Mekke mukerreme shehiridiki xoten ribati heqqide qisqiche melumat


2007-07-26
Share

Uyghurlarning ejdadliri hemishe ewladlirining ghémini yeydighan we ewladlirining kélechiki üchün her nersisini pida qilalaydighan, merd, séxiy kishiler bolghanliqtin, ular chet'ellerge chiqqandin kéyinmu, ewladlirining, xususen kéyinki nesillirinng ghémini yéyishnimu untumighan. Ular barghanliki jayda kéyinkiler üchün bérer iz we eser qaldurushni milliy mejburiyet dep tonughan. Uyghurlardin ötmüshlerde hej sepirige atlan'ghan pulluq kishiler mekke mukerreme we medine munewwere sheherliride, hetta pakistan we misirgha oxshighan memliketlerdimu, shu zamanlargha nisbeten heshemetlik sanilidighan binalarni sétip élip, kéyinki Uyghur ewladlirining yétip qoyushi üchün weqip qiliwetken iken.

Abdure'up hajim bilen söhbet

Mekke mukerreme shehiridiki xoten ribatmu mezkur weqip binalirining biridur. Bu ribat mundin yüz yildin köprek waqit ilgiri texminen 1904 ‏- yilliri xotenlik abduqadir hajim dégen kishi teripidin weqip qilin'ghan iken. Bu weqip hazirgha qeder dawam qilip kelgen.

Abdure'up hajim mekke mukerreme shehiridiki xoten ribatni tonushturup mundaq didi:" mekkidiki xoten ribati hijriye 1325 yili(miladiye 1904- yilliri) xotenlik kattilardin abduqadir hajim dégen kishi teripidin tesis qilin'ghan. U kishi wapat bolghandin kéyin, bu yerde u kishining urugh - ewladi bolmighanliqtin, bu ribatqa yene xotenlik mesum damollam dégen kishi mes'ul bolghan. Bu ribat weqip qilin'ghanda bir qewetlik bina idi. Ayallar üchün ikki éghizliq, erler üchün ikki éghizliq, hemmisi bolup töt éghizliq addi öy idi. Mesum hajim wapat bolghan kéyin, xotenlik alim hajim dégen kishi bu ribatqa mes'ul bolghan we mekkidiki Uyghurlardin yardem toplap bu ribatni töt qewetlik qilip qayta sélip chiqqan."

Xoten ribatining xizmetliri

Abdure'up hajimning éytishiche, mekke mukerreme shehiridiki xoten ribati tesis qilin'ghan waqittin bashlap taki 1980- yillirida Uyghur élidin chet'ellerge chiqish yoli échilghan'gha qeder mekkidiki xotenlik ajiz - oruq , péqirlarning yétip ‏- qopush orni bolup kelgen iken.

Uyghur élidin hajilar kélishke bashlighandin béri, Uyghur hajilarning ramizan we hej mezgilliride birdinbir yétip qopush ornigha aylan'ghan iken. Bu ribatning bashqa Uyghur ribatlirigha nisbeten eng chong alahidilikliridin biri, uning mesjiti heremge eng yéqin bolghanliqi iken. Shu sewebtinmu Uyghurlar uninggha eng köp orunlishattiken we uningda hemishe adem köp bolidiken.

Xoten ribatning orni 2 milyon amérika dolliri bahalandi

Abdure'up hajimning éytishiche, mekkidiki xoten ribati orun jehettin mesjiti heremge eng yéqin ribatlardin biri bolup, mesjiti heremni kéngeytish zörüriyiti seweblik bu ribat 2004- miladiye yili se'udi erebistani hökümiti teripidin yéqitiwétilgen we bedilige 7 milyon se'udi erebistani riyali( texminen 2 milyon amérika dolliri ) bérilgen iken.

Xoten ribatqa a'it bu meblegh mesjiti heremning etrapida qurulush bashlighan " jebel ömer " shirkitining hessidarliqigha qoshuwétilgen iken. Yéqinda mezkur mebleghni ishlitip xoten ribat üchün mekke shehiri ichidin yéngi bina sétiwélish tirishchanliqi dawam qilmaqta iken.

Xoten ribatining mes'ulliri

Mekke mukerreme shehiridiki xoten ribatigha tunji bolup mes'ul bolghan kishi bu ribatni sétip élip Uyghurlar üchün weqip qilghan abduqadir hajim dégen kishi bolup, u kishi wapat bolghandin kéyin, bu ribatqa mesum damollam dégen kishi, andin alim hajim dégen kishi mes'ul bolghan iken.

Mekke mukerreme shehiridiki xoten ribatigha tunji bolup mes'ul bolghan kishi bu ribatni sétip élip Uyghurlar üchün weqip qilghan abduqadir hajim dégen kishi bolup, u kishi wapat bolghandin kéyin, bu ribatqa mesum damollam dégen kishi, andin alim hajim dégen kishi mes'ul bolghan iken.

Bu ribatning hazirqi mes'uli 1945- yili gomindangchilar teripidin shéhit qilin'ghan inqilabiy sha'ir bilal ezizining inisi shemsiddin qarihajimning chong oghli muhemmed nur dégen kishidur. (Ömerjan)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet