Pakistan xelq partiyisi béluchistan'gha aliy aptonomiye bérish heqqide wede berdi

2008-02-27
Élxet
Pikir
Share
Print

Aldinqi hepte pakistanda ötküzülgen démokratik saylamda yuqiri awazgha érishken pakistan xelq partiyisi, 24 ‏-féwral küni bayanat élan qilip uzun yillardin béri musteqilliq telep qilip kéliwatqan béluchistan xelqidin epu soridi we özliri hakimiyet béshigha kelgendin kéyin, béluchistan'gha aliy aptonomiye béridighanliqi heqqide wede berdi.

Eskiriy qanat- béluchistan azatliq teshkilati

Béluchistan pakistanni teshkil qilghan töt ölkining biri bolup, yer meydani 347000 kwadrat kilométir, nopusi 9 milyon 800 ming, omumi nopusning %62 ni béluch milliti igileydu. Béluchistan kömür, qoghushun qatarliq onnechche xil qimmetlik meden bayliq zapisigha ige bolupla qalmay, tebi'iy gaz we néfit bayliqimu keng-kölemde échiliwatqan bir zémin.

Bu zéminning igiliri bolghan béluch milliti uzun yillardin béri béluchistanning tebi'iy bayliqliridin merkizi hökümetning köp paydilinip kétiwatqanliqi, özlirining bolsa yéterlik paydilinalmaywatqanliqi üstidin shikayetchi. Öz shikayetlirini gahida siyasiy, gahida herbiy yol bilen ipadilep kelgen béluchlar, 2000 ‏-yiligha kelgende gherb metbu'atlirining alahide diqqitini tartqan.

Namini tunji qétim 2000 ‏-yili ashkarilighan béluchistan azadliq teshkilati shu yili 7 -ayda, béluchistan paytexti k'uwettadiki pakistan herbiy da'irilirige hujum qilip, 26 ofitsér we 5 puqrani öltürgen. Uningdin kéyinki yillarda, yene köp qétim partlitish heriketliri élip barghan. Béluchistan azadliq teshkilatini 2006 ‏-yilining béshida pakistan hökümiti, 7 ‏-ayda bolsa en'giliye hökümiti térrorchilar tizimlikige kirgüzgen. Mezkur teshkilatning bashliqi béluch marri bultur 21 ‏-noyabir küni, pakistan armiyisi bilen bir qétimliq toqunushta ölgen.

Siyasiy qanat- béluchistan milletchi partiyisi

Nöwette pakistanda béluchistan xelqi belgilik derijide öz-özini idare qilish hoquqigha ige. Mesilen, ölkilik parlamént we ölkilik hökümet re'isini béluchistan xelqi erkin saylam arqiliq özliri békitidu. Parlaméntta béluchistan xelqining her qandaq arzu-telepliri ashkara otturigha qoyulidu we muzakire qilinidu.

Béluchistan xelqining asasliq telipi yer bayliqliri we déngiz portidin özliri paydilinish bolup, bu telepni béluchistan ölkilik hökümet re'isi exter men'gel ötken yili parlaméntta mundaq otturigha qoyghan: " béluchistanni échish we güllendürüsh pilanini prézidént perwez musherrep emes, béluchistan xelqi özi tüzüshi kérek".

Hidayitullah ependining béluchistan heqqide éytqanliri

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, hazir pakistanda oquwatqan, yashawatqan we tijaret qiliwatqan 300 ge yéqin Uyghur bar. Töwende, pakistanda ilim tehsil qilghan hidayitulla ependi, béluchistan mesilisi heqqide bilidighanlirini bayan qilidu.

Uning éytishiche, béluchistanning iqtisadiy tereqqiyati pakistanning bashqa jaylirigha nisbeten arqida. Emma Uyghurlarning ehwaligha sélishturghanda köp yaxshi, chünki ular özining ichki ishlirini melum derijide özliri bir terep qilalaydugh oz rehberliri we parlamént wekillirini özliri békitidu.

Béluchistan ténch emes

Béluchistan shimalda afghanistan, gherbte iran bilen chégridash bolghachqa, amérika we nato, taliban we elqa'ide teshkilatining ghayip küchliri béluchistan'gha yoshurun'ghan dep guman qilidu. Xelq'ara térrorgha qarshi heriketning aktip hemkarlashquchiliridin bolghan perwez musherrep, térrorluqqa qarshi heriket dawamida, béluchistan milliy öktichilirigimu qattiq zerbe bergen. Pakistan axbaratlirining ashkarilishiche, 2006 ‏-yili noyabirda, perwez musherrep, béluchistanni ziyaret qilish aldida, béluchistan milletchi partiyisining 500 ge yéqin ezasini we partiye sékritari exter men'gelni qolgha alghan. Exter men'gel nöwette karachi türmiside.

Pat yéqinda hakimiyet béshigha chiqishi mümkin bolghan, pakistan xelq partiyisi, perwez musherrepning qattiq qol siyasitining ziyankeshlikige uchrighan béluchistan xelqidin epu sorighan we mumkin bolghan da'iride eng chong aptonomiye hoquqi béridighanliqi heqqide wede bergen. (Shöhret hoshur)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet