Мушу бир нәччә күн ичидә тәйвән мәсилиси хәлқарада йәнә бир муһим нуқта болуп қалди


2007-08-16
Share

Тәйвән мәсилиси мушу бир нәччә күн ичидә хәлқарада йәнә бир муһим нуқта қалди. Америка авази'ниң баян қилишичә, буниңдин бурун, солмон тақим араллири қатарлиқ 15 арал дөлитиниң 7 ‏- айниң 19 ‏- күни , бирләшкән дөләтләр тәшкилати йиғиниға тәйвәнниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға әза болуши һәққидә қойған тәклипи, 61 ‏- нөвәтлик бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң баш катипи бан кимун вә бихәтәрлик кеңишиниң нөвәтчи рәиси болуп туриватқан хитай вәкили ваң гуаңя тәрипидин рәт қилинған иди. Солмон тақим араллири қатарлиқ дөләтләр мушу бир нәччә күн ичидә тәйвәнниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға әза болуш мәсилисини йәнә оттуриға қоюп, бу лайиһини 62 ‏- нөвәтлик бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң күн тәртипигә киргүзди. Хитай ташқи ишлар министирликиниң баянатчиси бу тәклипкә йәнә қаттиқ наразилиқ билдүрди.

Чен шүйбйән: бан кимун б д т ниң падишаһи әмәс

Хәвәрдә баян қилинишичә, тәйвән президенти чен шүйбйән 8 ‏- айниң 15 ‏- күни америкиниң авам палата әзаси вирҗиния фокис ханим билән көрүшкәндә " тәйвән хәлқи демократийә һоқуқидин йүздә-йүз пирсәнт бәһриман болиду. Омумий хәлқ авазиға қоюш' дегән демократийиниң кам болса болмайдиған қаидиси, демократийиниң қиммити пүтүн дуняда охшаш, буниңға икки хил өлчәм қоллинишқа болмайду, бан кимун бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң падишаһи әмәс, тәйвәнниң кәлгүсини 23 милйон тәйвән хәлқи өзи бәлгиләйду" дәп җакарлиди.

Б д т ниң 2758 ‏- номурлуқ қарарида 'җуңго' ниң чегриси бекитилмигән

'Бирләшмә гезити' ниң тәйбейдин баян қилишичә, америкиниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатида турушлуқ вәкили болтон әпәнди 8 ‏- айниң 15 ‏- күни, хәлқара демократийә фонд җәмийитиниң тәклипигә асасән америкиниң демократийә арқилиқ пүтүн дуняда түзүм өзгәртиш дипломатийиси вә америка -тәйвән мунасивити' дегән темида сөзлигән нутқида "америка дәрһал тәйвән билән дипломатик мунасивитини әслигә кәлтүрүши керәк. Мушундақ қилғанда андин тәйвәнни қоғдиялайду вә өзиниң асия-тинч окян районидики орнини сақлап қалалайду" дәп көрсәткән.

Болтон әпәнди бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң баш катипи бан кимунниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң 2758 ‏- номурлуқ қарариниң мәзмуни һәққидә хата чүшәнчидә болғанлиқиға әпсусланған. Болтон әпәндиниң баян қилишичә, бирләшкән дөләт тәшкилатиниң бу қарарида һечқачан 'җуңго' һәққидә тәбир берилмигән яки 'җуңго' дегәнниң чегриси бекитилмигән. Тәйвәнниң кәлгүсини тәйвән хәлқи өзи бәлгилиши керәк, тәйвәндә пүтүн хәлқ аваз қоюшини һечким тосалмайду.

Хитай чоң қуруқлуқта демократийини бастуруп, хәлқарада болса демократийидин пайдилиниватиду

Мәркизи агентлиқиниң вашингтондин хәвәр қилишичә, җуңхуа мингониң америкида турушлуқ муавин вәкили хуаң вейфең бүгүн муһаҗирларниң демократийә вә тинчлиқ бирләшмиси дегән тәшкилатниң йиғинида нутуқ сөзләп, коммунист хитай һөкүмити бир тәрәптин чоң қуруқлуқта демократийигә қарши туруп, хәлқни қаттиқ бастуруш арқилиқ өзиниң орнини мустәһкәмләп, йәнә бир тәрәптин хәлқарада демократийә қанунлиридин пайдилинип, өзиниң рәзил мәқсити үчүн һәрикәт қиливатиду, дегән.

Униң ейтишичә, хитай буниңдин бурун хоңкоң, макав мәсилисидә демократик дөләтләрниң 'дуняни мустәмликисизләштүрүш' қанунидин пайдиланди. Әмди хитай һөкүмити өзи бу җайларда демократийини йолға қоймайватиду. Хәлқарада тәйвәнни пүтүн хәлқаралиқ тәшкилатлардин сиқип чиқириветиш үчүн һәрикәт қиливатиду. Тәйвәнгә қарита болса, 'пүтүн хәлқ аваз қоюп бәлгиләш' дегән әң муһим демократийә принсипини йолға қоюшқа чиш-тирниқи билән қарши туриватиду. Хитай һазир һәддидин ешип, америкиниң 'бир җуңго' дегән сияситигә өзи халиғанчә тәбир бериватиду вә уни иҗра қилмайватиду. Тәйвән һазир муһим һәл қилғуч пәйткә келип қалди. Тәйвән билән хитай бирлишәмду, яки һазирқидәк я урушмай я тинчлиқта биллә турмайдиған һаләтни сақлап қаламду, мустәқил боламду яки мурәссә қиламду, буни тәйвән хәлқи өзи бәлгилиши керәк.

Хуаң әпәндиниң баян қилишичә, бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң 2758 ‏- номурлуқ қарарида әслидә пәқәт җаң кәйши вәкиллик қилған җуңхуа мингони бирләшкән дөләтләр тәшкилатидин чиқириветиш оттуриға қоюлған. Гәрчә униңда тәйвән тоғрисида һечқандақ бир тәбир оттуриға қоюлмиған болсиму, әмма бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң катибат башқармиси өзи қарар шәклидә бир һөҗҗәт чиқирип, тәйвәнни җуңхуа хәлқ җумһурийитиниң бир қисми дегән уқумда чүшәндүргән. Бирләшкән дөләтләр тәшкилатниң баш катипи бан кимун әмди 2758 ‏- номурлуқ қарар тоғрисидики хата чүшәнчини тоғрилиши керәк.

Ше чаңтиң: икки дөләттә бирхил түзүм йолға қоюш керәк

'Мәркизи агентлиқи' ниң хәвәр қилишичә, тәйвәндә һазир давамлишиватқан президент сайлими паалийитидә, бүгүн, 8 ‏- айниң 16 ‏- күни, демократийә-илғарлиқ партийиси тәрипидин көрситилгән президент кандидати ше чаңтиң әпәнди коммунист хитайниң 'бир дөләттә икки хил түзүм йолға қоюш' дегән тәшәббусиға қарши һалда икки дөләттә бирхил түзүм йолға қоюш' дегән тәшәббусни оттуриға қойди.

Униң қаришичә, тәйвән билән хитайдин ибарәт бу икки дөләттә охшашла бирхил демократик түзүм болуши керәк, бу һазир дуняда хитайни синайдиған бир муһим имтиһан, дәп көрсәтти. (Вәли)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт