Uyghurlarning dosti - tam lantos ependining a'ile - tawabatigha chongqur teziye


2008.02.12

TomLantos2-200.jpg
Uyghurlarning yéqin dosti, tam lantos ependi, 2007 - yili 2 - ayning 21 - künidiki rusiye ziyaritide. AFP Photo

Amérika dölet mejlisining eng nopuzluq ezalirining biri, amérika dölet mejlisi awam palatasi tashqi ishlar komitétining re'isi we dölet mejlisi kishilik hoquq guruppisining bashliqi tam lantos ependi, 11‏ - féwral küni, 80 yéshida wapat boldi.

Tam lantos ependi, Uyghur milliy herikitige bolupmu, kishilik hoquq mesilsige eng köp köngül bölüp kéliwatqan siyasetchi bolup, Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimning xitay türmisidin azat qilinishida köp küch chiqarghan shuningdek amérika dölet mejliside Uyghurlargha a'it élin'ghan her xil qarar lahiyilirining qobul qilinishida halqiliq rol oynighan idi.

Tom lantos ependi, amérika dölet mejliside xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan siyasiti heqqide onlighan guwahliqtin ötüsh yighini orunlashturush arqiliq, Uyghur milliy herikitining amérika dölet mejliside téximu keng da'iride tonulushigha chong hesse qoshqan.

Tam lantos ependi, 2006‏ - yili 3‏ - ayning 14‏ - küni Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimning teshebbusi bilen amérika dölet mejliside ötküzülgen tunji Uyghur medeniyet künining ichilish murasimida qilghan sözide özining mezkur medeniyet künige qatnashqanliqidin xoshalliq hés qilidighanliqini bildürüsh bilen Uyghurlargha bolghan öz qelbini izhar qilip mundaq dégen" men amérika dölet mejlisining kishilik hoquq komitétidiki barliq xizmetdashlirimgha wakaliten, yer sharidiki eng erkin bolghan dölet mejlisige teklip qilghanliqimizdin intayin memnun ikenlikimizni bildürimen. Biz silerning wetininglardiki weziyetke diqqet qilmaqtimiz. Biz silerning toluq erkinlikinglar we musteqilliqinglarni ilgiri sürimiz. Biz silerning diniy étiqadinglarni erkin élip bérip, dunya weziyitini öz noqti'iy neziringlar bilen tonushunglarni ümid qilimiz."

TomLantos-150.jpg
Uyghurlarning yéqin dosti, tam lantos ependi, 2005 - yili 1- ayning 11 - künidiki béyjing ziyaritide. AFP Photo

Sözide, Uyghur medeniyet künining amérika dölet mejliside ötküzülgen tunji medeniyet küni ikenlikini eskertken tam lantos ependi, yene mundaq dégen idi": men shuninggha ishinimenki, bügün Uyghurlar teripidin namayan qiliniwatqan xilmu ‏ - xil bedi'iy süretler, kim - kéchekler, tamaqlar we bashqilar amérika qoshma shtatlirining dölet mejlisining tarixidiki birinchi qétimliq ish. Bularning hemmisi talantliq bir xelqining namayendiliridur. Men dölet mejlisidiki xizmetdashlirimgha wakaliten, silerning mesilenglar ghelibige érishken'ge qeder, siler bilen birge turidighanliqimizni bildürimen."

Tam lantos ependi, 2007‏ - yili 17‏ - séntebir küni, amérika dölet mejliside Uyghurlar heqqide élin'ghan 497‏ - nomurluq qararning bash teyyarlighuchisi we eng küchlük teshebbuschisi bolup, qarar layihiside, xitay hökümitining Uyghurlar üstidin yürgüziwatqan diniy we milliy, til we medeniyet jehettiki basturush herikitini derhal toxtitishi, Uyghur milliy herikitining rehbiri we dunya Uyghur qurultiyining re'isi rabiye qadir xanimning perzentliri we kanada puqrasi höseyin jélilni qoyup bérishi telep qilin'ghan.

Tam lantosning wapati munasiwiti bilen erkin asiya radi'osigha bayanat bergen rabiye qadir xanim, lantos ependining alemdin ketkenlikige intayin qayghurghanliqini bildürdi.

1980‏ - Ylidin béri, amérika dölet mejlisi awam palatasi ezasi bolup ishligen tam lantos ependi. Ötken yili amérika dölet mejlisi tashqi ishlar komitétining re'isilik wezipisige saylan'ghan idi. (Ömer qanat)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.