Rabiye qadir xanim klinton xanimning xitay hökümitidin Uyghur ghayiblarning aqiwitini sürüshte qilishini telep qildi

Amérika dölet ishliri ministiri hilariy klinton xanim sherqiy jenubiy asiyadiki döletlerge qaratqan ziyaritini bashlash aldida turmaqta.
Muxbirimiz irade
2012-08-29
Élxet
Pikir
Share
Print
Hillariy klinton xanim 2010-yilliq dunya kishilik hoquq mesilisi heqqide soz qildi. 2011-Yili 8-mart.
Hillariy klinton xanim 2010-yilliq dunya kishilik hoquq mesilisi heqqide soz qildi. 2011-Yili 8-mart.
state.gov

Hilariy klintonning ziyaret béketlirining ichide xitaymu bar bolup, u, 4- we 5-séntebir künliri béyjingda xitay rehberler bilen uchrishish élip baridu. Bu munasiwet bilen Uyghur milliy herikiti rabiye qadir xanim radi'omizda bayanat élan qilip, hilariy klinton xanimning uchrishishta Uyghurlarning kishilik hoquq mesilisini otturigha qoyushini, bolupmu ürümchi weqesidin kéyin yoqilip ketken ghayiblarning aqiwitini sürüshte qilishini telep qildi.

Amérika dölet ishliri ministiri hilariy klinton xanim 30-awghust künidin étibaren sherqiy jenubiy asiya döletlirige qaratqan ziyaritini bashlaydu. Bu uning bu yil ichide rayon'gha qilghan 3-qétimliq ziyariti bolup, uning bu nöwetlik ziyariti xitay bilen uning qoshna döletliri arisidiki zémin talash-tartishi ewjige chiqqan bir mezgilge toghra keldi.

Tünügün amérika dölet ishliri ministirliqining bayanatchisi wiktoriye nuland xanim bayanat bérip, klinton xanimning bu qétimliq ziyaritide xitay we xitaygha qoshna döletlerni ziddiyetni hel qilishta qoral küchige tayinishtin saqlinish heqqide agahlanduridighanliqini bildürdi.

Xitayning nöwette bir yaqtin jenubiy déngizdiki xitaylar sensha aralliri dep ataydighan rayon'gha garnizon qurghanliqi jenubiy déngizdiki bashqa igilik hoquq dawasi qiliwatqan döletler we shundaqla amérikining tenqidige uchrighan idi. Nuland xanim sözide yene amérikining herda'im xitaydin herbiy küchige alaqidar mesililerde ochuq-ashkariliqni telep qilip kelgenlikini we hilariy klintonning bu qétimliq ziyaritidimu bu mesilini qayta tekitleydighanliqini bildürdi.

Gerche, hilariy xanimning bu qétimliq ziyaritining asasiy témisining talash-tartishtiki arallar mesilisi we süriye mesilisi bolidighanliqi texmin qilinsimu, emma kishilik hoquq mesilisi yenila kün tertipte. Nuland xanim sözide, amérika-xitay ikki dölet uchrishishlirining eng muhim témilirining birining kishilik hoquq bolup kelgenlikini we bu mesilining otturigha qoyulidighanliqini bildürdi.

Bügün, Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim radi'omiz arqiliq bayanat élan qilip, hilariy klinton xanimni xitaydiki ziyaritide bashqa muhim mesililer üstide sözleshkende, xitaygha kishilik hoquq mesilisidimu bésim ishlitishke chaqirdi. Rabiye qadir xanim sözide xitaydiki Uyghur, mongghul we tibetler üstidiki bésimning künsayin éshiwatqanliqini tekitlidi.

5-Iyul ürümchi weqesidin kéyin iz-déreksiz ghayib bolghanlar mesilisi nöwette chet'ellerdiki Uyghur teshkilatliri bashliq barliq kishilik hoquq organlirining diqqitini qozghighan bir mesile bolup qaldi. Nöwette dunya Uyghur qurultiyi ghayiblar mesilisini xelq'araliq kishilik hoquq organliri we alaqidar dölet erbabliri bilen bolghan uchrishishida bu kishilerning aqiwitini sürüshte qilishni telep qilmaqta. Rabiye qadir xanim bu yil 7-ayda amérika-xitay kishilik hoquq söhbiti bashlinishtin burun amérika hökümet emeldarliri bilen uchrashqanda ghayiblar mesilisini otturigha qoyghan idi. Rabiye qadir xanim bügün sözide, ghayiblar mesilisining Uyghurlar yoluquwatqan kishilik hoquq depsendichilikining qanchilik derijide éghirliqini körsitip béridighan bir pakitliqini bildürüp, hilariy klinton xanimning bu qétimliq uchrishishta xitay rehberlerdin ghayiblarning aqiwitini eng jiddiy mesile süpitide sürüshte qilishini telep qildi.

Hilariy klinton xanim sherqiy jenubiy asiyagha qaratqan ziyariti jeryanini aldi bilen tinch okyan aralliri munbiri yighinigha qatnishish bilen bashlaydu. 4-5-Séntebir xitayda ziyarette bolghandin kéyin, 8-9-séntebir künliri asiya-tinch okyan iqtisad hemkarliq yighinigha qatnishidu. Bu yighin jeryanida klinton xanimning rusiye tashqi ishlar ministiri sérgiy lawrof bilen uchriship, süriye mesilisi üstide pikir almashturidighanliqi perez qilinmaqta.

Toluq bet