Америка хитайниң һәрбий тәрәққиятиға диққәт қилмақта


2005-03-15
Share
2004-Йили 6-декабир. Бейҗиңдики һәрбий музейханидики "қизил байрақ" -2 башқурулидиған бомба. Исраилийиниң хитайға юқири техникилиқ қоралларни сетиши, америка билән исраилийә оттурисида сүркилиш пәйда қилған иди.AFP

Бир дөләтниң һәрбий иқтидари вә тәһдид күчи бәзи һалларда мәлум бир һалқилиқ техникиниң йеңилиниши вә игилиниши билән түптин өзгириду. Бу, өз нөвитидә йәнә дуняниң һәрбий күч тәңпуңлиқиға зор тәсир көрситиду.

Һәрбий тәңпуңлуқни өзгәртиду

Хитайниң әһвалидин елип ейтқанда, хитай ядро оқ беши елип йүрәләйдиған балистик бомбиға игә болғили хели йиллар болди. Әмма техи йеқинқи бир нәччә йилдин буян, хитай өз алдиға һәрикәтчан қоюп бериш җазиси техникисини тәтқиқ қилип чиққан.

Әнгилийә б б с радио-телвезийисиниң хәвиридин мәлум болушичә, бу хил һәрикәтчан қоюп бериш җазиси қитәләр ара йәрдин -йәргә қоюп берилидиған башқурулидиған бомбини елип йүрәләйдикән һәмдә халиған вақит, халиған йәрдә башқурилидиған бомбини қоюп берәләйдикән.

Вашингтондики хусусий тәтқиқат орни болған ахбарат тәтқиқат мәркизиниң мәсули җәймис мулвәнин " бу, хитайниң кризисқа дүч кәлгәндә, һәрикәтчан қоюп бериш җазисини дәрһал йөткәп, дәриҗидин ташқири чоң дөләтләрниң алдинала һуҗумиға тақабил туралайдиғанлиқидин дерәк бериду" дәп көрсәткән.

Америкидики һәрбий ишлар анализчилириниң қаришичә, йәнә бир нәччә йилдин кийин, хитай даирилири, доңфең 31 типлиқ башқурилидиған бомбини һәрикәтчан қоюп бериш җазисиға орунлаштуруп елип йүрәләйдикән. Бу хил башқурилидиған бомбиниң мусаписи америкиниң ғәрбий шималиға йитип келәләйдикән.

Әнгилийә б б с радио- телевизийисиниң билдүрүшичә, америка үчүн ейтқанда, хитайниң һәрикәтчан қоюп бериш җазиси техникисиға игә болуши чоң бир бөсүш болуп, бу америка қоғдаватқан хәлқара истратегийилик тәңпуңлуқниң бузулушқа башлиғанлиқидин дерәк беридикән. Шуңиму америка тез күчийиватқан хитайға қандақ тақабил турушни һәр заман ойлашмақта икән.

Тәйвәнгә тәһдид

яврупа, америка билән дипломатийә җәһәттә сүркилиш пәйда болушиға қаримастин, иқтисадий мәнпәәтни қоғлишип, һәдәп хитай билән йеқинлишиватиду.

Әмма хәвәрдин мәлум болушичә, хитайниң һәрбий истратегийилик қабилийитини өстүриватқан амил һәрикәтчан қоюп бериш техникиси биләнла чәкләнмәйдикән. Мөлчәрләшләргә қариғанда, хитай йәнә һава бошлуқида айрупиланларға май қачилаш техникисини тәтқиқ қилип чиқишқа йеқинлашқан. Әгәр хитай бу тәрәптиму бөсүп чиқалиса, у һалда хитай һава армийисиниң бошлуқта җәң қилиш вақтини зор дәриҗидә узартқили болидикән. Буниңдин срт, хитай йәнә су асти парахуди, қоманданлиқ башқуруш сестимиси техникисини өстүрүш қатарлиқларға көпләп мәбләғ салмақта икән.

Әнгилийә б б с радио-телевизийисиниң билдүрүшичә, хитай өзигә болған ишәнчисиниң ешиши билән йеқин кәлгүсидила өзини көрситишкә башлиши мумкин. Мәсилән, оттура шәрқ нефитигә еришиш үчүн, хитай деңиз армийиси деңиз йоллирини қамал қилишқа уруниши мумкин . Хитай һава армийиси техиму йирақ раюнларға берип , башқа дөләтләрниң һәрбий күчини назарәт қилиши мумкин. Хитай йәнә қорал күчи билән тәйвәнни ишғал қилишқа уруниши мумкин икән.

Хәвәрдә нәқил кәлтүрилишичә, америка мәркизи ахбарат идарисиниң башлиқи портер госму йеқинда америка дөләт мәҗлисидә испат берип, хитайниң қорал күчи билән тәйвәнгә һоҗум қилишқа тәйяр икәнликигә ишинидиғанлиқини билдүргән.

Хитай даирилири техи бир һәптә бурунла йеңи һәрбий хамчотини елан қилип, һәрбий хамчотини йәнә өстүргәнликини билдүргән иди. Бу хитайниң һәрбий хираҗитини бәш йилдин буян өзлүксиз өстүриши болуп һесаблиниду. Хәвәрдә ейтилишичә, америка гәрчә буниңдин һәйран қалмиған болсиму, бирақ, хитайниң узун йиллиқ һәрбий пиланидин, болупму тәйвән мәсилисидә америка билән тоқунушуш иһтималлиқиға көргән тәйярлиқидин әндишә қилмақта икән.

Америка- яврупа сүркилиши

Әнгилийә б б с радио- телевизийисиниң билдүрүшичә, әгәр америкиниң хитайға болған истратегийилик әндишиси узун йиллиқ болса, у һалда, һазирқи әң чоң әндишиси, хитайниң тәрәққияти америка сақлимақчи болған истратегийилик тәңпуңлуққа тәһдид елип кәлгән.

Хитай хәлқ қурултийи " дөләтни парчилашқа қарши қанун" ни мақуллап, тәйвәнгә қаратқан тәһдидни күчәйткән. Америка һөкүмәт баянатчиси илгири бу қанунниң тәйвән боғизидики тинчлиқни илгири сүрүшкә " пайдисиз" икәнликини билдүргән иди. Буниңдин сирт, яврупа иттипақи пат арида хитайға қаритидиған қорал сетип бәрмәслик чәклимисини бикар қилишни ойлишиватқан болуп, америкиниң нәзиридә бундақ бир қарарниң елинишиму охшашла " пайдисиз" икән.

Америкидики күзәткүчиләр, қорал чәклимиси бикар қилинғанда, бир қисим сәзгүр юқири техникилар хитайниң қолиға чүшиду дәп қарайдикән. Уларниң болупму әндишә қиливатқини, яврупаниң җәңдә алақилишиш вә қоманданлиқ сестимиси америкиниңкигә мас келидиған болуп, әгәр хитай бу хил техникиға еришәлисә, америкиниң һәрбий башқурулуш тәртипини игилийәләйдикән. Шуңиму, америка кеңәш палатаси ташқи мунасивәтләр комитетиниң рәиси ричард лугер йеқинда яврупаниң бу қарариға қаршилиқ билдүрүп, "яврупа, америка билән дипломатийә җәһәттә сүркилиш пәйда болушиға қаримастин, иқтисадий мәнпәәтни қоғлишип, һәдәп хитай билән йеқинлишиватиду" дәп көрсәткән. (Арзу)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт