Xitayning pilanliq tughut siyasitige Uyghur ölimadin petiwa


2006.01.19

Uyghur aptonom rayonining re'isi isma'il tiliwaldi, 9 - besh yilliq pilan ichide we 2003 - yilgha qeder Uyghur aptonom rayon boyiche 3 milyon bowaqning az tughulghanliqini élan qilghan ehwal astida, Uyghur aptonom rayonining mu'awin re'isi jappar hebibulla pilanliq tughut siyasitining aptonom rayonda yaxshi izchillashmighanliqini bildürdi. U, buning sewebini az sanliq milletlerning idiye jehette özgermigenlikige baghlighan.

Pilanliq tughut yaxshi emeliyleshmidi

Jappar hebibullaning tekitlishiche, Uyghurlarning namratliqta qélishining asasliq sewebi, ularning pilanliq tughut siyasitige yaxshi emel qilmighanliqida iken. U,rayonda "pilanliq tughut siyasitining izchillashmighanliqi bir qisim az sandiki milliy yoldashlarning idiyisi özgermigenlikte " dep körsetti. U, bu sözlerni Uyghur aptonom rayoni xelq qurultiyining 4 - omumi yighini jeryanida charshenbe küni xoten guruppisining muzakire yighinigha qatnashqanda tekitligen. U, " pilanliq tughut siyasiti izchil yaxshi emeliyleshmidi. Buningda asasliq seweb bir qisim az sandiki milliy yoldashlarning idiye jehette ögermigenliki" deydu.

Yéngiche petiwa

Jappar hebibullaning tekitlishiche, pilanliq tughut siyasitini yolgha qoyushta jem'iyettiki diniy ölimalargha tayinish mumkinchiliki bar iken. U, bir diniy ölimaning pilanliq tughut siyasiti islamda gunah emes, heqiqiy gunahkarlar pilandin sirt perzent körüp yaxshi terbiyilimigenler, dep petiwa bergenlikini bildürdi.

Jappar hebibullaning tekitlishiche, pilanliq tughut siyasitini diniy étiqadi sewebidin ret qilghan kishiler " perzentni allah bergen,gunahkar bolushni xalimaymiz "dep qaraydighan musulmanlar iken. Jappar hebibulla, pilan sirtida perzent körgen musulmanlarning allah aldida gunahkar bolidighanliqigha petiwa bergen axunumning ismini tilgha almighan. Emma bu axunumning petiwasi diniy zatlar ichide talash- tartish qozghidi.

Imansiz diniy zat

Jappar hebibullagha petiwa bergen axunumni islam elliridiki diniy zatlar "imandin chiqish"bilen eyiblimekte.

Se'udi erebistanning mekke shehiridiki muhajir diniy zat sirajidin hajim bala yatqudiki törelmini éliwétish islamda haram qilin'ghan, dédi.

Jappar hebibullaning éytishiche, u petiwa sorighan axunum, " hazirqi turmush shara'itida aldimizdiki perzentlirimizni baqalmaywatimiz. Ma'arip, telim - terbiyimiz yétishmeywatqan ehwalda yene perzent körüshning özi gunah ötküzgenliktur " dep jawap bergen. Jappar hebibulla, "shuning üchün diniy zatlar pilanliq tughut xizmitini toghra chüshinidu. Shunga pilanliq tughut xizmitide diniy zatlarning rolini jari qildurush kérek " deydu. Emma sirajidin hajim, jappar hebibullagha petiwa bergen axunumning diniy hökümi petiwa hésablanmaydighanliqini bildürmekte. U, ölimalar diniy petiwa bérish salahiyitige ige bolush üchün " her tereptin tolghan bolushi kérek," deydu.

Sirajidin hajimning eskertishiche, islamda bir ölimaning héchqandaq bir siyasi küchke tewe bolmighan yaki uning tesirige uchrimighan ehwalda chiqarghan diniy hökümila petiwa hésablinidiken.

Emma jappar hebibulla hökümetning rayonda yolgha qoyuwatqan pilanliq tughut siyasitini aqlidi. Uning eskertishiche, eger nopusning köpiyishi iqtisadning éshish sür'itidin artip ketse, kirimdiki artish nopusning köpeygen qisimini baqalmaydiken.

Namratliq we pilanliq tughut

Jappar hebibulla xelq qurultiyining xotenlik wekillirige " xoten rayonidiki namratliq mesilisi pilanliq tughut siyasitini kücheytish bilen zich munasiwetlik" deydu. Emma mutexessisler, rayonda yerlik xelqning namratlishishini keltürüp chiqarghan amillar bu emes, dep qarimaqta. Mutexessislerning qarishiche, yerlik xelqning namratliqidiki asasi sewebler baj - séliq, ishsizliq,iqtisadi monopol , köchmenler nopusi we muhitning weyran bolushi qatarliq amillardur.

Jappar hebibulla Uyghur aptonom rayonining sehiye, muhit we pilanliq tughut ishlirigha mes'ul mu'awin re'isi. " Shinjang iqtisad géziti" ning eskertishiche, u xotenning ehwalini " xoten teb'iy shert- shara'iti nachar, asasi esliheliri kemchil, öz- özini tereqqi qildurush iqtidari yitersiz, iqtisadi tereqqiyati nisbeten arqida qalghan rayon " dep teswirligen. (Erkin)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.