Nenchang shehiride oquwatqan 'shinjang sinipi' oqughuchiliri özlirige choshqa göshi yégüzülgenlikini bayqighan

Xitayning nenchang shehiride oquwatqan "shinjang toluq ottura sinipi" diki Uyghur qatarliq oqughuchilar ötken hepte öz tamiqida bayqalghan choshqa göshi seweblik achliq élan qilghan.
Muxbirimiz jüme
2010-11-09
Share
uyghur-boway-305.jpg Uyghur kochilirining biride kétip barghan uyghur boway.
RFA Photo

Munasiwetlik xadimlar achliq élan qilish weqesini ret qilmighan bolsimu, Uyghur oqughuchilarning tamiqigha choshqa göshi ariliship qélish weqesini "peqet bir tasadipiyliq" dep körsetti.

Bizge bu heqte kelgen uchurlardin melum bolushiche, weqe ötken jüme küni xitayning jyangshi ölkisi nenchang shehiri nenchang nahiyisidiki "lyentang" 1 - ottura mektipide yüz bergen.

Mezkur mekteptiki "shinjang sinipi" 2008 - yili qurulghan bolup, bu sinipqa asasliqi Uyghur élining qizilsu qirghiz aptonom oblastidin oqughuchi qobul qilin'ghan.

Xewer yetküzgüchining bildürüshiche, ötken jüme küni mezkur mekteptiki "shinjang sinipi" oqughuchiliri choshqa göshide étilgen manta yepsalghanliqini hés qilishqan we derhal tamaq tashlap, naraziliq bildürgen.

Halbuki, qizilsu qirghiz aptonom oblasti ma'arip idarisidiki nam sheripini ashkarilashni xalimighan bir hökümet xadimining bildürüshiche, oqughuchilar öz tamiqigha ariliship qalghan mantini téxi yémestinla bayqap weqege étiraz bildürgen.

Özining mezkur oqughuchilarning mesilisini qol tiqip hel qilghanliqini ilgiri sürgen bu xadim, oqughuchilarning tamiqigha choshqa göshi ariliship qélish weqesi tasadipiy yüz bergenlikini ilgiri sürgen bolsimu, emma, uning bu heqtiki chüshendürüshliri qayil qilarliq emes idi.

Bizge kelgen tepsilatlargha qarighanda, weqe mundaq yüz bergen. Ötken jüme künidiki etigenlik tamaqtin kéyin, bezi oqughuchilar bi'aramliq hés qilghan we beziliri aghrighan. Bu binormalliqtin gumanlan'ghan oqughuchilar mektep ashxanisigha kirgen we tamaqqa qandaq gösh ishlitilgenlikini sorighanda, ashpezler perwasizla "biz ezeldin choshqa göshi ishlitimiz" dep jawab bergen.

Oqughuchilar buningdin intayin bi'aram bolghan we achliq élan qilip, derhal mektep da'iriliridin bu mesilige jawab bérishini telep qilghan.

Oqughuchilar buning "musulmanlarning diniy örp - aditige qilin'ghan haqaret" ikenlikini otturigha qoyushqan we özlirige Uyghur ashpez ekilip bérishni telep qilghan.

Halbuki, mektep da'iriliri oqughuchilarning mesilisini hel qilishning ornigha, ulargha bésim ishlitip, bu ishini héchkimge tinmasliqni, hetta ata - anisighimu démeslikini telep qilghan.

Mektep da'iriliri yene "kimiki buni sirtqa yaysa, mekteptin heydilidu" dep oqughuchilargha tehdit salghan.

Qizilsu qirghiz aptonom oblasti ma'arip idarisidiki yuqiriqi xadim oqughuchilargha tehdit sélish ishini inkar qilghan bolsimu, atush tewesidin kelgen oqughuchilargha musulman ashpez almashturulghanliqini ilgiri sürdi.
 
Nöwette, qizilsu oblastidin kélip, " lyentang" 1 - ottura mektipide " shinjang sinipi" oqughuchilirigha mes'ul bolup turuwatqan li famililik xanimning weqening sewebi heqqidiki bayani yuqiridiki Uyghur kadirning bayanliridin xélila perqliq.

Li xanim atushtiki 2 - ottura mektepning sékrétari. U weqening tepsilatini mundaq bayan qildi:

 - U ish mundaq bolghan. Etigenlik tamaq waqtida, bizning yénimizdiki léfit buzulup qaptiken. Bu bina 3 qewetlik bolghachqa, bu léfitta nerse - kérek we yémek - ichmek toshulatti. Oqutquchilar ashxanisigha manta élip mangghan léfit ikkinchi qewetke kelgende toxtap qaptu. Bu ashxanidiki xizmetchi xadim mantilarni bizning oxshaydu dep élip keptu. Chünki bizge bezide manta béretti. Köktat mantisi, tuxum mantisi dégendek. Manta kelgendin kéyin oqughuchilar mantining chataqliqini bayqaptu.

‏ - Oqughuchilar qandaq biliptu? ular mantini yeptimu? anglisaq, oqughuchilar mantini yégendin kéyin aghrip qalghan. Ular ashxanigha kirip néme gösh ishlitilgenlikini sorighanda ashpez da'im choshqa göshi ishlitidighanliqini éytiptu.

‏ - Yaq qet'iy undaq emes. Bu heqiqetni burmilighanliq. Shu etigende manta kelgendin kéyin, beziler mantini aptu, beziler mantini oshtup qarisa, mantining köktat mantisi emeslikini bayqaptu we ashpezge kirip dégendin kéyin, ashpezmu xata bolup qalghanliqini bildürüptu.

Bu mektep heqqidiki xewerlerge qarighanda mektep "shinjang sinipi" gha 2008 - yildin bashlap yiligha 100 din oqughuchi qobul qilghan.

Nöwette mezkur sinipta Uyghur we qirghiz oqughuchilarni asas qilghan Uyghur élidin élip kelgen 300 oqughuchi bar iken.

Li famililik xitay xanimning bildürüshiche, mezkur ashxana qurulghandin buyan ashxanida xitay ashpez ishlep kelgen, emma ashxanida kala göshi we toxu göshi ishlitilgen. Uning bildürüshiche, shundaq bolsila ashxana " halal" yaki "musulmanche" boluwéridiken.

Türkiyide yashawatqan ilahiyetshunasliq doktori atawulla shahyari ependining bildürüshiche, ashxanini " musulmanche" dep atash üchün aldi bilen ashxana mudiri musulman bolushi kérek iken.

Radi'omiz bu mektepte oquwatqan Uyghur - qirghiz oqughuchilar bilen alaqilishishke köp tirishqan bolsaqmu, tepsiliy uchur igileshke mumkin bolmidi.

Qizilsu aptonom oblasti ma'arip idarisidiki bu ishqa mes'ul Uyghur xadimning bildürüshiche, oqughuchilarning téléfonliri yighiwélin'ghan.

Uning oqughuchilarning téléfonlirini yighiwélish belgilimisige körsetken sewebliri eqilge muwapiqtek körünsimu, emma mushundaq shara'itta oqughuchilarning sirt bilen alaqilishish yollirining üzüwétilishi guman qozghimaqta.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet