Хәлқара мәтбуатниң памир игизликидики вәқә тоғрисидики инкаслири(2)


2007-01-12
Share

Германийә агентлиқиниң мухбири андрияс ландвәр тәрипидин памир игизликидә йүз бәргән вәқә тоғрисида елан қилинған мақалидә, америкилиқ профессор дру гладни, хитай һөкүмитиниң шәрқий түркистан исламий һәрикити һәққидә бәргән мәлуматлирини пүтүнләй рәт қилған. У хитай һөкүмити шәрқий түркистан исламий һәрикитиниң хәлқара террорлуқ тәшкилатлири билән мунасивити барлиқини испатлиши керәк, дегән.

Хитай һөкүмитиниң вәқәдә өлгән вә тирик қолға чүшкән кишиләрниң кимлики, қайси дөләтниң пуқраси икәнлики һәққидә мәлумат бәрмигәнликини әскәрткән дру гладни "вәқәдә тирик қолға чүшкәнләрниң иқрарлириғиму ишәнмәслик керәк. Чүнки хитай сақчилириниң иқрар қилдуруш үчүн қандақ қийнаш усуллирини ишлитидиғанлиқи һәммимизгә мәлум", дегән.

Асия хәвәрлири тор бетиниң памир игизликидики тоқунуш һәққидики хәвиридә, хитай һөкүмитиниң һечқандақ дәлил‏ - испат көрсәтмәй, 8‏- январ күни, хитай сақчилириниң памир тағлирида йүз бәргән вәқәни дуняға бир террор лагириға елип берилған һуҗум дәп көрсәткәнлики әскәртилгән. Асия хәвәрлири тор бетиниң хәвиридә шундақла хитай сақчилириниң шинҗаңдики аталмиш террорчииларға қарита елип берилған қирғинчилиқини, хәлқара һоқуқ вә хитай дөлитиниң қанунлири асасида елип берилған бир һәрикәт дәп ақлиғанлиқи, тәкитләнгән.

Хитай һөкүмитиниң террор лагириниң хәлқара террорлуқ тәшкилатлири билән мунасивити барлиқини җакарлиған болсиму, әмма буни испатлайдиған һечқандақ пакит оттуриға қоялмиғанлиқиға алаһидә диққәт тартилған асия хәвәрлири тор бетиниң памир игизликидики вәқә тоғрисдики хәвиридә, кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң бейҗиң һөкүмитини хәлқара террорчилиққа қарши урушни баһанә қилип, уйғурларниң миллий һәрикитини бастуруватиду, дәп әйибләватқанлиқи тәкитләнгән.

10‏- январ күни дунядики әң чоң җурналларниң бири һесабланған The Times йәни вақит жорнилида җен макартни тәрипидин елан қилинған мақалидә, хитай һөкүмитиниң террор лагириниң қайси җайда байқалғанлиқи һәққидә ениқ учур бәрмигәнлики, ғәрблик мутәхәссисләр вә сиясәтчиләрниң, хитайниң вәқә тоғрисида бәргән хәвиригә гуман билән қаришиға сәвәб болмақта. Уларниң ейтишичә, шәрқий түркистан мустәқилчилириниң памир тағлирида һәрбий база қуруши наһайити қийин икән, дейилгән.

Мақалидә, бир ғәрб дөлитиниң бейҗиңда турушлуқ дипломатиниң, бу һәрикәт хитай һөкүмитиниң 2008‏- йили бейҗиңда ечилидиған олимипик тәнһәрикәт йеғини алдида пүтүн вәзийәтниң өзиниң контроллуқида икәнликини көрситиш үчүн елип баридиған һәрикитиниң башлиниши болуши мумкин дегәнлики, әскәртилгән.

Америкида чиқидиған вашингтон почтси гезитидә, хитайниң памир игизликидә шәрқий түркистан исламий һәрикитиниң бир һәрбий лагириға һуҗум қилип 18 террор гумандарини өлтүргәнлики һәққидики хәвири тоғрисида мав ринфән тәрипидин елан қилинған мақалидә, хитай һөкүмитиниң шәрқий түркистан исламий һәрикити бүгүн вә келәчәктә хитай үчүн әң хәтәрлик тәһдит дәп көрсәткәнлики, әмма кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң хитай һөкүмитини хәлқара террорчилиққа қарши урушни баһанә қилип, уйғурларниң тинчлиқ билән елип бериватқан миллий мустәқиллиқ һәрикитини бастуруватиду дәп әйибләватқанлиқи тәкитләнгән.

Вашингтон пост гезитиниң мақалисидә йәнә мундақ дейилгән: "гәрчә хитай һөкүмити өткән он йил ичидә уйғур террорчиларниң шинҗаңда 260 дин көп террорлуқ һуҗуми елип берип, 160 дин артуқ кишини өлтүрүп 440 кишини яриландурғанлиқини баян қилған болсиму, әмма ғәрб диплиоматлири вә мутәхәссисләр бу вәқәләрниң шинҗаңда йүз бәргән террорчилиқтин әмәс, өз ‏- ара зиддийәтләр сәвәбидин келип чиққанлиқини билдүрмәктә. (Қанат)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт