Мустәқил дөләтләр һәмкарлиқиниң 20 йили-қаршилиқлар давам қилмақта

Таҗикистанниң “авеста” ахбарат агентлиқиниң мәлуматлириға қариғанда, йеқинда таҗикистан пайтәхти дүшәнбидә мустәқил дөләтләр һәмкарлиқиға әза мәмликәтләрниң ташқи ишлар министирлири кеңишиниң нөвәттики мәҗлиси болуп өтти.
Ихтиярий мухбиримиз ойған
2011.09.05

Униңға қирғизистан, түркмәнистан, өзбәкистан, қазақистан, окраина, русийә вә белорусийиниң ташқи ишлар министирлири, әрменийә вә молдавийиниң ташқи ишлар министир орунбасарлири, әзәрбәйҗанниң баш министири қатнашқан болуп, мәҗлис таҗикистанниң ташқи ишлар министири һәмрохон зәрифиниң рәисликидә елип берилди. Мәзкур учришишқа бир қатар дөләтләрниң президентлириму қатнашқан.

Мәҗлис давамида 17 лайиһидин тәркиб тапқан һөҗҗәтләр қаралған болуп, уларда сиясий, иҗтимаий вә бихәтәрлик саһалиридики мәмликәтләр ара һәмкарлиқни раваҗландуруш вә кеңәйтиш мәсилилири орун алған.

Министирлар “м д һ ниң 20 йил ичидики паалийити вә келәчәктики вәзипилири” намлиқ доклатниң текистини, тәшкилатниң 2012-, 2014-йилларғичә болған қанунсиз көчмәнлик җәрянлириға қарши туруш программисини, зәһәрлик чекимлик васитилири вә адәм меңисигә тәсир йәткүзидиған маддилар үлгилирини алмаштуруш һәққидики келишим лайиһисини, м д һ әзалири хәлқлириниң 1941-, 1945-йиллар улуғ вәтән урушида көрсәткән җәсурлуқи һәм қәһриманлиқи һәққидики хатирини әбәдийләштүрүш тоғрилиқ келишим лайиһисини, тәшкилатниң 1995-йил 26-майда имзаланған мәдәний һәмкарлиқ тоғрисидики келишимигә өзгиришләр вә қошумчилар киргүзүш һәққидики лайиһини мақуллиди, шундақла “бирләштүрүш һәрикәтлирини раваҗландурушниң бир-бирини толуқлайдиған һәм бир-биригә пайда кәлтүридиған характерини тәминләш һәққидә” намлиқ ташқи ишлар министирлири кеңишиниң билдүрүшини қобул қилди.

Мәҗлис қатнашқучилири тәшкилат әзалириниң ишләпчиқириш орунлиридики санаәт бихәтәрликини тәминләш, улар арисидики сиясий, иқтисадий, мәдәний алақиләрни мустәһкәмләш мәсилилири бойичә өз ара пикир алмаштурди һәм шундақла тажикистанниң бу қетимқи рәислик вәзиписигә юқири баһа бәрди.

Мәзкур учришиш мустәқил дөләтләр һәмкарлиқиниң қурулғиниға 20 йил толуш һарписида өткүзүлгән болсиму, әмма у өз-ара ихтилапларниң мушу күнгичә бир тәрәп қилинмиғанлиқини йәнә бир қетим дәлиллигән иди. Бу һәққидә бир қатар дуня ахбарат васитилири хәвәр қилди.

“регнум” ахбарат агентлиқи елан қилған “дүшәнбидики м д һ учришишида әрменийә вә әзәрбәйҗан тағлиқ қарабағ бойичә талашти” намлиқ мақалидә көрситилишичә, әзәрбәйҗанниң баш министири артур расизадә, әрменийә президенти серж саргсян, молдавийә президенти вәзиписини атқурғучи мариан лупулар тағлиқ қарабағ һәм приднестровийе мәсилилирини көтүрүп, уларниң мушу күнгичә һәл қилинмиғанлиқини тәкитлигән.

Әрменийә президенти тағлиқ қарабағниң өз тәқдирини өзи һәл қилишқа охшаш қанунлуқ һоқуққа тайинип, мустәқилликкә еришкәнликини оттуриға қойғинида, әзәрбәйҗан вәкили артур расизадә мәҗлис ахирида қошумчә сөз елип, мундақ қилишқа әрменийә рәһбириниң мәҗбурлиғанлиқини ейтқан һәм униңға қаршилиқ билдүргән һалда мундақ дегән: “мән бу мәсилә һәққидә узақ сөзлисәм болиду, лекин бу тәвәллут учришишини қайғуландурғум кәлмәйду. Пәқәт бир нәрсини әскәрткүм келидуки, әзәрбәйҗанниң 20 пирсәнт йери әрминийиниң назарити астида турмақта. Әрминийиниң басқунчи әскири әзәрбәйҗан йерини ташлап кетиш керәклики һәққидә бирләшкән дөләтләр тәшкилати бихәтәрлик кеңишиниң төт қарари бар. Әрменийә президентиниң билдүрүши әрминийиниң бу мәсилини һәл қилишқа әмәл қилмайватқанлиқидин гуваһлиқ бериду.”

“вестник кавказа” тор гезитида орун алған “тағлиқ қарабағ мәсилисиниң һәл болуши-ақөй мәмурийитиниң биринчи мәсилиси” намлиқ мақалидә америка қошма штатлириниң әзәрбәйҗандики әлчиси метю брайза америка рәһбәрликиниң бу мәсилини тинч йол билән һәл қилинишини халайдиғанлиқини билдүргән.

“панармениан. Нет” агентлиқи елан қилған карине тер-саакянниң “тағлиқ қарабағ: биринчи 20 йил” намлиқ мақалисидә аптор бу район мәсилисиниң 1918-йилидин бери пәйда болғанлиқини ейтип келип, әзәрбәйҗанларниң зангезур, нахидчиван вә тағлиқ қарабағ охшаш әрмән йәрлиригә қанунсиз дәва қилғанлиқини һәм бу райондики тоқунушни һәл қилишқа хәлқаралиқ тәшкилатларниң йетәрлик дәриҗидә әһмийәт бәрмәйватқанлиқини оттуриға қойған.

У шундақла илгири бу районниң әзәрбәйҗан совет җумһурийити тәркибидә болғанлиқини, сөветләр иттипақи ғулап, униң өз тәқдирини өзи һәл қилиш принсипида мустәқил тағлиқ қарабағ җумһурийити аталғанлиқини ейтип келип мундақ дәп язған: “йәнә бир қетим тәкрарлаймән-бу йәрдә тоқунуш йоқ, һәм русийәниң, һәм ғәрбниң сиясий вә енергийә мәнпәәтлири бар. Әмма русийиму вә ғәрбму тағлиқ қарабах җумһурийитиниң 20 мустәқил дөләт сүпитидә мәвҗут икәнликигә көз юмалмайватиду.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.