"Tyen'enmin aniliri" amérika dölet mejlisige ochuq xet yazdi


2006.06.01

Bundin bir nechche kün ilgiri xitay kishilik hoquq teshkilati 1989 ‏- yili yüz bergen tyen'enmin oqughuchilar herikitide baliliridin ayrilip qalghan tyen'enmin anilirigha wakaliten bayanat élan qilghan idi.Baliliridin ayrilip qalghan tyen'enmin anilirining 17 yildin buyanqi dawasini pütün dunyagha bildürüsh üchün, tyen'enmin anilirini teshkilliguchi ding zishin xanim yéqinda amérika dölet mejlisining xelq'ara munasiwet komititigha ochuq xet yazdi.

Tyen'enmin herikitige qaytidin baha bérishini telep qilimiz

Ziyaritimizni qobul qilghan ding zishin xanim özining amérika dölet mejlisige ochuq xet yézishtin burun, xitay dölet rehberliri xu jintaw we wén jyabaw qatarliqlarghimu mezkur dawa heqqide ochuq xet yézip, öz qoli bilen pochta arqiliq zakas qilip séliwetkenlikini melum qildi:

"Bizning pozitsiyimiz nahayiti éniq. Meqset eng muwapiq sözler arqiliq öz iradimizni hökümetke bildürüsh. Shunga biz buni ochuq xet sheklide ipadileshni toghra körduq. Bundin ilgiri xitay dölet rehberliri xu jintaw, wén jyabaw we wu banggo qatarliqlargha yazghan ochuq xétimizni öz qolum bilen zakas qilip pochtidin séliwettim. Biz xitay hökümitining mezkur tarixiy weqege qaytidin baha bérishini yene bir qétim telep qilimiz".

Xitay hökümiti yillardin buyan tyen'enmin oqughuchilar herikitining namini eslige keltürüshni ret qilip kelgen. Ular hetta her yili mezkur weqelikni xatirilesh küni yétip kélishi bilenla,eyni chaghdiki tyen'enmin weqesige qatnashqan oqughuchilarning a'ilisidikilerning söz herikitini téximu qattiq kontrol qilip, ulargha siyasiy jehettin türlük shert qoyup kelgen.

1989 ‏- Yili yüz bergen tyen'enmin oqughuchilar herikitide baliliridin ayrilip qalghan tyen'enmin anilirigha wakaliten amérika dölet mejlisige ochuq xet yazghan ding zishin xanim mezkur xette, özining amérika parlamént ezalirigha bolghan chongqur minnetdarliqini bildürüsh bilen bir waqitta, amérika hökümitining yillardin buyan xitaydiki démokratiye heriketlirige yéqindin köngül bölüp kéliwatqanliqini alahide otturigha qoyghan.

Amérika parlamént ezaliri tyen'enmin anilirigha intayin yuqiri baha bergen

Mezkur ochuq xette, ding zishin xanim 2004 - yili yeni 4 ‏- iyun tyen'enmin weqesining 15 yilliq xatirilesh künide amérika dölet mejlisining mezkur weqeni xatirilesh yüzisidin mexsus qarar chiqarghanliqini alahide tekitlep, mundaq yazghan:

"Biz hergizmu untup qalmaymizki, 2004 - yili 4 ‏- iyun weqesini xatirilesh küni yétip kélishning aldida, amérika dölet mejlisi 4 ‏- iyun tyen'enmin weqesi heqqide mexsus qarar chiqarghan. Mezkur qararda, parlamént ezaliri xitay hökümitining 4 ‏- iyun oqughuchilar herikitining namini tézdin eslige keltürüshni tekitlep bu heqte mexsus tekshürüsh komititi qurush kéreklikini otturigha qoyghan. Mezkur qararda yene, xitay hökümitining tyen'enmin weqeside ölgenlerning a'ile tewesige tölem tölishi kérekliki shundaqla mezkur weqe tüpeylidin qamaqta yatqanlarning tézdin qoyup bérishi kérekliki qatarliq mesililermu tekitlen'gen. Parlamént ezaliri mezkur qararda xitay hökümitining kishilik hoquqni depsende qiliwatqanliqini qattiq eyibligen we shundaqla xitay hökümitining tyen'enmin weqesi tüpeylidin chet'ellerde sersan bolup yürgen kishilerning öz wetinige qaytip bérishigha roxset qilishini telep qilghan. Bizni téximu tesirlenduridighini, shu qétimqi parlamént yighinida, parlamént ezalirining tyen'enmin anilirigha intayin yuqiri baha bérip, ularni shu yilqi nobél tinchliq mukapatigha namzatliqqa körsetkenliki. Bu bolsimu bizdek oghul - qizliridin ayrilip qalghan, heqiqet üchün toxtimay dawa qiliwatqan anilargha nisbeten, meyli rohiy jehette bolsun yaki heqqaniyet jehette bolsun, bir zor teselli we qollash bolup hésablinidu"

Ding zishin xanim mezkur ochuq xitining axirida " bügünki künde,bir qisim gherb döletlirini öz ichige alghan dunyadiki köpligen döletler 4' ‏- iyun weqesini ötmüshke aylandi. Hazirqi eng muhim mesile xitay bilen soda alaqe qilish " dep körsetmekte, peqet silerla bu jehette qattiq turup, 4 ‏- iyun weqesi hergizmu ötmüshke aylanmidi! uninggha oxshash kishilik hoquqni xalighanche depsende qilidighan weqelikler yenila her küni dégidek xitayda yüz bérip turiwatidu' dep körsitiwatisiler. Men 17 yildin buyan xitayda yashap kéliwatimen, silerning dégininglarning hemmisi rast. Men bu heqte guwahliq bérishni xalaymen" dep körsetken. (Méhriban)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.