Қәшқәрдә қайта баш көтүргән сақал - бурут маҗираси

Уйғур тор бәтлиридә һөкүмәтниң қәшқәрдики ишчи - хизмәтчиләрни сақал - бурутсизлаштуруш сияситигә қарши чуқанлар бүгүнгичә давам қилмақта.
Мухбиримиз әкрәм
2009-02-20
Share
Uyghur-boway-bazar-305 Бу, уйғур елиниң мәлум шәһириниң кочилириниң биридики уйғурларниң һайатидин бир көрүнүш болуп, сүрәт, йолда кетип барған бир сақаллиқ уйғур бовай вә базардин бир көрүнүш.
RFA Photo

7 - Феврал күни қәшқәр шәһиридики барлиқ мәктәпләрдә шәһәрлик һөкүмәтниң җиддий уқтуруши оқуп өтүлгән болуп, уқтурушта бу мәвсүмлүк оқутуштин башлап кимдә ‏ - ким сақал - бурут қойса хизмәттин тохтитилидиғанлиқи, дәрс өтүш салаһийити бикар қилинидиғанлиқи, һәтта оқутқучилар сепидин һәйдәп чиқирилидиғанлиқи елан қилинған иди.

Шәһәрлик һөкүмәтниң пәрмани уйғур тор бәтлиридә кәскин бәс - муназиригә сәвәбчи болған "қәшқәр шәһиридә бурут қойған дөләт кадирлири бирдәк хизмәттин тохтитилиду" намлиқ хәвәргә асасланғанда, хитай һөкүмитиниң қәшқәрдә уйғур һөкүмәт хадимлири вә оқутқучиларни сақал - бурутсизлаштуруш сиясити йолға қоюлғили 10 йилдин ашқан.
Йиллардин буян сақал - бурут қойғанларни тәнқидләш, җәриманә қоюш, хизмәттин тохтитиш тәдбирлири йүргүзүлүп кәлгән болсиму, һазирғичә әмәлийләшмигән.

Бу қетим қәшқәр шәһәрлик һөкүмәт мәхсус пәрман чүшүрүп, бу мәсилини сиясий мәсилә дәриҗисигә көтүрүп һәл қилишқа башлиған. Хәвәрдин мәлум болушичә, уйғур зиялийлири вә оқутқучилар хитай һөкүмитиниң бу бесимиға қарши түрлүк шәкилдә наразилиқлар билдүрүп кәлгән. Бәзилири һәтта оқутқучилиқтин ваз кәчкән. Көп қисим кишиләр өз наразилиқлирини уйғурчә тор бәтләрдә елан қилған.

Сақал - бурут һәққидики итиразлар

Уйғур тор бәтлиридә бу хусуста елан қилинған итиразларда шундақ дейилгән: "маркисниң шунчә бомбур сақили коммунизм тәлиматини яритишқа путлашмаптикән, әмдиликтә уйғур оқутқучилар қоювалған сақал - бурутниң сиясәткә, ислаһатқа путлашқини немиси!? буни ениқла миллий кәмситиш сиясити, дәп чүшинишкә болиду. Әгәр ваң лечүәнниң миллити сақал - бурутлуқ милләт болған болса, сақал - бурутсиз уйғурлар иштин қоғлиниду яки мааш алалмайду, дегән сиясәтни чиқарған болар иди. Сақал - бурутниң путлишиватқан йери башқа һеч йәр әмәс, шунчә узун йиллар хитайларниң қолида яшиған уйғурларниң бүгүнгичә хитайға айланмиғанлиқи яки уларға охшимиғанлиқидин ибарәт!"

Уйғур тор бәтлиридә бу һәқтә инкаслар наһайити көп. Бәзиләр: "мәһмуд қәшқири вә йүсүп хас һаҗипларниң сақал - бурути, уларниң дуняда тәңдиши йоқ бүйүк алимға айлинишиға қилчә тәсир йәткүзәлмигән. Бизниң бурутимиз дәрскә путлишамдикән" десә, бәзиләр "мәрданә уйғур яшлири һелиһәм чирайлиқ бурут қоюштәк әнәнә билән җаһан гүзәллик сәһнисидә ченип қалғини йоқ, бәлки улар башқиларниң һәвисини кәлтүрмәктә. Еһтимал , бәзиләр қояй десә қамлишидиған бурути болмиғачқа, бурут қоймай 'сидам йүз' булувелишқанду" дәп тәнә қилишқан. Йәнә бәзиләр болса, "биз сақал - бурутни җаһангир дөләтләрдин импорт қилмидуқ. Сақал - бурут террорлуқ қорали әмәс. Сақал - бурут үч хил күчләрниң байриқиму әмәс" дейишкән.

"Ваң лечүән билән нур бәкриниң сақал - бурут тоғрилиқ сөһбити"

8 - Феврал күни мәлум бир тор бетидә "ваң лечүән билән нур бәкриниң сақал - бурут тоғрилиқ сөһбити" намлиқ язма елан қилинип узун өтмәй өчүрүветилгән. Униңда шундақ җүмлиләр орун алған: "сақал - бурут қоюш уйғурларниң нәччә миң йиллиқ әнәниси. Сақал - бурут ‏ - уйғур дегән бу милләт билән биллә төрәлгән. Бәдинимизниң бир тәркиби. Уни қандақ бир тәрәп қилиш өзимизниң һоқуқи. Биз әмди өзимизниң сақал - бурутиғиму игә болалмамдуқ? аллаһ бәргән бу һоқуқтин бизни немишқа мәһрум қилидикән? һөкүмәтниң нәригә путлишипту? хизмәтниң нәригә путлишипту? тәрәққиятниң нәригә путлишипту?... "

Хәвәрләрдин мәлум болушичә, 7 - февралдин башлап қәшқәрдә синипларға чапланған маркис билән енгилизниң сақал - бурутлуқ сүрәтлириму бирдәк еливетилгән. Һәйран қаларлиқи шуки, һәтта қәшқәрдә уйғурлар тәрипидин ишләпчиқирилған мәһмут қәшқәри, йүсүп хас һаҗипларниң рәсими чүшүрүлгән адәттики дәптәрләр бирдәк һалда "диний түс алған дәптәр" дәп мусадирә қилинған. "4 - Авғуст сәмән йоли вәқәси" дин кейин, қәшқәрдә кусилаштуруш сиясити техиму күчәйгән.   


Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.