Чегрисиз мухбирлар тәшкилати хитай йезиқида тор бәт ачти


2007-05-04
Share

Мәркизи париҗдики хәлқара чегрисиз мухбирлар тәшкилати 3 ‏- май күни йәни дуня ахбарат әркинлик күни , хитай йезиқида тор бәт ачти. Лекин мәзкур тор бәт ечилиши билән бир вақитта, хитай һөкүмити уни тосуп, хәлқни мәзкур тор бәтни көрүштин мәһрум қилди.

Хитай, әркинлик идийиси тәрғип қилидиған тор бәтлирини чәкләп кәлгән

Хитай һөкүмити йиллардин буян чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң башқа тиллардики тор бәтлириниму пүтүнләй тосуп , хәлқниң әркин учур игилишигә йол қоймай кәлгән.

Һәрқайси дөләтләрдики мухбирларниң кишилик һоқуқини қоғдашни мәқсәт қилған мәркизи париҗдики чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң 5 ‏- айниң 3 ‏- күни йәни хәлқара ахбарат әркинлик күни хитай йезиқида ачқан тор бети шу күниниң өзидила хитай һөкүмити тәрипидин тосқунлуққа учрап, хитайдики һәр милләт хәлқи униңдин бәһриман болалмиған. Әнгилийә б б с радио ‏- телевизийә ширкитиниң бу һәқтә бәргән мәлуматида ейтилишичә, хитай һөкүмити бундин илгириму өз хәлқиниң чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң башқа тиллардики тор бәтлиридин пайдилинишиға рухсәт қилмай кәлгән.

Көп тиллиқ тор бәт

Чегрисиз мухбирлар тәшкилати бундин илгири франсузчә, ингилизчә, испанчә, әрәбчә вә фарисчә йезиқларда тор бәт ачқан болуп, һазир хитай йезиқида ечилған тор бәтни қошқанда, җәми 6 хил йезиқтики тор бетигә игә болған.

Чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң мәлум қилишичә, бу қетим ечилған хитай тил ‏- йезиқидики тор бәтни хитайдин башқа дуняниң һәрқайси җайлиридики тордашлар һечқандақ тосалғусиз көрәләйдикән. Мәзкур тор бәт пәқәт хитайдила , һөкүмәтниң тосалғусиға учриған. Чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң асия бөлүми башлиқи б б с радио ‏- телевизийә ширкитиниң зияритини қобул қилғанда, " мән хитай һөкүмитиниң бизниң чегрисиз мухбирлар тәшкилатимизниң хитай йезиқидики тор бетимизни чәклигәнликидин бәкму әпсуслинимән," дәп хитай һөкүмитигә наразилиқ билдүрди.

У йәнә улапла, "хитай хәлқи техи бу тор бәтни көрмәй турупла, һөкүмәт уни пичәтливәтти. Биз хитай һөкүмитиниң бундақ қилишиға қаттиқ наразилиқ билдүримиз вә шундақла хитай һөкүмитини өз хәлқини учур игиләштин бу қәдәр чәкләштин дәрһал тохташқа чақиримиз. Хитай һөкүмити өз хәлқниң әркин һалда барлиқ хитай йезиқидики интернет торбәтлиридин пайдилинишиға йол ечип бериши керәк" дәп көрсәтти.

Хитай дөләт рәһбәрлири ахбарат әркинликини боққучилар

Чегрисиз мухбирлар тәшкилати һәрқайси дөләтләрдики болупму хитайдики мухбирларниң тәқдиригә йеқиндин көңүл бөлүп кәлмәктә. Мәзкур тәшкилатниң торбәтлиридә, хитай дөләт рәһбәрлири ахбарат әркинликини боққучилар дәп көрситилгән.

Париҗда турушлуқ хитай демократик фронтиниң мәсули чәй зуңго әпәнди хитай һөкүмитиниң чегрисиз мухбирлар тәшкилати тәрипидин ечилған хитай йезиқидики торбәтни тақивәткәнлики һәққидә тохтилип, мундақ деди : " хитай һөкүмити чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң хизмитидин әзәлдин нарази болуп кәлгән. Мәсилән, бу йил биринчи айда, чегрисиз мухбирлар тәшкилати алаһидә хитайни зиярәт қилип,хитайни ахбарат әркинликигә йол қоюшқа үндәшни мәқсәт қилған. Учағда хитай һөкүмити бир қисим вәдиләрни қилған. Лекин у вәдиләр пәқәт бир бөлүм қамақтики тордашларни қоюп бериш болуп, әмәлийәттә шу вәдисиниму орундимиған."

Чәй зуңго әпәнди йәнә сөзини давамлаштуруп, "демәк чегрисиз мухбирлар тәшкилати билән хитай оттурисидики мунасивәт наһайити җиддий бир һаләттә болмақта. Мениң билишимчә, бундин илгири хитай һөкүмити мәзкур тәшкилатниң ингилизчә ва франсузчә тор бәтлирини тақивәткән. Чегрисиз мухбирлар тәшкилати бу қетим ачқан хитай йезиқидики тор бәттә, хитай һөкүмитини мухбирларни қолға елиш, тор бәтләрни халиғанчә тақиветиш, гезит -җурналларни нәшрдин тохтитип қоюш қатарлиқ мәзмунларда хитай һөкүмитини тәнқидлигән нурғун мақалиләр бар икән. Хитай һөкүмити бундақ мәзмунларни көрсә, әлвәттә чидап туралмайду . Лекин улар һазирчә мәзкур тор бәтни тосуватқанлиқи билән, чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң қаттиқ наразилиқи вә тақабил туруши нәтиҗисидә, узунға қалмай, өз абройини дәп болсиму , бәдәл төлиши мумкин," дейду.

Хитай, хәлқниң көп учурлардин хәвәрдар болуп қелишидин қорқиду

Зияритимизни қобул қилған чәй зуңго әпәнди сөһбәт җәрянида йәнә, хитай һөкүмитиниң йеқинқи йиллардин буян интернет тор бәтлирини барғансери қаттиқ контрол қилишидики сәвәб, хитайда мәвҗут болуп туруватқан иҗтимаий вә сиясий мәсилиләрниң йилдин ‏- йилға күчийип кетиватқанлиқидин - дәп тәкитләп " бундақ болғандин кейин, улар өз хәлқиниң башқа җайларда йүз бериватқан вәқәләрдин хәвәрдар болуп қелишидин әндишә қилиду, чүнки улар хәлқниң бәк җиқ учурлардин хәвәрдар болуп, ахирида бирдәк қозғулуп кетишидин бәкму қорқиду. Болупму һазир уйғур ели вә тибәт районидики вәзийәт наһайити мурәккәп . Шуңа хитай һөкүмити бу икки җайдики ахбарат әркинликини техиму қаттиқ контрол қилмақта. Чунки улар тибәт вә уйғур хәлқиниң қозғулуп кетишидин бәкму әндишә қилиду" дәп көрсәтти.

Чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң 2006 ‏- йиллиқ дуня ахбарат әркинлик тизимликидә, хитай дуня буйичә, ахбарат әркинлики әң начар дөләт дәп көрситилгән. (Меһрибан)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт