Xitay hökümiti Uyghur élide pilanliq tughut siyasitini dawamliq kücheytmekte


2007-03-08
Share

xoten-balilar-200.jpg
2006 – Yili 13 – öktebir küni birqanche Uyghur baliliri xotende. Xitay da'irilirining bildürüshiche, pilanliq tughut yolgha qoyulghandin buyan uygur élide 3 milyondin artuq bowaq az tughulghan. AFP

Béyjingda ötken hepte échilghan shinjang Uyghur aptonom rayoni pilanliq tughut xizmiti yighinida, xitay kompartiyisining Uyghur élige qoyghan sékrétari wang léchu'en, Uyghur élining -10 besh yilliq pilan jeryanidiki pilanliq tughut xizmetliridin doklat bérip "shinjang partiye ‏- hökümet da'iriliri pilanliq tughut xizmitini dawamliq türde Uyghur élining iqtisadiy tereqqiyati muqimliqigha tesir körsitidighan eng muhim xizmet süpitide tutup ishlep keldi, nopusning asta ösüsh, az tughulush nisbitini saqlap keldi, her qaysi nahiye, yéza, kentlergiche pilanliq tughut bashqurush hemde mulazimet orunliri qurulup, xelqning pilanliq tughut siyasitige emel qilish angliqliqi ashti" dep pilanliq tughut siyasitining yaxshi ünüm hasil qiliwatqanliqini, buni yenimu dawamlashturidighanliqini éytqan. Yighinda xitay döletlik pilanliq tughut komitéti Uyghur aptonom rayonining buningdin kéyinki pilanliq tughut xizmetliri heqqide yol - yoruqlar bergen.

Uyghur élining qeshqer, xoten, aqsu qatarliq jaylirining tor betliridin ashkarilinishiche, nöwette jaylarda xitay merkizi hökümitining pilanliq tughut xizmiti heqqidiki höjjetlirini öginish hemde siyasetlirini emeliyleshtürüsh ishliri jiddiy tüs alghan.

Pilanliq tughutni téximu qattiq yolgha qoyush tekitlen'gen

Uyghur aptonom rayonining pilanliq tughut komitéti tor bétide élan qilin'ghan xewerge qarighanda, wang léchu'en Uyghur élining pilanliq tughut xizmetlirining ünümidin yenila razi bolmighan bolup, u Uyghur élining pilanliq tughut xizmet xadimlirigha merkizi béyjingning pilanliq tughut siyasetlirining rohini yetküzgende"

"Gerche shinjangda pilanliq tughut xizmiti yéngi bir basquchqa kötürülgen bolsimu, nopusning ösüsh nisbiti yenila xitay buyiche aldida turmaqta. Bolupmu namrat yéza ‏- kentlerde tughulush nisbiti yenila pilandikidin yuqiri bolmaqta, buningdin kéyin yenila nopusning ösüshini kontrol qilip sapani östürüshni merkez qilish kérek, 30 nechche yil jeryanida pilanliq tughut xizmiti netijiside shinjangda üch milyon adem az tughuldi. Rayonimiz köp milletlik rayon xenzularning pilanliq tughut xizmitini yaxshi ishlesh bilen teng, az sanliq milletlerningmu pilanliq tughut xizmitini ching tutup ishlesh kérek, pilanliq tughut siyasitini emeliyleshturushte az sandiki her qandaq milliy bölgünchilerning buzghunchiliq, qutratquluq heriketlirige yol qoymasliq kérek, diniy qa'idilerni kötüriwélip döletning pilanliq tughut siyasitige qarshi chiqish, tosqunluq qilishqa yol qoymasliq kérek" dep qattiq tekitligen.

Uyghur élide nopusning köpiyishi xitay köchmenlirining köpiyishidin kelgen

Xitay hökümiti élan qilghan 2007 - yilliq pilanliq tughut xizmet pilanining Uyghur aptonom rayonining pilanliq tughut xizmet wezipiliri heqqidiki körsetmisidiki qaralarda "Uyghur aptonom rayonining jenubigha jaylashqan üch wilayet‏- oblastta nopusning téz örlishini cheklep, 11 - besh yilliq pilan jeryanida bu jaylardiki nopusning teb'iy örlesh nisbitini 11% etrapida kontrol qilish pilanini ishqa ashurush shert" déyilgen.

Matériyallardin ashkarilinishigha qarighanda 2004 - yili Uyghur élidiki nopusining tebiy köpiyish yeni tughulush nisbiti16. 3% Bolghan bolsa, pilanliq tughut siyasitining qattiq yürgüzülishi bilen bu nisbet nöwette 11% etrapida kontrol qilin'ghan.

Xitay hökümiti Uyghur élide pilanliq tughut siyasitini mejburiy emeliyleshtürüp, yuqiriqidek nopus cheklesh pilanlirigha yétish dawamida, bu jayda az sanliq milletlerning bolupmu Uyghur ayal we balilarning hoquq menpe'etini éghir derijide dexlige uchritip kéliwatqan bolup, ilgiri bu heqte radi'omizghimu Uyghurlardin köp qétim inkaslar kelgen idi.

Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi xitay hökümitining Uyghur élining pilanliq tughut xizmet yighinini mexsus béyjingda chaqirip munasiwetlik yol yoruqlarni bergenlikining Uyghur élide pilanliq tughut siyasitini yenimu qattiq qolluq bilen ijra qilinishning béshariti ikenlikini otturgha qoyghandin sirt, xitayning peqet Uyghurlar we bashqa az sanliq millet nopusini qattiq kontrol qilghini bilen xitay köchmenlirining sanini barghanche köpeytip Uyghur élidiki nopusning shiddet bilen éshishini keltürüp chiqiriwatqanliqi, statéstikida körsitiliwatqan nopus sanining emeliyetke uyghun emeslikidek mesililer heqqide naraziliq pikirlirini bayan qildi. (Gülchéhre)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet