Amérika tekshürüsh organliri, hökümetning xitaygha tutqan soda siyasitini özgertishini telep qildi


2004-10-22
Share

Amérika-xitay iqtisadiy we bixeterlik tekshürüsh komitéti buning aldida oxayo shitatida ispat bérish yighini chaqirip, nöwettiki amérika-xitay soda munasiwetlirining amérika ishlepchiqirish sana'itige qandaq tesir körsitiwatqanliqi toghrisida muzakire élip bardi.

Mezkur ispat bérish yighinida oxayo shtatidiki aptomobil, polat-tömür, mashinisazliq we sapal boyumliri sana'iti qatarliq herqaysi sahelerning mes'ulliri we ishchilar wekilliri ispattin ötüp, hemmisi birdek xitayning, amérika bilen bolghan sodida xelq pulini qesten töwen tutushi we éksport yardem puli bérishining dunya soda teshkilatining prinsipigha pütünley uyghun kelmeydighanliqini hemde bu xil adil bolmighan usulning amérika ishlepchiqirish sahesini éghir ziyan'gha uchratqanliqini otturigha qoydi.

Ular xitayning adil bolmighan soda usuli sewebidin bu karxanilarning riqabetlishishke amalsiz qalghanliqini otturigha qoydi.

Mezkur ispat bérish yighinigha qatnashqan amérika-xitay iqtisadiy we bixeterlik tekshürüsh komitétining ezasi we may'emi uniwérsitétining siyaset ilmi proféssori doktor jun jéyér xanim (Dr. June Teufel Dreyer) Bu heqte radi'omizning ziyaritini qobul qilip, oxayo shtatining ishsizliq eng éghir bolghan shitatlarning biri ikenlikini bildürüp, mundaq dédi:

" Xitayning soda siyasiti tüpeylidin oxayo shtati ishsizliqning tesirige eng éghir uchridi. Bu qétimliq ispat bérish yighinigha, herqaysi sahelerdin kelgen nurghun ishchi we karxana rehberliri qatnashti hemde ular özlirining duch kelgen qiyinchiliqliri toghrisida ispat berdi. Bularning hékayiliri shundaq échinishliq. Qisqisi ular xitayning adil bolmighan soda usuli sewebidin bu karxanilarning riqabetlishishke amalsiz qalghanliqini otturigha qoydi."

Xitayning pul qimmiti mesilisini dunya soda teshkilati ichide bir terep qilish

Jéyér xanim mezkur komitétning, ispat bérish yighinidin kéyin amérika dölet mejlisige sun'ghan doklati heqqide toxtilip, ularning, hökümettin xitayning xelq puli qimmitini qayta bahalash mesilisde dunya soda teshkilati ichide jiddiy tedbir qollinishi kéreklikini telep qilghanliqini bildürdi. Ular doklatta yene, amérika bilen xitayning nechche aydin buyan qiliwatqan söhbetlirining netijisiz ayaqlashqanliqini, shunga amérika maliye ministiri we soda wakaletchi ishxanisining dunya soda teshkilatigha derhal erz sunishini hetta zörür bolghanda, amérika dölet mejlisining qanun turghuzush usuli bilen munasiwetlik hökümet orunlirini jiddiy heriket élip bérishqa buyruq qilishini telep qildi.

Mezkür komitét doklatida yene, xitay bilen amérikining öz-ara ékisport mallirigha qoyghan bajning nahayiti adaletsiz bolghanliqini bildürdi. Mesilen: xitay terep amérika ékisport qilghan aptomobil mehsulatlirigha % 30 tin % 50 qiche baj qoyidiken, emma amérikining xitay aptomobil zapchaslirigha qoyghan béji aran % 2 etrapida iken.

Amérika hökümiti ishchi we karxanilarning menpe'etini qoghdash kérek

Buningdin sirt, mezkür komitét otturigha qoyghan tekliplerning biri, amérika ishlepchiqirish sana'itini qoghdash üchün, import mallargha cheklime qoyush we amérika soda ministiri mexsus meblegh ajritip ziyan'gha éghir uchrighan kichik tiptiki shirket we karxanilarni yölesh qatarliq ünümlük charilarni qollinish iken.

Amérika ishlepchiqirish sana'iti we munasiwetlik orunlar xitayning xelq puli qimmitini qesten töwen tutup, adil bolmighan ehwalda xelq'ara ékisport bazirida üstünlükke érishiwalghanliqini eyiplep kéliwatqan bolup, nurghun analizchilar, xitayning xelq puli qimmitini az dégende % 40 töwen bahalighanliqini ilgiri sürmekte. Doktur jun jéyir xanim hazirghiche amérika hökümitining buninggha ünümlük bir chare qollanmighanliqini otturigha qoyup, bundaq bolishidiki sewepning, hökümetning xelq'ara térrochiliqqa qarshi urushta xitayning qollishini istigenlikini bildürüp, mundaq dédi:

" Biz bu doklatni teyyarlash jeryanida shuni hés qilduq. Amérikining térrorchiliqqa qarshi urushta xitayning qollishini kütishi ri'al emes. Körüp turuptuq, xitay xelq'ara térrochiliqqa qarshi urushni qollimidi eksiche, Uyghurlarni xelq'arada térrochi dep atighan'gha oxshash, térrochiliqqa qarshi urushni özining menpe'etige baghliwaldi."

Jéyér xanim mezkür komitétning amérika dölet mejlisige sun'ghan doklatida yene, dölet bixeterliki heqqidimu bir yürüsh tekliplerni otturigha qoyghanliqini bildürdi. Bolupmu uningda xitayning yadro qorallirini heddidin ziyade téz tereqqiy qildurishi we teywen'ge qiliwatqan herbiy tehditlirige bolghan endishiliri alahide tilghan élin'ghan. (Peride)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet