Тәйвән б д т ға тәйвән боғузиниң бихәтәрлики тоғрисида қарар лайиһиси сунди

Тәйвән ташқи ишлар министири чең таңшән, сәйшәнбә күни тәйвәнниң бирләшкән дөләтләр тәшкилати қурулғанлиқиниң 60 йиллиқи мунасивити билән, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға тәйвәнниң тинчлиқи һәққидә қарар лайиһиси сунидиғанлиқини билдүрди. Буниңдин сирт, тәйвән тәрәп йәнә, тәйвәнгә достанә дөләтләрниң, президент чен шуйбйәнниң пат арида корийидә өткүзүлидиған шәрқий җәнуби асия дөләтлири иттипақиға әза дөләтләрниң йиғиниға қатнишишни қолға кәлтүрүш үчүн ярдәм көрситишини үмид қилидиғанлиқини билдүрди.

Хәлқараниң диққитини қолға кәлтүрүш

Йеқинқи йиллардин буян, тәйвән бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға әза болуш һоқуқини қолға кәлтүрүш үчүн тиришчанлиқ көрсәткән болсиму, әмма изчил түрдә бу арзусини әмәлгә ашуралмай кәлгән иди.

Бу мунасивәт билән, тәйвән ташқи ишлар министири чең таңшән " бирләшкән дөләтләр тәшкилати қурулғанлиқиниң 60 йиллиқи биз үчүн наһайити яхши бир пурсәт, чүнки бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң қурулушидики асаслиқ нишанму, дуняниң тинчлиқини сақлаштин ибарәт. Шуңа тәйвән пурсәттин пайдилинип, тәйвәнниң тинчлиқи һәққидики қарар лайиһисини бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға сунушни лайиқ көрди" дәп тәкитлиди.

Чең таңшән бу һәқтә тохтилип мундақ дәйду:

" Бизниң үмид қилидиғинимиз, тәйвәнниң нөвәттики вәзийитини көпчилик яхши чүшинәләйдиған дәриҗидә йезип чиқип, бу материялни бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң мунасивәтлик оргиниға йоллап, көпчиликниң бу мәсилигә көңүл бөлүшини қолға кәлтүрүштин ибарәт, һәмдә йәнә, бу арқилиқ җуңго тәрәпкә көпчиликниң тәйвән мәсилисигә алаһидә көңүл бөлүватқанлиқини аңлитиш шуниңдәк пүтүн дуняниң диққитини җәлп қилишни мәқсәд қилиду".

Тинчлиқ асасий нишан қилған

Чең таңшән сөзидә йәнә мундақ дәйду: " җуңго, бөлгүнчиликкә қарши қанундин пайдилинип, зөрүр тепилғанда тәйвәнгә қарита қорал ишлитишни қанунлаштурмақчи. Бу очуқ - ашкара тәйвәнгә қарита қорал тәһдити ишләткәнликтин ибарәт. Җуңго 700 данә башқурулидиған бомбини тәйвәнгә қаритип тиклигәндин сирт, тәйвәңә қаритилған башқурулидиған бомба санини һәр йили 100 данидин ашуриватиду. Демәк тәйвән боғузи тоқунуш йүз бериш еһтималлиқиқа наһайити йеқин".

Чең таңшәнниң қаришичә, тәйвән тәрәпниң, тәйвән боғузиниң тинчлиқи һәққидики доклати " тинчлиқ" ни нишан қилған болуп, бу еғир бесиқ вә сәвирчанлиқ билән оттуриға қоюлған өтүнүштин ибарәт икән, әгәр бу қарар лайиһиси, бирләшкән дөләтләр тәшкилатида музакирә қилинишқа еришәлисә, уруш хәтириниң мәйданға келишидин сақланғили болидикән. Шуңа униң пәрәз қилишичә, мәзкур қарар лайиһиси чоқум қобул қилинидикән.

Чен шуйбйәнниң мәзкур йиғинға қатнишишиға түрткилик қилиш

Бу йил шәрқий җәнуби асия дөләтлири иттипақиға әза дөләтләрниң йиғини корийидики бусан шәһиридә өткүзилидикән. Чең таңшәнниң ашкарилишичә, тәйвән бусан шәһиридә иш беҗириш мәркизи қурған болуп, бу тәйвәнниң ташқи дипломатийидики бир нәтиҗиси һесаблинидикән. Униң ейтишичә, шәрқий җәнубий асия дөләтлири иттипақиға әза дөләтләрниң алаһидә вәкили пат арида өткүзүлмәкчи болған йиғин тәклипнамисини өз қоли билән президент чен шуйбйәнгә бәргәндә, чен шуйбйән нәқ мәйданда, йиғинға чоқум қатнишишни үмид қилидиғанлиқини, дуня рәһбәрлири билән, болупму җуңго рәһбәрлири билән учришишни арзу қилидиғанлиқини билдүргән икән.

Чең таңшән ахирида, бу қетим шәрқий җәнуби асия дөләтлири иттипақиға әза дөләтләрниң йиғин саһипханлиқини өтәйдиған корийә вә тәйвәнгә достанә дөләтләрдин, чен шуйбйәнниң мәзкур йиғинға қатнишиши үчүн күч чиқиришни алаһидә тәләп қилған. (Әқидә)