Shwétsiye metbu'atida Uyghur éli ziyariti(2)


2006.12.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Uyghur élini ziyaret qiliwatqan shwétsiye radi'osi muxbiri xanna qeshqerni ziyaret qilip, Uyghurlar dinni jehette duch kéliwatqan mesililerni chöridigen halda xitay hökümitining qanunda bir xil, emiliyette bir xil yürgüzüwatqan dinini siyasitini tenqit qilghan. U mundaq deydu:

"Ötken yili xitay hökümiti bir qanun ilan qilip, barliq xitay puqralirining dinni étiqat erkinlikige kapaletlik qilidighanliqini bildürgen idi. Emma 9 miliyon etrapidiki Uyghurlarning dinni étiqadi yenila xitay hökümiti teripidin qattiq qolluq bilen kontrol qilinmaqta. 11-Sintebir weqesidin kiyin xitay hökümiti térrorizmgha qarshi küreshtin paydilinip shinjangda dinni jehettiki basturushni kücheytti. Xitay hökümitining bundaq qilishi Uyghurlarning musteqilliq herikitining ewji élip kétishidin qorqqanliqidin boliwatidu. Chünki Uyghurlar pakistan, afghanistanlar bilen chégridash bolghachqa radikal islami küchlerning Uyghurlarning musteqilliq heriketlirining küchiyip kétishidin bi'aram boliwatidu. Emma xitay hökümitining hazirqidek qattiq kontrol qilishidin qarighanda Uyghurlar arisida radikal islami küchlerning mewjut bolup turushimu uzaqqa barmaydighandek qilidu"

Muxbir qeshqerdiki ziyaret dawamida bir qisim kishilerni ziyaret qilish pursitige érishken bolup, radi'o programmisida ziyaret qilin'ghuchilarning sözlirini neqil qilidu: "men ziyaret qilghanlarning bildürüshiche, Uyghurlar özlirining dinni étiqadini uchuq ashkare ipadiyelmeydiken. Ular xitay hökümiti teripidin palaketke qélishidin qorqidiken. Eger ishlewatqanlar we oquwatqanlar azraqla tewekkul qilsa xizmet orunliridin yaki oqushliridin ayrilip qalidiken. Meschitlerde imamlar özliri xalighanche islami terbiye bérelmeydiken, ular xitay hökümiti teripidin mexsus terbiyilinip turidiken. 18 Yashtin töwendikilerning meschitke kirishi we islami deris élishi qattiq meni qilin'ghan iken".

Muxbir programmisini ziyaritini qobul qilghan bir qizchaqning "eger men istiqbalimni désem bu yerde héchnimige érishelmeymen, mining arzuyum amal qilip bashqa döletlerge chiqip kétish" dégen sözini neqil qilip axirlashturudu. (Yalqun)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.