Chingxey ‏- tibet tömür yol qatnishi tibet xelqige paydiliqmu?

• Muxbirimiz eqidening bu heqtiki melumati
• Download story audio

1 – Iyul küni tibet pa'aliyetchiliri béyjingda "chingxey – tibet tömüryolining meqsiti tibetni yoqitish" dégen lozunkini kötürüp naraziliq bildürmekte.

Erkin tibet oqughuchilar teshkilati bilen erkin tibet herikiti teshkilati yéqinda, özlirining xitay hökümiti yéngidin yasighan chingxey ‏- tibet tömür yol qatnishigha qarshi ikenlikini bildürüsh bilen birge, xitay hökümiti da'irilirining tibet pa'aliyetchilirini basturush herikitige narazi ikenlikini bildürdi.

Pütün dunyaning diqqitini qozghighan chingxey ‏- tibet tömür yol qatnishi 7 ‏- ayning 1 ‏- küni resmiy qatnash bashlash harpisida, bir qisim tibet pa'aliyetchilirini béyjing tömür yol wogzalining chong zali aldigha " chingxey - tibet tömür yolining meqsidi - tibetni yoqitishtin ibaret " dep yézilghan sériq renglik lozunkini ésip naraziliq bildürüshke mejbur qilghan. Uzun ötmey xitay saqchiliri neq meydanda naraziliq bildürüwatqan bu kishilerni yeni amérikidin kelgen üch kishi we kanada bilen en'giliyidin kelgen tibetlik pa'aliyetchilerni qolgha élip, ular üstidin bir qanche sa'et soraq we sürüshtürüsh élip bérip, andin qoyup bergen.

Merkizi amérikining nyuyork shehiridiki erkin tibet oqughuchilar teshkilati asasiy qatlam pa'aliyet uyushturghuchisi denzin dojéning éytishiche, ular xitay hökümitining chet'eldin kelgen tibetlik pa'aliyetchilerni qolgha élish qilmishidin qattiq narazi iken.

Xitayning meqsiti tibetning bayliqini qurutush

U bu heqte toxtilip": erkin tibet oqughuchilar teshkilati, xitayning chingxey ‏- tibet tömür yolini yasap qatnash bashlighanliqigha qet'iy qarshi " deydu.

Denzin dojé sözide yene: "gerche, xitay da'iriliri teshwiqatni kücheytip, chingxey - tibet tömür yoli tibetning iqtisadini tereqqi qildurush üchün dep kökke kötürgen bolsimu, emma bizning we nurghunlighan tibettiki yerlik tibet xelqining qarishiche, xitayning chingxey - tibet tömür yolini yasap ishqa sélishi, töwendikidek alahide meqsetlirini emelge ashurushni nishan qilidu " deydu.

Denzindojéning éytishiche, aldi bilen xitay hökümiti chingxey - tibet tömür yoli arqiliq tibetning tebi'i bayliqini sümürüp qurutiwetmekchi, mundaqche éytqanda, xitay hökümiti tibetning bayliqini xitayning sherqidiki déngiz yaqisi rayonigha yötkeshtek meqsidini ishqa ashurush, chingxey ‏- tibet tömür yoli arqiliq zor türküm xitaylarning tibetke kélishige yaxshi shara'it hazirlash, buning bilen tibetlerni yenimu bir qedem ilgirligen halda asimli'atsiye qilish meqsitini ishqa ashurmaqchi iken.

Denzindojé sözide: "bu, tibet medeniyiti we uning étirap qilinishigha nisbeten eng chong tehdit. Chingxey - tibet tömür yoli muhitning éghir derijide bulghinishini meydan'gha keltürüpla qalmay, tupraq we ösümlüklerning buzulushi, haywanatlarning köchüshini shuningdek su menbiyining bulghinishini keltürüp chiqiridu. Mezkur tömür yul xitay hökümitige qolayliq élip kélip, tibetke téz sür'ette herbiy qoshun orunlashturush, bu arqiliq xitayning tibetni kontrol qilish meqsidini ishqa ashurushi üchün xizmet qilidu, dep tekitligen denzin dojé ": xitay rehberlirining iqrar qilghinidek, chingxey - tibet tömür yoli pütünley siyasiy meqsedni ishqa ashurush üchün xizmet qilidighan qurulushtin ibaret " deydu.

Eger tibet bir musteqil dölet bolghan bolsa

Xitay hökümiti 7 ‏-ayning 1 ‏- küni, chingxey - tibet tömür yolining qatnash bashlash murasimini ötküzüp, pütün yer shari boyiche déngiz yüzidin eng igiz tömür yol yasighanliqini tebrikligen idi. Xitay hökümiti del tibetliklerning éytqinining eksiche, chingxey - tibet tömür yolining yasilishi tibette iqtisadiy tereqqiyatni qolgha keltürüsh üchün yol achidighanliqini bildürdi.

Biraq, erkin tibet oqughuchilar teshkilatining asasiy qatlam pa'aliyet uyushturghuchisi denzi dojéning qarishiche, eger tibet bir musteqil dölet bolghan bolsa shundaqla tibetni heqiqi bir tibet rehbiri bashqurghan bolsa, undaqta chingxey - tibet tömür yol qurulushi nahayiti xoshallinarliq bir ish hésablinattiken. Bu heqte denzin dojé yene mundaq deydu: "u chaghda biz öz baylighimizning bir qismini saqlap qélip, bir qismini yötkeshni, kimning tibetke kirishini özimiz belgüligen bolattuq, eger rastinla méning éytqinimdek bolsa, mezkur tömür yol heqiqeten tibet üchün éytip tügetküsiz xoshalliq idi, biraq tibet xitay hökümitining mustemlikisi astidila bolidiken, chingxey - tibet tömür yoli, tibet xelqi üchün héchqandaq menpe'et élip kelmeydu"

Tibetliklerning bu xil naraziliqi, kishiler arsida "tibetlikler bir küni choqum chingxey - tibet tömür yolini partlitiwitidu " dégen'ge oxshash sözlerning tarqilishini meydan'gha keltürgen bolup, xewerlerdin melum bolushiche, xitay hökümiti, shu seweblik chingxey - tibet tömür yolining lasagha yéqin etrapliridiki rélis boyigha saqchi qoyup, küzitish we nazaret xizmitini kücheytken. (Eqide)