Birawning rehmet éytishini kütmestin yaxshiliq qilish güzel exlaqtur


2007-12-26
Share

Bashqilargha qolidin kelgenche yaxshiliq qilish we qilghan yaxshiliqining mukapatini kütmeslik insaniy güzel exlaqtur. Pütün qilghan yaxshiliqlirimiz üchün mukapat yaki rehmet sözi telep qilidighan bolsaq, insaniyetke xalis yaxshiliq qilish da'irisini intayin taraytip qoyghan bolimiz. Dé'él karnék kishiler arisida keng tarqalghan tuzkorluq mesilisi toghriliq mundaq bir qanche misalni keltüridu: "siz birawning hayatini halakettin qutuldurghan bolsingiz uningdin shu qilghiningiz bedilige rehmet sözi kütemsiz? belki shundaq qilishingiz mumkin. Lékin 'semu'él laybétz' awwal adwokat, kéyinche sotchi bolup ishlesh jeryanida 87 kishini tok orundiqida olturghuzup ijra qilinidighan ölüm jazasidin qutuldurup qalghan bolsimu, ulardin birersimu uninggha rehmet éytmighan."

"Shükür peqet uni yaxshi perwish qilish bilenla ünüp chiqidighan gülge oxshaydu"

Eysa palech késilige giriptar bolghan 10ademni bir kündila saqaytqan bolsimu, ulardin qanche kishini eysagha rehmet éytti deysiz? aranla bir adem. Emma bashqilar shunche erzan rehmet sözinimu éytmastin qaytip kétishkenidi.

Charliz shewab manga mundaq bir qissini sözlep bergenidi. U bir qétim iqtisadiy buhran'gha uchrighan bir serrapni türme jazasidin qutquzup qalghan idi.Lékin serrap uninggha rehmet éyttimu? he'e, bir küni uninggha rehmet sözini nahayiti qiyin déyelidi, andin uni arqisidin tillashqa bashlidi."

Dé'il karnik goya allahning "insan heqiqeten perwerdigarining németlirini sheksiz inkar qilghuchidur" dégen sözini sherhiligendek mundaq deydu: " tuzkorluq shundaq bir tebi'et bolup, u zémin'ge ün'gen ot chöplerge oxshash biraw uni térimastin özlikidin ünüp chiqidighan nerse, emma shükür peqet uni yaxshi perwish qilish bilenla ünüp chiqidighan gülge oxshaydu. Insan tebi'iti yenila shu ezeldinki insan tebi'itidur!"

Ehwal bundaq iken, uni shu buyiche qobul qilishimiz kérek. Néme üchün yaxshiliqqa minnetdarliq bildürüshning yoqalghanliqi we tuzkorluqning omumlashqanliqigha hesretlinimiz? kishilerning yaxshiliqqa minnetdarliq bildürüsh burchini unutushi tebi'iy ehwal emesmu? eger biz qilghan her bir yaxshiliqimiz üchün kishilerning minnetdarliq bildürüshini kütidighan bolsaq, özimizge nurghunlighan qiyinchiliqlarni keltürgen bolimiz."

Yaxshiliq qilghanning mukapatini bérish insaniy exlaqtur

Se'udi erebistanining medine munewwere shehiride turushluq yash alim muhemmed niyaz hajim yaxshiliqning mukapatini bérishning zörürliki toghruluq mundaq didi: "qur'an kerim kishilerni német bergüchige minnetdarliq bildürüsh we yaxshiliq qilghanlarning mukapatini qaysi yol bilen bolmisun ada qilishqa, eger bashqilar teripidin érishken yaxshiliqi bedilige ulargha bérishke maddiy mukapat tapalmisa tili bilen rehmet éytish arqiliq uning toluq mukapatini allahning bérishige tapshurush bilen könglimizni rahetlendürüshke chaqiridu.

Peyghember eleyhissalam mundaq dégen: " silerge yaxshiliq qilghan kishige mukapatini béringlar, eger uning mukapatini bérishtin ajiz kelsenglar, németke shükür qilghanliqinglarni ispatlash yüzisidin uning heqqide allahqa du'a qilinglar. Allah heqiqeten shükürni qobul qilghuchi we shükür qilghuchilarni yaqturghuchidur."

Peyghember eleyhissalam yene mundaq dégen: " biraw teripidin ata éhsan'gha érishken kishi uning bedilige layiq nerse tapalisa mukapatini ada qilsun, eger tapalmisa, uninggha minnetdarliqini bildürsun. Heqiqeten németke minnetdarliq bildürgen adem shükür qilghan we uni yoshurghan adem németke kupriliq qilghan bolidu."

U yene mundaq dégen:" allahqa eng shükür qilidighan kishi kishilerning éhsanigha rehmet éytidighan kishidur." Yene bir riwayetke köre:" kishilerdin kelgen yaxshiliqqa minnetdarliq bildürüshni bilmeydighan adem allahqa shükür qilishni bilmeydighan ademdur."

Yene bir hediste: " azgha shükür qilmaydighan adem köpkimu shükür qilmaydu, kishilerge rehmet éytishni bilmigen adem allahqimu shükür qilmaydu, németni kishilerge sözlesh shükür, uni yoshurush kpridur, birlik rehmet, ayrilish azabtur."

Yoqiriqi hediste birlikning rehmet ikenlikini bayan qilish yoqiriqi sözge munasiwetlik bolup, mesilining négizi yenila wapagha japa we németke tuzkorluq qilishqa bérip taqilidu. Chünki birlikni tutup turidighan nerse peqet öz'ara yaxshiliqni jari qildurush we bir birini hurmetleshtur. Inaqsizliqning azabigha duchar qilidighan nerse peqet bir birining heq hoquqlirini zaya qilish, bir birining yaxshiliqigha tuzkorluq qilishtur.

Yaxshiliqqa tuzkorluq qilish rezilliktur

Qur'an kerim minnetdarliq burchining zörürlikini we németke tuzkorluq qilghuchilarning rezillikini tekitlesh bilen birge éhsan igiliridin emellirini allah raziliqi üchün xalis qilishlirini telep qilidu. Chünki niyette shekilwazliq qilish emelni yoqqa chiqiridu. Teqdirleshke sazawer bolidighan yaxshiliq birawning rehmet éytishi yaki minnetdarliq bildürüshini közlimestin, peqet xalis allah raziliqinila közligen halda qilin'ghan yaxshiliqtur.

Qur'an kerim emellerni ixlas bilen qilishqa buyrushta köngüllerni dunyaliq menpe'etlerge choqunushning qulliqidin azat qilish arqiliq uni mutleq kamalet igisi bolghan allahqila yüzlendürüshni meqset qilghan. Mundaq köngül herqandaq bir yaxshiliqni kishilerning maxtishigha érishish yaki abroygha ige bolushidin qet'iynezer halda ichidin kelgen tebi'iy qiziqarliq, heqiqiy semimiyet we sap niyet bilen qilidu.

Mana bundaq aliyjanapliq heqiqiy éhsanning türtkisidur. Mana bu herqandaq güzel exlaqning ülgisidur. Ehwal bundaq iken, biz pütün ish pa'aliyetlirimizde niyetlirimizni we emellirimizni kishilerning maxtishi, minnetdarliq bildürishi we rehmet éytishini kütmestin,özimizni körsitish, abroy qazinish we bashqimu dunyaliq menpe'etlerni közlimestin peqet xalisliq bilen qilishimiz kérek. (Ömerjan)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet