Қазақистан диний әсәбий күчләргә қарши қаттиқ күрәш қилмақчи

Қазақистан президенти нурсултан назарбайеф диний паалийәт вә диний бирләшмиләр һәққидә қанун лайиһисини тез арида қарап чиқип, уни сөзсиз қобул қилиш керәкликини тәкитлигән.
Ихтиярий мухбиримиз ойған
2011.09.07
qazaqistan-saylam.jpg Сайлиғучилар авазлириниң 95% игә игә болған қазақистан президенти нурсултан назарбайеф өзини қоллиғучиларға рәһмитини билдүрди. 2011-Йили 4-апрел.
AFP

Мәлумки, қазақистан һөкүмити милләтләр ара разимәнлик, достлуқ вә бирлик идийилирини тәрғиб қилиштин ташқири мәмликәттики турақлиқни, тинчлиқни бузушқа, хәлқләр хатирҗәмликигә зиян йәткүзүшкә қаритилған һәр қандақ паалийәтләргә, болупму диний әсәбий күчләргә қарши туруш сияситини мәқсәтлик һалда йүргүзмәктә.

Қазақистан президенти нурсултан назарбайеф бу мәсилигә алаһидә көңүл бөлгән һалда, йеқинда қазақистан парламентини бу һәққидә мәхсус қанун қобул қилип, мәмликәтни диний әсәбийликтин қоғдашқа чақирди.

Қазақистандики “тенгринюс” тор гезитидә елан қилинған “назарбайеф қазақистанни диний әсәбийликтин қоғдашқа чақирди” намлиқ мақалидә ейтилишичә, президент диний паалийәт вә диний бирләшмиләр һәққидә қанун лайиһисини тез арида қарап чиқип, уни сөзсиз қобул қилиш керәкликини тәкитлигән. У сөз, виҗдан әркинликини мәний қилишта әмәс, бәлки дөләтни диний әсәбийликтин қоғдаш һәққидә болуватқанлиқини агаһландуруп, ислам динини дөләт дини сүпитидә бекиткән барлиқ мәмликәтләрниң шундақ қиливатқанлиқини, мәмликәттә ечиливатқан көп сандики мәсчитләрни тизимға елип, улар үстидин назарәт орнитиш һаҗәтликини оттуриға қойған. Мәлуматларға қариғанда, қазақистан аһалисиниң 70 пирсәнти ислам диниға, 26 пирсәнти христиан диниға етиқад қилиду, 2,8 пирсәнти болса һечбир динға етиқад қилмайду.

Кейинки вақитларда дуняниң һәр хил ахбарат васитилири қазақистанниң бәзи районлирида орун алған диний гуруппиларниң һәрикәтлири һәққидә мәлуматларни елан қилип кәлгән иди. Йеқинда русийиниң “р б к” телевизийә қанили “атирауда йәттә исламчи-террорчи қолға елинди” намлиқ мақалә елан қилип, униңда қазақистан һоқуқ қоғдаш органлири тәрипидин мәмликәттә террорлуқ һәрикәтләрни әмәлгә ашурмақчи болған йәттә кишидин ибарәт топниң ениқлинип, қамаққа елинғанлиқини хәвәр қилған иди. Униңда шундақла дәсләптә тәшкилатқа әза 18 адәмниң барлиқи ениқлинип, кейин улар саниниң һазирчә намәлум икәнлики, уларни тутқун қилиш җәрянида бириниң қаттиқ қораллиқ қаршилиқ көрсәткәнлики һәм нәтиҗидә униң уҗуқтурулғанлиқи ейтилған. Мақалидә берилгән мәлуматларға қариғанда, мушу йилниң биринчи йеримидила мәмликәт бойичә диний әсәбийлик характеридики бәлгиләр бойичә 14 җинайи иш қозғалған, 21 тизимлатмиған диний бирләшмә паалийитиниң алди елинған, 85 адәм җавабкарлиққа тартилған.

“тенгринюс” тор бетидә елан қилинған “қазақистанниң алий прокуратуриси 51 нәпәр чәтәллик диний әсәбий тор бетини бирдинла япти” намлиқ йәнә бир мақалидә ейтилишичә, қазақистанда террорчилиқ вә диний әсәбийликни тәрғиб қилишида гуманланған 51 тор бети қамалға елинған болуп, мәмликәт бойичә 10 миң тор бети тәкшүрүштин өткән, шундақла гуманлиқ тор бәтлирини ениқлаш ишлири йәниму давам қилмақта икән.

Мутәхәссисләр қазақистанда орун еливатқан диний әсәбий күчләрниң паалийитини хәлқарадики террорчи тәшкилатлар билән бағлаштурмақта. Йәнә шу “тенгринюс” тор бетидә орун алған “қазақистан өзбәкистан ислам һәрикитиниң тәйярлиқ базиси болмақта” мақалидә “германийә долқунлири” радиосиниң обзорчиси виталий волкофниң мәркизий асия вә қазақистандики диний әсәбийлик хәвпи муһакимә қилинған йиғинда ейтқан сөзлиридин нәқил кәлтүрүлгән болуп, униңда өзбәкистан ислам һәрикити асасида қирғизистанда қайта тәшкилләнгән йошурун исламчи топи рәһбәрлириниң зор күчкә игә икәнлики һәм уруш һәрикәтлири йүргүзүшкә тәйяр икәнлики ейтилған.

Мәлуматларға қариғанда униң тәркибидә русийиниң кавказ вә башқиму районлиридин кәлгән исламчилар көп болуп, ахирқи айларда униңға қазақистандинму қошумчә күчләрниң келиватқанлиқи мәлум болмақта һәм келәчәктә қазақистанниң исламчиларниң һәрикәт мәркизигә айлиниш хәвпиниңму барлиқи пәрәз қилинған. Волкоф шундақла өзбәкистан ислам һәрикитиниң өз истратегийисини өзгәрткәнликини, әмма буниң немигә бағлиқ икәнликиниң һазирчә мәлум әмәсликини, қазақистанниң ақтөпә, балхаш районлирида йүз бәргән вәқәләрниң буниңға мунасивити бар икәнликини көрсәткән. У диний вә миллий мәнпәәтләргә зит кәлмәйдиған мәмликәтлик идийиси бәрпа қилишниң, диний әсәбийликкә қарши бир еһтиятлиқ чарә икәнликини билдүргән вә мундақ идийиниң йоқлуқи диний әсәбийликниң пәйда болуш вә күчийиш сәвәблириниң биридур, дәп тәкитлигән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.