Райис, хитайни далай лама билән сөһбәт өткүзүшкә чақирди


2005-07-11
Share
Райис ханим хитай ташқи ишлар министири таң әпәнди билән . AFP

Америка ташқи ишлар министири кондилиза райис, йәкшәнбә күни хитай дөләт рәиси ху җинтав, баш министир вен җябав, хитай ташқи ишлар министири ли җявшиң қатарлиқлар билән бейҗиңда сөһбәт елип барди. Райисниң йәкшәнбә күни бейҗиңда өткүзүлгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида тәкитлишичә, улар корийә йерим арилини ядросизлаштуруш, терроризмға қарши һәмкарлиқ, тәйвән мәсилиси, хитай - америка сода мунасивити, хитай кишилик һоқуқ хатириси қатарлиқ мәсилиләрни музакирә қилған.

Райис, хитайларни далай лама билән сөһбәт өткүзүшкә үндиди

Кондилиза райис мухбирларни күтүвелиш йиғинида, хитай рәһбәрлирини тибәтләрниң роһани даһийси далай лама билән сөһбәт өткүзүшкә чақирип, оттура асиядики америка қошунлирини чекиндүрүш вақит җәдвили елан қилишни рәт қилди. Кондилиза райис, " далай лама тибәтниң гүллинишини тәләп қиливатқан юқири әхлақий инавәткә игә зат, у хитайға тәһдит әмәс," дәп тәкитлигән.

Хитай һөкүмити йеқинқи 3 йилда далай ламаниң вәкиллири билән көп қетим сөһбәт елип барди. Икки тәрәп ахирқи қетим бу йил 30 - июн вә 1 - июлларда шивитсарийидә сөһбәт өткүзгән.

Дарамсаладики тибәт сәргәрдан һөкүмитиниң ашкарилишичә, хитай вәкилләр өмикиниң башлиқи җу вейчүн, далай ламаниң вәкилигә хитай рәһбәрлириниң далай лама билән көрүшүшкә әһмийәт беридиғанлиқини йәткүзгән.

Райис қошун чекиндүрүш вақит җәдвили бәлгиләшни рәт қилди

Кондилиза райис, афғанистан вә оттура асиядики америка һәрбий базилириниң келәчиги һәққидә тохтилип, райондики америка қисимлирини чекиндүрүш вақит җәдвили елан қилишни рәт қилди. Райис мундақ дәйду: " бизниң билишимизчә афғанистан хәлқи америка қошунлириниң ярдимигә еришишни үмид қилиду шундақла улар буниңға еһтияҗ."

Америка афғанистан билән биргә қирғизистанниң манас айродроми вә өзбекистанниң ханабад һава армийә базисида қошун турғузмақта.

Дүшәнбә күни қирғизистанниң йеңи президенти қурманбег бақийеф, америка қошунлириниң қирғизистанда давамлиқ туруш зөрүрүйити бар - йоқлиқини музакирә қилиш вақти кәлди, дәп тәкитлигән. Йеқинда шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатидики қирғизистан дөләтләр қазақистан пайтәхти астанида йиғин ечип, америкиниң қошун чекиндүрүш вақит җәдвили елан қилишини тәләп қилған иди.

Америка хитайниң һәрбий һазирлиқлар тәрәққиятиға диққәт қиливатиду

Кондилиза райисниң тәкитлишичә, америка хитайниң һәрбий һазирлиқларни күчәйтиватқанлиқиға диққәт қилмақтикән. Райис, " биз хитайниң һәрбий һазирлиқларни күчәйтиватқанлиқиға диққәт қиливатимиз. Биз һәрбий күчләрниң тәңпуңлиқиға көңүл бөлимиз. Америка өз қошунлириниң заманвелишишини давамлиқ күчәйтип, бу районниң муқимлиқи вә тинчлиқини қоғдаш күчини сақлап қалиду," дәп тәкитлиди. Әмма у, америкиниң хитайни тәһдит, дәп қаримайдиғанлиқини билдүргән.

Америка тәйвән боғузини һазирқи һалитини өзгәртишкә қарши туриду

Кондилиза райис тәйвән мәсилиси һәққидә тохталғанда, америкиниң тәйвән мәсилисидики сиясити өзгәрмиди, дәп көрсәтти. Райисниң ашкарилишичә, у хитай рәһбәрлиригә америкиниң "тәйвән мунасивәт қануни" дики мәҗбурийитини әслитип, " америка һәр қандақ бир тәрәпниң тәйвән буғузиниң һазирқи һалитини өз алдиға өзгәртиш йолида һәрикәт қоллинишини үмид қилмайду," дәп тәкитлигән. У, хитай даирилирини тәйвәндики демократик һөкүмәт билән сөһбәт өткүзүшкә чақирди.

Райис: америкиниң шималий корийигә таҗавуз қилиш нийити йоқ

Корийә йерим арилини ядросизлаштуруш мәсилиси кондилиза райисниң хитайда елип барған зияритиниң әң муһим күнтәртипини игиләйду.

Шималий корийә һөкүмити шәнбә күни 7- айниң ахирлирида корийә йерим арилини ядросизлаш йолидики 6 дөләт сөһбәт үстилигә қайтидиғанлиқини җакарлиди. Райисниң тәкитлишичә, америка шималий корийини игилик һоқуқлуқ дөләт, дәп тонуйдикән. Райис " бизниң шималий корийигә таҗавуз қилиш яки һуҗум қилиш нийитимиз йоқ. Биз 6 тәрәп сөһбитиниң илгирлишини күтимиз, чүнки биз пүтүн күчимиз билән корийә йерим арилини ядрусизлаштурушни әмәлгә ашурушимиз керәк," дәп көрсәтти.

Райис билән хитай рәһбәрлири оттурисидики сөһбәтниң сода - иқтисади мунасивәтләргә даир қисими, хәлқ пулиниң қиммитини турақлаштуруш вә америка маллириниң патент һоқуқини қоғдаш мәсилисигә четилған. Хитай, кондилиза райисниң шәрқий асиядики төт дөләткә қилидиған зияритиниң тунҗи бекити. У, хитайдики зияритини ахирлаштурғандин кейин тайландни зиярәт қилиду. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт