Uyghur élining jenubidiki yéza yashliri emdi shimalgha bérip ishleshke mangdurulidu

Yéqinda Uyghur aptonom rayon da'iriliri Uyghur élining jenubidin shimalgha 66 karxana 102 xizmet türi boyiche, 13 ming 48 ishchi yötkesh pilanini yolgha qoyghan.
Muxbirimiz irade
2011.06.27
qeshqer-puqraliri.jpg Radiomizgha iane qilinghan bu sürette, xitay qoralliq saqchilirigha qilinghan hujum yüzbergen qeshqer shehirining kochilirining biride olturushqan uyghurlar.
RFA Photo

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, 25-iyun küni Uyghur aptonom rayonluq soda-sana'et bashqurush idarisi teshkilligen Uyghur élining jenubidin shimaligha ishchi qobul qilish yighini Uyghur élining qeshqer we atush qatarliq sheherliride ötküzülgen. Yighinda Uyghur élining shimalidiki 66 xususiy karxanining jenubtin ishchi qobul qilish pilani élan qilin'ghan bolup, pilan boyiche mezkur 66 karxana 102 xizmet türi boyiche jenubtin 13 mingdin artuq ishchi qobul qilidiken. Xelq töridiki bu heqte bérilgen xewerde, nöwette deslepki qedemde qeshqerdin 2346, qizilsudin 2179 kishi shimaldin kelgen 66 karxana bilen toxtam tüzgenliki, yene köp sandiki emgek küchliri nöwet kütüwatqanliqi bayan qilin'ghan.

Bizning igiligen melumatlirimizdin qarighanda, hazir qeshqerning herqaysi nahiyiliride yéza kadirliri yézidiki yashlarni shimalgha ishchiliqqa bérishqa heydewatqan bolup, qeshqerdiki melum nahiyidin igiligen melumatlirimizdin, hazir bu nahiyilerdiki yéza kadirlirining shixenzidiki toqumichiliq fabrikisigha ishchi élish üchün öymu-öy kirip xizmet ishlewatqanliqi melum boldi.

Xitay da'iriliri bundin ilgiri “Éshincha emgek küchlirini ichkirige yötkesh” siyasiti boyiche nurghun Uyghur qizlirini ichkiri ölkilerge yötkigen bolup, buningda mejburlash xaraktéri barliqi otturigha qoyulghan idi. Da'iriler kéyin bu siyasitini téximu kéngeytip, yash Uyghur yigitlirinimu ichkiri ölkilerge ishlemchilikke yötkigen. Uyghur yashlirini ichkirige yötkesh, Uyghur élining ichidiki her qaysi zawut-fabrikilarda bolsa xitaylarning mutleq köp sanliqni igilep, Uyghur qatarliq yerlik milletlerge ish pursiti bérelmesliki Uyghur élining ichi we sirtidiki Uyghurlarda qattiq naraziliq peyda qiliwatmaqta idi.

Ikki yil ilgiri shawgü'en weqesining kélip chiqishi we weqening xitay da'iriliri teripidin waqtida we adil bir terep qilinmasliqi Uyghurlardiki naraziliqni téximu ashurghan bolup, netijide, bu 5-iyul naraziliq namayishining kélip chiqishigha seweb bolghan idi. Emma xitay da'iriliri 5-iyul weqesini basturup ikki yil ötkendin kéyinmu, “Éshincha emgek küchlirini ichkirige yötkesh siyasiti” ni toxtatmidi.

 Uyghurlarning inkas qilishiche, xitay da'iriliri Uyghur élige meblegh sélish we yardem bérish nami astida köplep köchmen yötkigenning üstige yene Uyghur élidiki aliy mekteplerni püttürgen ishsiz yashlarni ichkiride terbiyilesh siyasitini yolgha qoyup, herqaysi wilayet-sheher we yézilardiki aliy mektepni püttürüp bolup, ishsiz turghan yashlarni ichkiridiki 19 ölkige bilim ashurushqa ewetishke kirishti. Qeshqerning melum nahiyisidin ziyaritimizni qobul qilghan bir kishi bizge bu heqte öz yézisida boluwatqan ehwallarni mundaq inkas qildi.

Amérikidiki Uyghur ziyaliysi ilshat hesen ependi nöwette Uyghur élide yürgüzülüwatqan bu ishchi yötkesh siyasetliri üstide toxtilip, 5-iyul weqesining ikki yilliq xatire mezgili yétip kéliwatqanda xitay da'irilirining Uyghur élining ichide, jenubtin shimalgha xizmetchi qobul qilip, yötkesh siyasitini yolgha qoyushining melum arqa körünüshi barliqini bildürdi.

Yuqirida qeshqerdiki melum nahiyidin bizge ehwal inkas qilghan kishi bolsa xitay da'irilirining Uyghur yashlirini Uyghur rayonining shimalidiki rayonlargha yötkesh siyasitige bolghan öz köz qarishini mundaq inkas qildi.

Uyghur élidiki memuriy organlar, karxana we zawut-fabrikilarda ishleydighan xitaylarning nisbiti nahayiti yuqiri bolup, Uyghur éli nopusining eng köp qismini igileydighan Uyghurlarning ishqa orunlishish nisbiti izchil töwen bolup kelmekte idi. Analizchilar Uyghurlardiki ishsizliq mesilisining Uyghur éli üchünla emes belki xitay merkiziy hökümiti üchünmu zor ijtima'iy we siyasiy mesililerni tughduridighanliqini agahlandurmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.