yighin chaqirildi. Yighin'gha özbékistan elchiliki xadimliri, türkiye tashqi soda idarisi mes'ulliri, kona parlamént ezaliri, ministirlar we iqtisatshunaslardin bolup köp sanda kishi qatnashti. Bu yighinda ikki dölet otturisidiki siyasi we iqtisadiy munasiwetler muzakire qilindi.

Yighinning échilish murasimida aldi bilen t o b b iqtisadiy we téxnologiye uniwérsitéti mudiri prof. Dr. Tahsin késiji söz qildi. U sözide qérindash ikki dölet otturisidiki munasiwetning dégendek yaxshi emeslikini, buningdin özining qattiq epsuslinidighanliqini éytip mundaq dédi: "Özbékistan türkiy jumhuriyetliri ichide eng köp nopusqa ige bir dölet. 1991-Yili özbékistan yéngi musteqil bolghan waqtida özbékistanning iqtisad uniwérsitétidin 30 etrapida oqughuchini türkiyide bazar iqtisadi heqqide kurs échip oquttuq. Kéyin ikki dölet otturisidiki munasiwet biz arzu qilghan shekilde dawam qilmidi. Türkiye bilen özbékistan otturisida iqtisadiy munasiwet bolmisimu bolidu. Emma qérindash ikki dölet otturisida zich munasiwet ornitilishi kérek. Chünki türkler bilen özbékler qérindash milletlerdur. Buni biz türkler yaxshi bilimiz. Epsuski türkiye bilen özbékistan otturisidiki munasiwet dégendek yaxshi emes. Hazir türkiyide ottura asiyadin kélip oquwatqan minglarche oqughuchi bar, emma birmu özbék oqughuchi yoq, men bu ehwalgha qattiq échinimen. Bundaq chong bir döletning némishqa türkiyide oqughuchisi yoq. Biz özbék oqughuchilar üchün her yili san berduq, emma özbékistan oqughuchi ewetmidi. Kéyin özbék hökümiti biz türkiyige oqughuchi ewetmeymiz, siler néme üchün bizge san bérisiler dep, bizdin aghrindi. Bizning uniwérsitéti türkiyidiki eng yaxshi waqip uniwérsitétliridin biri, hazir uniwérsitétimizda ottura asiya türkiy jumhuriyetliridin kelgen 28 etrapida oqughuchi oquwatidu, 500 dollar etrapida oqush puli bérimiz. Emma birmu özbék oqughuchi yoq. Türkiyidin köplep oqughuchi u jumhuriyetlerge bérip oqushi, türkistandin köpligen oqughuchilar türkiyige kélip oqushi kérek. Bir-birimizni yaxshi chüshinishimiz üchün bu nahayiti muhim.

`Türkiye bilen özbékistanning iqtisadiy munasiwetliri` mawzuluq yighin chaqirildi. RFA Photo / Erkin Tarim

Kéyin türkiye ghezine we tashqi soda idarisi mu'awin bashliqi ölkiler güzel xanim söz qilip türkiye bilen özbékistan otturisidiki tijariy munasiwetler heqqide toxtaldi: "Hörmetlik ministirlar qimmetlik büyük elchi, mudirlar, karxanichilar we özbék dostlirimiz. Men sözümni bu yighinni uyushturghan özbékistan büyük elchilikige we yawro'asiya iqtisadiy munasiwetler jem'iyitige rexmet éytish bilen bashlimaqchimen. Bu xil yighinlar türk we özbék karxanichilirining bir-birini chüshinishi we pilan tüzüshi üchün intayin muhim ehmiyetke ige. Türkiye bilen özbékistan otturisidiki tijaret sommisi 2006-yilida 600 milyon dollargha chiqti. 2007-Yili bolsa bu tijaret sommisi %40 örlep 840 milyon dollar boldi. 2008- Yilida buning bir milyard dollar bolidighanliqini perez qiliwatimiz. Hazir özbékistanda 150 insha'at shirkiti pa'aliyet élip barmaqta. Turk karxanichilar özbékistanda meblegh sélish arqiliq özbékistan iqtisadining tereqqiyati üchün töhpe qoshmaqta. Bügün özbékistanda tijariy pa'aliyet élip bériwatqan türk shirketlirining sani 400 etrapida. Bu shirketlerning köpi, toqumichiliq, mashinisazliq, yémek-ichmek we taziliq boyumliri saheside tijariy pa'aliyet élip barmaqta. Kéyinki bir qanche yil ichide türkiye bilen özbékistan otturisidiki iqtisadiy munasiwetler tézla tereqqiy qilghan bolsimu, téxi arzu qilghan sewiyide emes. Bu munasiwetni téximu yaxshilashning yollirini izdishimiz kérek."

Kéyin özbékistanning enqerede turushluq bash elchisi ulfet qadirof ependi söz qildi: "Türk karxanichilar bizning eng qedirlik dostlirimiz. Özbékistanning paytexti tashkent shehrining merkizidiki pütün yéngi binalarni kim salghan désenglar türk insha'at shirketliri salghan. Shunga özbék xelqi özbék hökümiti türklerni yaxshi bilidu. Özbékistanda türk shirketliri kündin kün'ge köpeymekte. Özbékistan iqtisadi üchün türk karxanichilar nahayiti muhim. Siyasetchiler néme dése désun, néme qilsa qilsun, xelqler bir birini yaxshi körsun. Türk xelqi üchün özbékistanning ishiki her da'im ochuq. Türkiye bilen özbékistan otturisida bezi mesililer bar, emma bu özara chüshinish arqiliq bu mesililerni hel qilalaymiz dep oylaymen. Türkiye bilen özbékistanning özara munasiwitini yaxshilashtin bashqa yoli yoq. Türkiy jumhuriyetlirining hemmisining démokratiyidin bashqa yoli yoq, démokratiye yolidin mangimiz, özara hemkarlishimiz."

1991-Yili özbékistan musteqil bolghanda, uni tunji bolup tonughan döletlerdin biri türkiye idi. Hetta minglarche özbék oqughuchi 1992-yilida oqush üchün türkiyige kelgen idi. U yillarda öktichi erk partiyisining mes'uli mehmet salih türkiyige qéchip kélip, panahliq tilidi. Özbék hökümiti bolsa mehmet salihni türkiyining qayturup bérishini telep qildi.

Türkiye mehmet salihni özbékistan'gha bermestin, yawropagha kétishige ruxset qildi. Shuning bilen özbék dölet bashliqi islam kérimof türkiyidiki özbék oqughuchilarning hemmisini özbékistan'gha élip ketti. Ikki dölet otturisida krizis peyda boldi. Mehmet salih uzun yil yawropada turghandin kéyin 2007-yili türkiye hökümiti uning türkiyige kélishige ruxset qildi. Hazir qizi bilen türkiyide yashimaqta. Türkiye bilen özbékistan otturisidiki siyasi munasiwetmu u kündin bügün'giche yaxshilan'ghini yoq. (Erkin tarim)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet