Merhum turghun almasning axiretliki qandaq ötken?


2007.09.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

TurghunAlmas-150.jpg
Turghun almas ependining yash waxtidiki süriti. Photo from Wikipedia

Uyghur xelqining pexirlik oghlani, tarixshunas turghun almas ependi 2001- yili 11- séntebir küni sübhide ürümchi shehiridiki Uyghur tébabet doxturxanisida késel sewebi bilen özi söygen ana makandin menggülük widalashti.

Merhumning ölüm xewiri hökümet tarmaqlirigha yetkendin kiyin, hökümet xelqqe bésim ishlitip merhumning méyitini derhal uzitiwétish hemde organlar we bashqa munasiwetlik idare -jem'iyetlerning merhumning méyit namizigha qatnashmasliqi xususida buyruq chüshürgen bolsimu, emma xelq qelbidin ebediy aliy orun'gha érishken turghun almasning axiretliki, xitay hökümiti körüshni eng xalimaydighan rewishte élip bérildi.

Xelq özgiche shekilde merhumgha öz hörmitini bildürüshken idi

Gerche xitayning Uyghur élidiki axbarat organliridin ne téléwizor, ne birer yerlik gézitining bir burjikidimu, merhumning ölümige atap ikkilik xewer yaki bir mersiye ‏- qesidiler bérilmigen bolsimu, lékin turghun almasning méyiti tolimu alahide uzitilghan bolup, xelq özgiche shekilde merhumgha öz hörmitini bildürüshken idi.

Turghun almas ependi jan üzgen küni dadisining béshida bolghan oghli murat almas ependi shu künki ehwalni eslep: " hökümet dadamning méyitini tiz din qoyuwétish heqqide bésim ishletken idi" deydu.

Merhumning axiretlik ishlirining tepsilatidin xewerdar zatlar turghun almasning alemdin ötkenlik xewirining peqet noghay meschit témigha chaplap qoyulghan uqturushtin bilgenlikini esleshti. Hazir gérmaniyide yashawatqan yash yazghuchi, tetqiqatchi küresh atixan eyni waqitta ürümchide xelq neshryatida muherrir bolup ishleydighan bolup, u shu kündiki ishlarni eslep, shu küni hökümetning turghun almasning ölüm xewirini tizginlesh üchün köp küch serp qilghanliqini bildürdi.

Türkiyidiki sherqiy türkistan wexpisi turghun almasning rohigha atap xetme- qur'an oqutqan

Türkiyidiki sherqi türkistan wexpisining ishxana mudiri hamut köktürkning bildürüshiche, turghun almas ependining ölüm xewiri türkiyige yétip kelgendin kiyin, türkiyidiki Uyghur jama'iti musibetke chömgen hemde türkiyidiki sherqiy türkistan wexpining bashliqi général mehemmet rizabékinning orunlashturushi bilen turghun almasning rohigha atap xetme- qur'an oqutqan we nezire bergen. Melum bolushiche, shu qétimliq nezirge 200 din artuq adem qatnashqan.

Merhumning simasi xelq arisida menggü zahirdur

Gerche, turghun almas ependi köz yumghili 6 yil bolghan bolsimu, emma merhumning qametlik simasi, u yézip qaldurghan tarixi kitablarda, shé'ir misralirida, bolupmu özi yazghan, meshhur Uyghur muzikant, xelq artisi zikir elpettah muzikisini ishligen "tenlirim yapraq" namliq naxshida herdem zahir bolup turidu. (Jüme)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.