Rabiye qadir xanim yaponiyining kobé shehiridiki gaku'in uniwérsitétida nutuq sözlidi

2007-11-16
Élxet
Pikir
Share
Print

Rabiye-YaponNutuq-1-200.jpg
2007 - Yili 10 - noyabir künidiki nutuq meydanidin bir körünüsh. RFA Photo / Erkin

Kobé, yaponiyining muhim soda merkizi bolupla qalmay, yaponiye igilikining muhim polat - tomur sana'et merkizi, bu sheher yaponiyining kona paytexti kyutogha texminen 80 kilométir kélidu. Kobé, miladi 3 ‏- yaki 4 - esirlerde bina qilin'ghan bolsimu, lékin kobéning heqiqiy soda we sana'et merkizige aylinish mezgili, méyji islahatidin kéyinki dewirge a'it weqedur. Uyghur herikitining rehbiri rabiye qadirning kobédiki ziyaritini orunlashturghuchi kishi - kobé gaku'in uniwérsitétining mu'awin proféssori kajitani kay ependi bizge, "kobéda 1997 - yili yuz bergen yer tewresh weqeside 6 mingdek adem öldi, lékin sheher qurulushi mushu 10 yil jeryanida asasen eslige kélip boldi"dédi.

Rabiye xanim, néme üchün Uyghur dawasini talliwaldi?

Kobé rabiye qadirning yaponiye ziyaritining 4 - békiti. Bu sheherde u peyshenbe küni gaku'in uniwérsitétining oqutquchi we oqughuchilirigha nutuq sözlimekchi hemde bu uning yaponiye sepiride 3 ‏- qétim nutuq sözlishi idi.

Gaku'in uniwérsitéti yaponiyining ottura derijilik uniwérsitétlirining biri bolup, mu'awin proféssor kay amérika bérkéliy mektipide oqughan, junggo xelq uniwérsitétida bilim ashurghan xitay iqtisadi mesililer mutexessisi. U, gaku'in uniwérsitétidiki yighin'gha riyasetchilik qildi.

Rabiye qadirning yaponiyide dawamlishiwatqan bu ziyariti yaponiyiliklerge Uyghur mesilisini tonushturushni meqset qilghan bolup, uning gaku'in uniwérsitétida sözligen nutuqi bu pa'aliyetning bir qisimi idi. Tingshighuchilarning köp qisimi gaku'in uniwérsitétidiki xitay we xelq'ara mesililer, iqtisad, siyasiy we jem'iyet mesililiri tetqiqati bilen shughullinidighan oqutquchi we oqughuchilar bolup, rabiye qadir tingshighuchilargha Uyghurlarni we Uyghurlar duch kéliwatqan nöwettiki siyasiy, ijtima'iy we insaniy mesililerni tonushturup, özining meshhur karxanichi we xitay memliketlik siyasiy kéngishining wekillik ornigha yükselgen bolsimu, lékin néme uchun Uyghurlarning kishilik hoquq dawasini talliwalghanliqini chüshendürdi.

Rabiye-Yapon-Bixeter-2-200.jpg
Sahipxan rabiye xanimning bixeterligini qattiq qoghdighan. RFA Photo / Erkin

Qattiq bixeterlik tedbirliri élindi

Gaku'in uniwérsitétidiki pa'aliyet nahayiti estayidil bixeterlik tedbirliri astida élip bérildi, déyishke bolatti. Chünki mektep amanliq da'iriliri rabiye qadir xanimni méhmanxanidin yighin zaligha 4 saqchining hemrahliqida ikki mashinida élip bardi.

Biz mektep qorasigha kirginimizde derwazidin yighin zali jaylashqan binaning karidorliridiki doqmushlargha qeder saqchi orunlashturghanliqini körduq. Lékin saqchilar bu qeder jiddiy bixeterlik tedbirlirini élish sewebini "alahide orunlashturush emes, normal xizmet tertipi " dep chüshendürdi.

Ehwaldin xewerdar kishiler bolsa, bu namelum kishilerning yaponiye kechürüm teshkilatigha ewetken namsiz tehdit xéti bilen munasiwetlik bolushi mumkin, dep körsetti.

Rabiye qadir xanim su'allargha jawab berdi

Rabiye-Yapon-Nutuq-2-200.jpg
2007 - Yili 10 - noyabir künidiki nutuqqa kelgen yaponluqlar rabiye xanimning nutqigha ishtirak qilmaqta. RFA Photo / Erkin

Rabiye qadir xanimning nutuqi alahezel bir yérim sa'et dawam qildi we yighin axirida u tingshighuchilarning su'allirigha jawab berdi.

Özining yéqinda Uyghur élining jenubidiki rayonlargha barghanliqini tekitligen bir tingshighuchi, néfit xizmiti bilen qeshqerde bir yézigha barsa bu yerde pütünley ayallar emgek qiliwatqanliqini, erlerni uchratmighanliqini eskertip, bu yerdiki qebrilerge aq yaghliqlarni baghlaydiken, bu néme menini bildüridu? " dep soridi. Rabiye qadir bolsa buninggha ölgüchining gunahini tilesh meniside, dep jawab berdi.

Yene bir tingshighuchi özining burun 1997 - yili yuz bergen ghulja weqeside Uyghur yashliri saqchilarning qoralini bulighanliqi üchün, saqchilar oq chiqarghan, dep anglighanliqini, eyni chaghda zadi namayishchilarning qoral bulighan yaki bulimighanliqini soridi. Bu su'algha u weqe yuz bergendin kéyin, özining siyasiy kéngesh ezasi salahiyiti bilen ghuljida tekshürüsh élip barghanliqini eskertip, yashlarning qoral bulighanliqini ret qildi.

Fukuyidiki Uyghur mestanisi

Rabiye qadir xanim nutuqida ghulja weqesini özining xitay hökümiti bilen ada - juda bolushidiki burulush nuqtisi, dep chüshendürgen idi.

Toshiki késhi ependi yaponiyining fukuyi shehiride yashaydighan kishilik hoquq we xeter astidiki milletlerni qoghdighuchi aktiplarning biri bolup, u rabiye qadir xanimning gaku'in uniwérsitétida nutuq sözleydighanliqini anglap, alayiten kobégha kelgen. U, bizge " Uyghurlarni birinchi qétim 27 yilning aldida bir yaponiye téléwiziye qanilining yipek yoli heqqidiki programmisida körgen idim " dédi.

Toshiki késhi, Uyghur medeniyiti we Uyghur mesilisini yaponiye jem'iyitige tonushturidighan " heqiqiy yipek yoli"dégen mawzuda bir tor béti achqan bolup, u néme uchun Uyghurlarni tonushturidighan tor béti achqanliqini chüshendürüp ötti.

Nojiru: rabiye qadirning yaponiyige teklip qilinishi zor weqe

Rabiye-Yapon-Hormet-2-150.jpg
Sahipxan rabiye xanimni éhtiram bilen kütüwaldi. RFA Photo / Erkin

Rabiye qadirning yaponiye sepirini yaponiye xelq'ara kechürüm teshkilati oyushturghan bolup, u 3 heptilik ziyaritide yaponiyidiki 9 sheher we bazarda nutuq sözleydu.

Yaponiye kechürüm teshkilati kobé shöbisining idare hey'iti kenji nojiro ependi, yaponiye kechürüm teshkilatining küchi yawropa we amérikidiki teshkilatlargha qarighanda köp ajiz, dep körsetti. Uning eskertishiche, yaponiyining éhtiyatchanliqini közde tutqanda mezkur organning rabiye qadir xanimni yaponiyige teklip qilghanliqining özi " bir inqilabtur."

Kenji nojiro ependi, yighinning so'al - jawab qisimida söz qilip, yaponiye kechürüm teshkilatining rabiye qadir xanimning kélishi bilen küchiyishini ümid qildi.

Kobédiki Uyghur a'ilisi

Yüsüp muhemmet beg, akisi sultanlar bilen birge kobéda yashaydighan nahayiti az sandiki Uyghur a'ililirining biri. Uning eskertishiche, uning dadisi 1930 - yillarda sherqiy turkistan islam jumhuriyiti yiqilghandin kéyin, pakistan'gha chiqqan, keshmir bilen qeshqer arisida yipekchilik qilidighan sodigerlerdin iken.

Muhemmet yüsüp beg pakistanda tughulghan, anisi ladaq yolidiki balitanilardin bolushigha qarimay, Uyghurluqini saqlap qalalighan yashlardin idi. Uni rabiye qadir xanimning gaku'in uniwérsitétidiki nutuqini anglashqa kelgen shu yerlik birdin ‏- bir Uyghur déyishke bolatti. Pakistan bilen yaponiye arisida aptomobil sodisi bilen shughullinidighan yüsüp, biz kobégha kelgen shu küni öyide kütüwaldi. U özining yaponiyidiki turmush ehwali toghrisida toxtilip ötti.

Rabiye qadirning kobédiki ziyariti axirlashqan jüme küni men ular bilen xoshliship, tokyogha qarap yolgha chiqtim. Rabiye qadir xanim we hemrahliri bolsa usakaning kurushiki bazirigha qarap yürüp ketti. (Erkin - tokyo, yaponiye)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet