Қарамай от апити һәққидики һөҗҗәтлик филим хоңкоңда алтун мукапатқа еришти

1994-Йили қарамайда йүз бәргән 8-декабир от апити һәққидә ишләнгән "қаримай" намлиқ һөҗҗәтлик филим, мушу айниң бешида хоңкоңда өткүзүлгән хитай тилидики һөҗҗәтлик филимләр фестивалида алтун мукапатқа еришкән.
Мухбиримиз шөһрәт һошур
2012-12-19
Share
Karamay-shehri-xerite-305.jpg Бу хәритидә қарамай шәһириниң орни көрситилгән.
Photo: RFA

Мәзкур филимниң режиссори шүшин бүгүн хитайчә бүйүк ира гезитиниң зияритини қобул қилип, мәзкур филимни ишләш җәряни вә ишлигәндин кейинки тәсиратлирини баян қилған. У сөзидә қаримай от вәқәсини җуңго җәмийитиниң кичиклитилгән көрүнүши дегән. Аридин 18 йил өткән болсиму, дуня есидин чиқиралмайватқан бу дәһшәтлик көрүнүштә нарәсидә уйғур пәрзәнтлириниңму сеймаси бар. Бүгүнки программимизда режиссор шу шинниң тәсиратлири билән бирликтә, әйни чағдики вәқәниң қисқичә җәрянини әслитип өтимиз.

Буниңдин 18 йил бурун, ‏йәни 1994-йили 12‏-айниң 8-күни, қаримайдики 7 башланғуч мәктәп, 8 оттура мәктәпниң оқутқучи -оқуғучилири вә бир қисим һөкүмәт хадим вә әмәлдарлири болуп, җәмий 796 киши шәһәрдики достлуқ тиятирханисиға җәм болиду. Мәқсәт, мунәввәр оқутқучи-оқуғучиларни мукапатлаш, әмма мурасим башлинип бир нәччә минут өтмәйла, залда аввал от учқуни пәйда болиду, учқун тездинла ялқунға айлиниду, арқидинла партлаш йүз берип кулубни ис-түтәк қаплайду. Йиғин риясәтчисиниң орунлаштуруши билән, йиғиндики һөкүмәт хадимлири вә әмәлдарлири залдин аман-есән қечип чиқиду. Әмма нарәсидә балилар вә җапакәш оқутқучилар от апитиниң қайнимида қепқалиду. Нәтиҗидә 6-яштин 14 яш арисидики 288 нәпәр оқуғучи вә 35 нәпәр оқутқучи апәттә җан үзиду. Хитай һөкүмити вәқәни тасадипий бир вәқә дәп тонуштурған вә вәқәгә сәвәб болғанларни йеник җазалаш билән болди қилған болсиму, әмма тарих, бу вәқәдә өлгән нарәсидиләрни бюкратлиқниң, мәсулийәтсизликниң вә чирикликниң қурбанлири дәп хатирә қалдурди. Җяңсулуқ хитай режиссор шүшин тәрипидин ишләнгән "қаримай" намлиқ һөҗҗәтлик филим, тарихниң вәқә һөкүмнамилиридин бири. Бу филим, 2010-йили ишләнгән вә шу йили хоңкоңда хәлқара гуманизм мукапатиға еришкән. Мәзкур филим мушу айниң 8-күни хоңкоңда өткүзүлгән хитай тилидики һөҗҗәтлик филимләр фестивалида алтун мукапатқа еришти.

Режиссор шу шинниң бүйүк ира гезитигә билдүрүшичә, у мәзкур филимни ишләш үчүн 3 йил вақит сәрп қилған. У қаримайға берип зиянкәшликкә учриған 60 аилә билән йошурунчә көрүшкән. Улардин әйни чағдики вәқәниң баш-ахири вә тәпсилати һәққидә мәлумат игилигән вә һөкүмәт ашкарилимиған, һәтта йошуруп кәлгән бир қатар мәлуматларға еришкән. Мәлум болушичә шу күни йиғин риясәтчиси, от апити башланғанда, оқутқучи-оқуғучиларниң алдини тосуп "оқуғучилар мидирлимаңлар, аввал рәһбәрләр чиқивалсун" дәп буйруқ қилған. Хитай рәһбәрлири нарәсидә балиларниң үстидин атлап вә дәссәп өзлирини қутқузған. Бу чағда тиятирханиниң 8 ишикидин пәқәт бәрсила очуқ болуп, қалған 7 ишикни ечиш үчүн һечқандақ орунлаштуруш болмиған. Йәнә мәлум болушичә, тиятирханида буниңдин илгириму електр симлирида мәсилә көрүлгән болуп, мәсилә түзитилмигән вә тиятирханиниң бихәтәрлик шараити қилчиму нәзәргә елинмиған. Вәқә йүз берип болғандин кейин даириләр зиянкәшликкә учриған аилиләрни алдашқа башлиған вә уларни вәқәниң тасадипий бир қаза икәнликигә ишәндүрүшкә тиришқан.

Зиянкәшликкә учриған аилиләр, вәқәниң җавабкарлирини еғир җазалашни тәләп қилип, бейҗиңғичә барған болсиму, нәтиҗигә еришәлмигән.

Режиссор шү шинниң зияритини қобул қилғанлардин 13 аилә, филимдә соз қилишқа вә позитсийә билдүрүшкә қетилған. Режиссор бүгүн бүйүк ира гезитигә қилған сөзидә хәтәргә тәвәккүл қилалиған әнә ашу аилиләргә алаһидә миннәтдарлиқини билдүргән вә уларни һәқ вә адаләт үчүн күрәш қиливатқанлар дәп мәдһийилигән. У "әгәр әнә ашу аилиләрниң тәвәккүлчилики болмиса, мениң бу филимимму вуҗудқа чиқалмайтти" дегән. Филимниң көрүнүшлиридин мәлум болушичә, филимдә сөз қилғучилардин бири уйғур аял, у аял, әйни чағдики рәһбәрләрниң қилмишиға наразилиқини билдүргәндин кейин, "мениң бу һәқтә қәлбимдә җиқ гәплирим бар, әмма һәммини дейәлмәймән, чүнки биздә әркинлик йоқ" дегән.

Юқирида 1994-йили қарамайда йүз бәргән от апити, бу һәқтә ишләнгән филим вә филим режиссориниң тәсиратлири һәққидә бир қисим мәлумат аңлаттуқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт