Тебәт һәрикити һәққидә уйғурларниң йеңи һесяти


2007.03.12

Бейҗиңда ечиливатқан икки чоң йиғин давамлишиватқанда, чәтәлләрдә туруватқан тебәтликләр һәрхил сөһбәт йиғини ечиш, 'онинчи март намайиши' өткүзүш қатарлиқ паалийәтләр арқилиқ 'хитай хәлқ азадлиқ армийиси'ниң далай ламани тебәттин қоғлап чиқарғанлиқи вә тебәтләрни изчил бастуруп келиватқанлиқиға болған наразилиқини ипадилиди. Мушу күнләрдә уйғурларға вакалитән тебәтләрниң паалийитигә қатнашқан илшат әпәнди өзиниң һесятини баян қилди. Биңтуәндә узун йил оқутқучи болған, һазир америкида туруватқан илшат әпәнди тебәтләрниң 'онинчи март намайиши' да ипадилигән әмәлийитидин ‏‏- зулумни унутмаслиқ, өз - ара зич итипақлишиш, башқа милләтләр билән һәмкарлишип ортақ дүшмәнгә қарши туруш әмәлийитидин наһайити тәсирләнгән.

Тебәтләрниң образлиқ тәсвири‏‏- "тебәтләр ялғанға асанла ишинип кетиду, лекин хитай һәр даим растин гуман қилиду"

Бейҗиңда ечиливатқан икки чоң йиғинда, хитай коммунист партийиисниң тебәт аптоном район шуҗиси җаң чиңли "далай ламаниң қайтип келишидин үмид йоқ, чүнки у техичә мустәқиллиқтин ваз кәчмиди, у йәнә техиму чоң тебәт қурмақчи" дегән. Илшат әпәнди җаң чиңлиниң бу сөзииниң сясий арқа көрүнүши һәққидә тохталди. У сөзидә җаң чиңлиниң сөзиниң тамамән ойдуруп чиқилған сиясий бәднам икәнликини көрсәтти.

Хитай әзәлдин буян башқа тилда сөзлишидиған милләткә ишәнмәйду

Тебәтләрдин чиққан әң садиқ коммунист пинсовәнге әпәндиму йеқинда хитай коммунист партйисини әйиблигән иди. Тебәтләрниң ичидә әң бурун 'коммунизм ииқилабий гурупписи' қурған, 1951 ‏- йили хитай азадлиқ армийисини тебәткә башлап киргән пинсованге әпәнди хитайға хизмәт көрсәткәндин кейин 'йәрлик милләтчи' дәп қалпақ кәйгүзүлүп түрмигә 18 йил қамап қоюлған, түрмидики қейин-қистақта сөз қилалмас болуп қалған, у түрмидин бошитилғандин кейин министир дәриҗилик торалғуда туруватқан бүгүнки күндә, 84 яшқа киргәндә ахир қәләм билән хәт йезип хитай коммунист партийисиниң хам хияллирини вә тебәттки йәрлик әмәлдарларниң пүтүнләй 'бөлгүнчиликкә қарши туруш' дегән йолда меңип җан беқиватқанлиқини әйибләп чиққан. Илшат әпәнди бу һәқтики мулаһизисидә хитайларниң тарихтин буян башқа тилда сөзлишидиған адәмләргә һәргиз ишәнмәйдиғанлиқини уйғур аптоном районидики әмәлий мисаллар билән испатлиди. (Вәли)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.