Хитай билән җедәллиш миллий бөлгүнчиликму?


2005.06.17
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Биз илгирики программлиримизда поскам нефит базар 1 - оттура мәктәптики бир қисим оқуғучи һәм оқутқучиларниң хитай даирилири тәрипидин "миллий бөлгүнчи" нами билән әйиблинип җазаға учриғанлиқи шундақла уларниң арисида төт нәпәр оқуғучи һәм абдулла җамал исимлик бир оқутқучиниң җамаәт хәвпсизлик тармақлири тәрипидин қолға елинғанлиқи һәққидә мәлуматлар бәргән идуқ.

Кәпсиз балилар оттурсидики дәталаш миллий бөлгүнчилик һәрикити һесаблинамду?

Игилишимизгә қариғанда вәқәлик җәряни мундақ болған:

Поскам нефит базар 1- оттура мәктипидики толуқсиз оттура 3 - йиллиқниң бир қанчә оқуғучиси, 3 - айниң 12 -күни мәктәп сиртида бир қанчә хитай оқуғучи билән путбол ойнаш җәрянида урушуп қалиду. Бу кәпсиз оқуғучилар арисида даима йүз берип туридиған адәттики тоқунуш һесаблансиму, әмма бу һөкүмәт тәрипидин "миллий бөлгүнчилик һәрикити" дәп қарилип җиддий тутулиду, вәқәгә алақидар уйғур балилар сақчи даирилири тәрипдин сора қ қилинип, нәтиҗидә төт уйғур оқуғучи хитай түрмисигә елинғандин башқа, буларға дәрс бәргән оқутқучилардин төт оқутқучиму "оқуғучиларни миллий бөлгүнчиликкә күшкүрткән" дәп қарилинип хизмәттин һәйдилиду. Вәқәгә қатнашқан қалған оқуғучиларму мәктәптә охшимиған җазаға учрайду.

Бу вәқә дәл, хитай һөкүмитиниң қәшқәрдә милләтләр иттипақлиқини күчәйтиш паалийәтлирини таза әвҗигә көтүргән мәзгилигә тоғра кәлгән.

Нөвәттә, поскам нефит базар 1 - оттура мәктәп бирақла төт оқуғучи һәм төт нәпәр қабил оқутқучилардин айрилди, уларниң тәқдири қараңғулашти, чүнки хитай һөкүмитиниң улар үстидин бекиткини " миллий бөлгүнчилик" җинайити.

Биз поскам нефит базар 1 - оттура мәктәпкә қайта телефон қилип, мәзкур вәқәниң мәктәптики оқуқучилар һәм оқуғучилар арисида қандақ бир инкас қозғиғанлиқини соримақчи болдуқ. Әмма телефонни алған бир мәсул хадим наһайити җиддийлишип, "һазир мәктивимизниң сиясий вәзийити муқим, оқутқучи оқуғучиларниң милләтләр иттипақлиқ идийиси яхши, у ишларни әмди соримаңлар..." Дәп телефонни қойди.

Балилар немә үчүн җазаланди?

3 - Айниң 12 - күнидики вәқәни көргән, һәм униң нәтиҗилиридин аз-тола хәвири бар бир уйғур бала, вәқәлик җәрянини бизгә сөзләп бәрди. Униң ейтишичә қолға елинған оқуғучилардин бири сақчиларниң "немә үчүн хитай балиларни урисән?" дәп сорақ қилиш җәрянида, "биз хитайларға өч" дегән имиш. Шу бир еғиз сөз түпәйли тутулған оқуғучилар һәм уларниң оқутқучилири "миллий бөлгүнчи" атилип қаттиқ җазаға учриған.

Вәқә билән бивастә алақиси болмиған оқутқучилар немә үчүн җазаланди

Бу балиниң билдүрүшичә, вәқәгә бивастә четишлиқ болмиған оқутқучиларниңму җазаға учришидики сәвәб, сақчи даирилири вәқәдин кейин 1 - оттура мәктәптин мәктәптики оқутқучи һәм оқуғучиларниң сиясий идийиви әһваллирини игиләшкә барған. Бу җәрянда бәзиләр оқутқучилар үстидин "дәрстин пайдилинип оқуғучиларға миллий бөлгүнчилик идийилирини сиңдүриду" дәп чеқиштурған икән. Мана бу вәқә дәл милләтләр иттипақлиқини күчәйтиш тәшвиқат ейи мәзгилигә тоғра кәлгәчкә, оқутқучи- оқуғучилар бу баһанида қаттиқ җазаға учриған икән.

Хитай һөкүмәт һәм сақчи даирилириниң инкаси

Биз қәшқәр поскам җамаәт хәвпсизлик идариси, поскам нәфитлик сақчи даирилири қатарлиқ орунлардин 1 - оттура мәктәптики оқутқучи һәм оқуғучиларни қайси тармақларниң тутқанлиқи һәм сорақ қилғанлиқини, қайси сот орниниң улар үстидин һөкүм елан қилғанлиқини бир қанчә қетим телефон қилип сориған болсақму, улар һазирға қәдәр мундақ бир вәқәниң болғанлиқини инкар қилип кәлмәктә.

Йошурун инкаслар

Өзини мәлум қилишни халимиған бир кишиниң билдүрүшигә қариғанда, поскам җуғрапийилик җәһәттә қәшқәргә қарисиму, әмма поскам нефитлики мәмурий башқуруш җәһәттә хитайниң дөләтлик тарим нефит қоманданлиқ шитабиға қарайдиған болғачқа, нефитлик 1- оттура мәктәптики оқуғучи һәм оқутқучиларни қолға елиш һәм сотлашқа, корлидики тарим нефит қоманданлиқ шитабиниң җамаәт хәвпсизлик идарисидин бивастә уқтуруш чүшкән икән.

Поскам нефит 1 -оттура мәктәптә йүз бәргән бу вәқә, поскамда ғулғула қозғиған болсиму әмма, сиясий муһит түпәйли амма бу һәқтә очуқ - ашкара параңлишалмайдикән. У киши -1 оттурида оқуғучилар арисидики вәқә сәвәбидин оқутқучиларниңму наһәқ муамилигә учриғанлиқидин интайин өкүнүп, оқутқучиларни чеқиштурған оқуғучиларниң әхмәқлиқидин, бу оқутқучиларниң нөвәттә еғир наһәқчиликкә учраватқанлиқиға ечиниватқанлиқини билдүрди.

Биз бу учурға асасән корлидики тарим нефит қоманданлиқ шитабиниң җамаәт хәвпсизлик идарисиға телефон қилип, поскам нефитликидики оқутқучи һәм оқуғучиларниң қолға елиниш сәвәбини соридуқ. Җинайи ишлар бөлүм башлиқи "поскамда болған вәқәдин хәвирим йоқ" дәп җаваб бәрди. (Гүлчеһрә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.