Xitay, rusiye we hindistan tashqi ishlar ministirliri xelq'ara we rayon xaraktérlik mesililer üstide muzakire élip bardi


2007-02-15
Share

Aldinqi küni xitay tashqi ishlar ministiri li jawshing, rusiye tashqi ishlar ministiri sérgéy lawrow we hindistan tashqi ishlar ministiri pranab mukérjéylarning yéngi déhlida ötküzgen yighini, xitay, rusiye we hindistan söhbet mixanizimining ramkisi ichide ötküzülgen 3 tereplimilik yighinning 2 - qétim chaqirilishi bolup hésablinidu. Charshenbe künki yighinda li jawshing, lawrow we mukérjéylar dunya weziyiti, bolupmu térrorchiliq, afghanistan, iraq weziyiti, shimaliy koriye we iran yadro mesililirini shundaqla énérgiye mesilisini muzakire qildi. Ular, charshenbe küni söhbet axirlashqanda élan qilghan bayanatta, yuqiriqi 3 döletning hemkarliqi dunya tinchliqini ilgiri sürüsh rolini oynaydu shundaqla 3 dölet söhbet méxanizimi 4 - bir döletke qaritilmighan, dep tekitligen bolsimu, lékin közetküchiler, asiyadiki bu 3 chong dölet kishilerde amérikining dunya siyasitidiki yétekchilik roligha qarshi küch tengpungluqi qurmaqchi boluwatqanliqi heqqidiki gumanlarni kücheytiwatidu, dep analiz qilishmaqta.

3 Dölet söhbet méxanizimi

3 Dölet söhbet méxanizimi qurush tesewwurini 1 - qétim 1998 - yili eyni dewrdiki rusiye bash ministiri primakow otturigha qoyghan bolup, shu chaghda u xitay, hindistan we rusiyining yer shari xaraktérlik mesililerde amérikigha qarshi riqabetchi we tengpunglashturghuchi küch bolup qalidighanliqini ilgiri sürgen.

Rusiyilik mutexessislerning eskertishiche, eyni mezgiller rusiye sh a o e t ning sherqiy yawropagha kéngiyishige shundaqla amérikining bashqurulidighan bomba qalqan séstimisi qurush pilanigha aktip qarshi turuwatqan mezgiller idi. Lékin xitay bilen hindistan eyni chaghda rusiyining 3 tereplimilik méxanizim qurush tesewwurigha taza qiziqmighan shundaqla buninggha soghuq mu'amile tutqan. Közetküchiler, bu amillar 3 tereplimilik munasiwetning uzun bir mezgilgiche tereqqi qilalmasliqigha sewebchi bolghanliqini bildürmekte.

Mutexessislerning eskertishiche, eyni chaghda xitaylar amérika we gherb ellirining achchiqini keltürüp qoymasliqni közde tutup, rusiyining gherbke qarshi ittipaqigha qatnishishqa qiziqmighan bolushi mumkin. Hindistan bolsa 1998-yili emdila yadro qorallar siniqi élip barghan mezgiller bolup, rusiye xelq'ara jem'iyetning hindistan'gha imbargo qoyush herikitini qollighan we rusiyining bu siyasiti hindistanning naraziliqini qozghighan idi.

Mutexessislerning 3 tereplimilik mixanizimgha qarishi

3 Tereplimilik mixanizimgha eza döletler amérikigha riqabetchi küch bolup uyushuwatqanliqini ret qilghan bolsimu, lékin ular xelq'ara munasiwetlerde démokratiyilishish", " köp tereplimilik diplomatiye" we xelq'ara mesililerde b d t ning rolini kücheytishni tilgha aldi. Lékin rusiye penler akadémiyisining akadémiki mixiyéw bolsa, bu 3 döletning amérika we gherbke qarshi bir ittipaqchi küch bolup uyushalmaydighanliqini bildürmekte. Uning eskertishiche, xitay, rusiye we hindistanlar arisida öz ara bir -birige ishenmeslik keypiyati mewjut bolup, u deslepki chaghlarda bu 3 dölet méxanizmining tereqqiyatigha tosalghu bolghanliqini bildürdi.

Mixiyéw, amérika metbu'atlirigha bergen analizida " rusiye, hindistan we xitay arisidiki munasiwetning nahayiti murekkep. Nurghun mesililerde bolupmu, xelq'ara siyasi we iqtisadi sahelerde hindistan bilen xitay öz ara bir - biri bilen riqabetchi küchler. Rusiye bilen xitaymu öz ara riqabetchi küchler " deydu. Undaqta xitay, rusiye we hindistan 3 tereplimilik hemkarliqi axirqi yillarda néme üchün küchiyiwatidu ? közetküchiler, buningdiki muhim seweblerning biri xitay bilen hindistan 3 tereplimilik mixanizimni özlirining asiyadiki tesir küchini kéngeytishke qollanmaqchi boliwatidu, dep qarimaqta. Xitay bilen hindistan asiyada téz bash kötüriwatqan küchler shundaqla téximu köp énérgiyige muhtaj boluwatqan döletlerdur. Xitay tashqiy ishlar ministiri li jawshing, 3 tereplimilik söhbet heqqide toxtulup, " biz énérgiye sahesidiki hemkarliqni sözleshtuq. Bu 3 dölet, iqtisadi nahayiti téz tereqqi qiliwatqan döletler shundaqla bu döletlerning soda we énérgiye sahesidiki hemkarliq yoshurun küchi nahayiti zor "dep körsetti.

Közetküchilerning eskertishiche, xitay bilen hindistanning rusiye bilen yéqinlishishtiki meqsedlirining biri, rusiyining néfit we énérgiyisige érishishtur. Rusiye penler akadimiyisidiki mixiyéw, xitay, hindistan we rusiyilerning 3 tereplimilik hemkarliqi her qaysi döletlerning diqqitini qozghawatqan bolsimu, lékin bu 3 döletning amérika we gherbke qarshi ittipaqdash küch bolup uyushalmaydighanliqini bildürdi. U, " bu 3 dölet mixanizimdiki tereplerning her qaysisining meqsidi bir birige oxshimaydu. Ularning nishani öz menpe'etini qoghdash bolup, gherb bilen tirkishish emes "deydu. (Erkin)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet