Хәлқара қәләмкәшләр җәмийити хитайни сөз вә ипадә әркинликини һөрмәт қилишқа чақирди


2007-02-14
Share

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийити, һәр қайси әлләрдики язғучиларниң пикир вә сөз әркинлики, достлуқи вә әқлий һәмкарлиқини илгири сүрүш мәқситидә қурулған дунявий язғучилар тәшкилати шундақла б д т иқтисади вә иҗтимаий кеңишигә мәслиһәтчилик қилидиған хәлқара аммивий тәшкилаттур. Чәтәлдики уйғур қәләмкәшләр болса мәзкур органниң уйғур шөбисини қуруш тәйярлиқини елип бармақта. Бу тәшкилат йеқинда хитай дөләт рәиси ху җинтавға хәт йезип, пуқраларниң сөз вә ипадә әркинликигә капаләтлик қилишни тәләп қилди. Хәлқар қәләмкәшләр җәмийити бу хәтни хитай даирилириниң бәзи хитай язғучиларниң мәзкур җәмийәтниң хоңкоңда чақирилған йиғиниға қатнишишини чәклигәнлики мунасивити билән язған.

Хитай даирилири қәләмкәшләрниң хоңкоңда берип йиғинға қатнишишиға тосқунлуқ қилған

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийити, пикир вә сөз әркинлики шундақла әдәбиятниң дуня мәдәнийәт тәрәққиятидики ролини әскәртидиған тарихий әң узун кишилик һоқуқни қоғдиғучи язғучилар тәшкилатидур. Мәзкур тәшкилат бу айниң башлири хоңкоңда 4 күнлүк асия - тинч окян райони йиғинини чақирған болсиму, лекин хитай һөкүмити мәзкур җәмийәткә әза хитай язғучиларниң йиғинға қатнишишини чәклиди. Хитай һөкүмити хоңкоңдики йиғинға қатнашмақчи болған язғучиларни йиғинға қатнашмаслиқ һәққидә агаһландурған яки уларға хоңкоңға баридиған йол хетини беришни рәт қилған.

Хитай даирилириниң бу сиясити хәлқара қәләмкәшләр җәмийитиниң диққитини қозғиди шундақла қәләмкәшләр җәмийитиниң баш катипи җуһанна акман ханимниң чаршәнбә күни хитай дөләт рәиси ху җинтавға хәт йезип, хитайда язғучиларниң пикир әркинлики вә бу һәқтики әндишилирини тәкитлишигә сәвәбчи болди. Униң әскәртишичә, хоңкоңда чақирилған бу қетимқи йиғин асия - тинч окян районида пикир әркинликини қолға кәлтүрүш үчүн техиму кәң земин һазирлашни мәқсәт қилған. У хәттә, хитай даирилириниң язғучиларни йиғинға қатнашмаслиққа агаһландурғанлиқи яки хоңкоңға бериш визиси бәрмигәнлики хәлқара қәләмкәшләр җәмийитини биарам қилмақта, дәп язған. У, йәнә хитай асасий қанунида сөз вә пикир әркинлики шундақла пикир алмаштуруш әркинлики капаләткә игә қилинған болсиму, лекин бу әркинлик хитай даирилириниң риқабитигә дуч кәлмәктә, болупму йеқинда йүз бәргән китаб чәкләш вәқәси буниң бир мисали, дәп тәкитлигән.

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийити

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийитиниң баш катипи акман, хитай асасий қанунидики сөз вә пикир әркинликигә даир маддиларниң әмәлийлишишигә капаләтлик қилишни вә хитай һөкүмитиниң бу йолда тәдбир қоллинишини тәләп қилди.

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийити 1921 - йили лондонда қурулған болуп, әнгилийилик җон галзвортий вә давсон скот ханим мәзкур җәмийәтниң президентлиқини үстигә алған дәсләпки мәзгилләрдә, бу җәмийәт "шаирлар, драматорглар, обзорчилар вә романчилар" ни асас қилған язғучилар тәшкилати иди. Лекин һазир бу орган әдәбиятниң һәр қайси түрлирини хусусән ахбаратчилар вә тарихчиларни өз ичигә алидиған шундақла б д т иҗтимаий - иқтисади кеңишигә мәслиһәтчилик қилидиған тарихий әң узун дуняви характерлик кишилик һоқуқни қоғдиғучи мәдәнийәт тәшкилати болуп қалди. Тәшкилатниң низамнамисида бу органниң мәқсидини "өз ара чүшиниш вә дуня мәдәнийитиниң тәрәққиятида әдәбиятниң ролини әскәртиш, ипадә әркинлики үчүн күрәш қилиш, пикир чүшәнчиси сәвәбидин зиянкәшликкә учриған, түрмигә ташланған яки өлтүрүлгән язғучиларниң садасини яңритиш" дәп тәкитлигән.

Мәзкур тәшкилатниң түрмидики язғучилар комитети тәйярлиған тизимликкә хитай түрмисидики уйғур язғучиларниң исимлири киргүзүлгән болуп, униңда язғучи абдулла җамалниң, тарихшунас тохти музат вә ахбаратчи абдуғени мәмтиминләрниң исимликини учритиш мумкин.

Хитай язғучилар хитай һөкүмити үстидин әрз қилмақчи

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийитиниң хитай язғучилар шөбиси һесаблинидиған җуңго мустәқил қәләмкәшләр җәмийитидики җаң йүй, хоңкоңдики йиғинға қатнишалмиған бәзи хитай язғучиларниң әрз қилмақчи болуватқанлиқини билдүрди.

Хитай язғучи җав дагуң, хоңкоңдики йиғинға қатнишалмиған өктичи хитай язғучиларниң биридур. Униң әскәртишичә, җуңго һөкүмити пуқраларни чегридин чиқармайдиған әһваллар хитай пуқралири " адәтлинип қалған ишлар " лекин, у, хитай һөкүмити қанун тәртипни иҗра қилсиму, лекин чоқум қанун буйичә иш қилиш керәк " дәйду.

Хәлқара қәләмкәшләр җәмийитиниң хоңкоңдики йиғиниға қатнишалмиған хитай язғучиларниң бири лю шүйчи, " пуқраларниң чегридин кириш вә чиқиш әркинликигә капаләтлик қилайли " дигән темида очуқ хәт елан қилип, хитай дөләт рәиси ху җинтавға наразилиқини билдүргән. Хитай асасий қанунида пуқраларниң сөз әркинлики вә чегридин кириш - чиқиш әркинлики бар, дәп көрситилгән. Лекин хитай һөкүмитиниң чегридин кириш - чиқишни башқуруш бәлгилимисидә чәтәлгә чиқса, дөләт бихәтәрлики вә мәнпәәтигә зиян йәткүзидиған 5 хил кишиләрниң чегридин чиқиши чәкләнгән. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт