Türkiyide sherqiy türkistanda ölüm namliq obzor élan qilindi

Yéqinda türkiyide chiqidighan "Kün nuri" namliq gézitning 17-noyabirdiki sanida "Sherqiy türkistanda ölüm" dégen témida bir obzor élan qilindi. Bu obzorni yazghuchi r. Mithat yilmaz ependi yazghan.
Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2011-11-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Sherqiy türkistanda ölüm namliq obzorning küni nuri gézitige bésilghini. 2011-Yili noyabir, türkiye.
Sherqiy türkistanda ölüm namliq obzorning küni nuri gézitige bésilghini. 2011-Yili noyabir, türkiye.
RFA/Arslan

Obzorda mundaq déyilgen: allaning izni bilen tang atqan her küni xitaydiki Uyghur qérindashlirimizning béshigha bu weqedin qebih hadisiler kéliwatidu we keltürülüwatidu. Sherqiy türkistan türklirining, qeysiridin chiqiriwatqan istiqlal isimlik bir géziti bar, bu gézitni yürikingiz puchilanmay chidap oqusingiz, sheytan'gha ötükni tetür kiydüridighan xitaylarning, Uyghur qérindashlirimizning béshigha qandaq apetler élip kelgenlikidin xewerdar bolisiz.

Sherqiy türkistanda ölüm namliq obzorning dogu türkistan néttiki nusxisi. 2011-Yili noyabir, türkiye.
Sherqiy türkistanda ölüm namliq obzorning dogu türkistan néttiki nusxisi. 2011-Yili noyabir, türkiye. RFA/Arslan

Istiqlal gézitining 3-sehipiside yazghuchi shen wuzen teripidin oxshimighan gézitlerdin toplighan "Sherqiy türkistanda qirghinchiliq" dégen témidiki maqalisi istiqlal gézitining her sanida toluq bir sehipide élan qilindi we 8-sanida axirlashti. Bizmu maqalilirimizde pat -pat xitaylarning shinjang dep isim qoyghan sherqiy türkistan mesilisi toghrisida toxtalduq. Hetta bir qétim mexsus sherqiy türkistan toplimi teyyarlap gézit bilen qoshumche heqsiz tarqatqan iduq.

Bügünki programmimizda, yazghuchi shen wuzenning istiqlal gézitide élan qilin'ghan maqaliliridin ariye teqdim qilimiz, mundaqche éytqanda, sherqiy türkistan heqqide melumati yoq oqurmenlirimizge u yerde yüz bériwatqan bésim we naheqchiliktin azraq bolsimu bildürüshni muwapiq körduq.

"Démokratiye we erkinlik dewri dep bilin'gen 21-esirde köp nopus we öktemlik bilen dunyagha tehdit qilidighan halgha kelgen xitayning, shinjang yeni yéngi tupraq dep nam bergen sherqiy türkistanni qandaq sömürüwatqanliqini, sherqiy türkistanliqlarni qandaq parchilap éziwatqanliqini közimiz bilen körduq. Buninggha süküt qalghanlarning haligha way...!" isma'il yaghchi, türkiye géziti.

"Déngiz haywanlirini qetli'am qilghandek xitaylar Uyghurlarni chong kaltekler bilen urup öltürüwatidu" exmet wural, waqit géziti.

"Sherqiy türkistan musteqil bir dölet idi. Xitay bir türküm iqtisadni közde tutup, bu ölkini ishghal qildi. Dunya musulmanlirining chéchilangghu haliti we bashbashtaqliqi, ishghalchi xitayning sherqiy türkistanni ishghal qilishini qulaylashturdi". Semih idiz, millet géziti.

"Xitayning meydani toghra emes. Xitayning zalimliqini dunya 1989-yili tyen'enmin meydanida mudapi'esiz namayishchilarni rehimsizlerche basturup ötken tankilar bilen körgen idi." ibrahim kalin, sabah géziti.

"Ürümchide qoralsiz we mudapi'esiz kishilerge oq étish, yüzligen kishini öltürüsh we yarilandurush, héchqandaq bir shekilde bu xil bixeterlikni bahane qilish qobul qilinmaydu." hesen jalal güzel, radikal géziti.

"Türkiyidin bashqa eng köp türk nopusi bolghan yer sherqiy türkistan. Bügünki künde pütkül irqi qirghinchiliq siyasetler yürgüzülüwatqan sherqiy türkistanda etrapida Uyghur türkliri yashaydu" mehmet tezkan, höriyet géziti.

"Isra'iliyining ghezzide élip barghan herbiy heriketlirige qarshi, wan minut, siler öltürüshni yaxshi bilisiler, dep warqirighan bash ministir, xitayning Uyghurlargha qarshi yürgüzüwatqan shiddetlik basturush heriketlirigimu oxshash qarshi chiqti. Qirghinchiliqqa oxshash, dédi. Bash ministir qirghinchiliq dégen haman, bir kimler heriketke ötti we qattiq tegdi, köptürmeyli, xitayni ghezeplendürmeyli, b d t da ret qilish hoquqi bolghan 5 dölettin biri, qarshiliship qalsaq uzun zaman tirkishimiz, exmeq bolmayli, dégendek jöylüp yürdi" oral chalishar, radikal géziti.

"20 Yil ilgiri tyen'enminde xitay tankilirining aldida kökrek kirip turghan yash, erkinlik idi'alining simwoli bolghan idi. Hazir shuninggha oxshash bir qarshiliq sherqiy türkistanda yüz bermekte." yilmaz öztuna-türkiye géziti.

"Impiraturluq dewridin bashlap xitay her 10, 20 yilda bir qétim Uyghurlarni öltüridu. Meschitlerni, türk medeniyet eserlirini, qurulush binakarliqni chaqti, kitablarni köydürdi." m. Kemal kochak-ottura sherq géziti.

"Her on yilda bir qétim her xil bahaniler bilen yürgüzülgen irqi qirghinchiliq netijiside milyonlighan Uyghurlar öltürüldi yaki muddetsiz,ömürwayet qamaq jazasigha höküm qilindi yaki yoqap ketti. Bu weqeler dunyadiki héchbir dölet, idare yaki teshkilat teripidin diqqetke élinmidi. Tughut cheklesh nam astida on minglighan ana mejburiy bala chüshürüshke uchridi. Anining qursiqidiki bala anisi bilen birge öltürüldi. Mexpiy tughulghan balilar bolsa nopusqa élinmaydu. Bu halette dunyagha küz achqan buwaqlarni xitaylar qara nopus deydu. Bu xil buwaqlar chong bolghanda xitay jasusliri ularni élip qachidu we organ tijaretchilerge satidu."

Buninggha oxshash onlighan, yüzligen maqaliler bar, eng yaxshisi oqushni xalighanlar bularni istiqlal gézitidin oqsun.

Toluq bet