Хитай һөкүмити уйғур деһқанлирини сиртларға йөткәш сияситини йәниму күчәйтмәкчи


2008-01-10
Share

Уйғур аптоном райони партийә ‏- һөкүмәт даирилири өткән һәптә, йеза хизмәт йиғини ачти. Хитай ахбаратлириниң бу һәқтә тарқатқан хәвәрлиридин мәлумки, хитай һөкүмитиниң бу йил уйғур ели йезилирида йолға қоймақчи болған сияситидә" йеза ешинча әмгәк күчлирини сиртларға йөткәш" асаслиқ муһим хизмәт қатарида давамлаштурулидикән.

Хитайниң аталмиш "күн нури қурулуши"

Гәрчә деһқанларни деһқанчилиқтин башқа кәспләрдә тәрбийиләп, сиртқа йөткәп иш пурситигә игә қилиш, деһқанларниң киримини ашуруштики бир тәдбир һесаблансиму, әмма бу сиясәт арқилиқ той йешидики уйғур қизлириниң түркүмләп хитай өлкилиригә йөткиливатқанлиқи, уйғурларда наразилиқ һәм ғулғула пәйда қиливатқан сәзгүр бир мәсилигә айланди. Хитай һөкүмитиниң пиланичә, бу йил йезилардин йөткилидиған әмгәк күчлирини бултурқидинму ашурмақчи болуп, 2008 - йили уйғур дияриниң җәнубидики үч вилайәт, бир областни асас қилип йәнә бир милйон 500 миң әмгәк күчини сиртларға йөткәйдикән.

Нөвәттә уйғур елиниң һөкүмәт тор бәтлиридә уйғур аптоном районлуқ йеза хизмити йиғининиң роһи тәшвиқ қилинмақта. Бу йиғинда " деһқанларниң киримини ашуруш, инақлиқ қурулушни илгири сүрүш" қайта тәкитләнди, һәмдә бу җәһәттә хитай һөкүмитиниң йезиларда йүргүзмәкчи болған асаслиқ сиясәт һәмдә муһим хизмәтлириниң орунлаштурулуши тонуштурулған.

Йиғинда 2007 - йиллиқ хизмәтлири хуласилинип, бу бир йилда уйғур аптоном районидики деһқанларниң киши бешиға тоғра кәлгән кирими 3150 йүәнгә йетип, тунҗи қетим оттуричә һесабта төт йүз йүәндин ешип мәмликәт буйичә оттура сәвийисигә йетишивалди дейилгән шундақла бу тут йүз йүәндин ешишқа деһқанларни заманивий йеза игилик билән шуғуллиништин башқа деһқанчилиқ кәспидин башқа кәспләргә йөткәп йәни сиртларға йөткәп кирим қилишқа орунлаштуруш түрткә болди дейилгән.

Хитай һөкүмити 2003 - йилидин башлап уйғур елидики намрат деһқанларни һаллиқ сәвийигә йәткүзүштики истратегийилик тәдбир сүпитидә, уйғур йеза ешинча әмгәк күчлирини йөткәш сияситини йүргүзүшкә башлиған иди. Шундақла йилда пиланлиқ һалда деһқанларни деһқанчилиқтин башқа кәспләрдә қисқа мәзгиллиқ тәрбийиләп, юртлиридин башқа җайларда, иккинчи, үчинчи кәсп вә вақитлиқ, пәсиллик иш пурсәтлиригә ериштуруш арқилиқ киримини ашуруш тәдбирлирини қолланди. Буни"күн нури қурулуши" дәп атиди. Шундақла деһқанларни һаллиқ сәвийигә йәткүзүштики истратегийилик пилан дәп көрситилди.

Мәзкүр сиясәтниң йүргүзүлүшигә уйғур аптоном районлуқ партком һәм һөкүмәт назарәтчилик қилған болса,уйғур аптоном районлуқ әмгәк вә мулазимәт назарити вә һәр қайси асасий қатлам мәмури органлири сиясәтниң йүрүшишидә асаслиқ хизмәтләрни ишлиди.

Сиртларға йөткигән әмгәк күчлириниң %80 тин көпрәки уйғур деһқанлири, %50 и аяллар

Хитай һөкүмитиниң статистикисида көрситилишичә, нөвәттә уйғур елидә икки милйон икки йүз миң деһқан болуп, уйғур елиниң қәшқәр, хотән, ақсу дин ибарәт үч вилайәт һәмдә қизилсу областидики деһқанлар бу райондики омумий нопусниң %95 тини игиләйду. Хитай статистика торида уйғур аптоном райониниң йеза ешинча әмгәк күчлирини йөткәш сияситиниң әмәлийлишиши һәққидә елан қилинған доклатта көрситилишичә, хитай даирилириниң уйғур елидики йезилардин пиланлиқ һалда сиртларға йөткигән әмгәк күчлири мушу үч вилайәт һәм бир областики уйғур деһқанларни асас қилған болуп %80 тин көпрәкини уйғур деһқанлири, уларниң йәнә %50 тини аяллар игиләп кәлмәктә икән.

Мәлум болғандәк, хитай һөкүмити 2007 - йилда йәнила җәнубий уйғур елидики үч вилайәт һәм областни асас қилип туруп сиртларға йөткигән ешинча әмгәк күчини бир милйон икки йүз миң адәм ‏- қетимға йәткүзди. Хитай һөкүмәт тор бетидә бу һәқтә берилгән хәвәрдин ашкарилинишичә, "бир аилидин бирни йөткәш" кә капаләтлик қилип йеқинқи үч йилда һәр йили 300 миң кишини муқим сиртларға йөткәп ишқа орунлаштурған икән.

Уйғур елидин игилигән мәлуматлиримиз һәмдә уйғурларниң инкаслиридин мәлумки, хитай һөкүмитиниң уйғур деһқанларниң киримини ашуруш тәдбири дәп тәриплиниватқан " сиртларға йөткәш" сиясити, болупму уйғур елиниң җәнубида мәҗбурий йосунда елип берилған болуп, хитай даирилири мәхсус той қилмиған 18 яштин 25 яшқичә болған уйғур қизларни түрлүк шәртләр билән таллап хитай өлкилиригә түркүмләп йөткигән. Һәмдә бу давамлашмақта. Хитай һөкүмитиниң бу йиллиқ йеза хизмәт пиланида көрситишичә, хитай һөкүмити бу йил уйғур ели йезилиридин йәнә бир милйон 500 миң әмгәк күчини сиртларға йөткәйдикән.

Асасий қатламдики бәзи әмәлдар һәм кадирлар деһқанларға бесим ишләткән

Уйғурларниң инкаслириға қариғанда,хитай даирилири тәрипидин пиланлиған санни йәни адәм йөткәш вәзиписини тамамлаш җәрянида асасий қатламдики бәзи әмәлдар һәм кадирлар деһқанларға түрлүк бесимларни ишләткән. Хитай өлкилиригә түрлүк йосунда йөткәлгән уйғур қизлар, тонуш, яшаш муһити һәм тил муһитидин айрилип қийналғандин башқа, уларниң әмгәк һәққи капаләткә игә қилинмиған, кишилик һәқ ‏- һоқуқлири охшимиған дәриҗидә дәхлигә учрап кәлмәктә икән.

Нөвәттә бу мәсилә уйғур елидики уйғурлар арисида наразилиқ қозғиған бир мәсилә болупла қалмай, чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири тәрипидин хитайниң ерқий қирғинчилиқ, нопус контрол қилиш, ассимилятсийә қилиш түсини алған ғәрәзлик сиясити " дәп әйибләнмәктә. (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт