Türkiye metbu'atlirida wén jyabawning türkiye ziyariti mesilisi

Xitay bash ministiri wén jyabawning 10 - ayning 8 - künidin 10 - künigiche türkiyide élip barghan resmiy ziyariti sherqiy türkistan mesilisini yene bir qétim türkiyining küntertipige élip keldi.
Muxbirimiz erkin tarim
2010-10-11
Share
Wen-jyabawgha-eltilghan-ayaq-305 Sürette, 10 - ayning 8 - küni, xitay bash ministiri wén jyabawning mashinisigha qaritip étilghan ayagh.
www.worldbulletin.net

Türkiye bash ministiri rejep tayyip erdoghan bilen xitay bash ministiri wén jyabaw birlikte ötküzgen muxbirlarni kütüwélish yighinida, rejep tayyip erdoghan peqetla ikki dölet otturisidiki tijariy munasiwet heqqidila toxtaldi.

Xitay bash ministiri wén jyabaw bolsa ikki dölet otturisidiki tijariy munasiwettin bashqa yene térrorizmgha qarshi küreshte hemkarliqni kücheytish heqqidimu toxtaldi.

Muxbirlarni kütüwélish yighini qisqa boldi. Axirida muxbirlarning so'al sorishighimu ruxset qilinmidi. Muxbirlarni kütüwélish yighinida ikki bash ministir Uyghur mesilisini tilgha almighan bolsimu, lékin türkiyidiki pütün gézit, radi'o we téléwiziyiler 4 kündin béri sherqiy türkistan mesilisige orun bermekte.

10 - Ayning 8 - küni etigende wén jyabaw turghan méhmanxanidin chiqiwatqanda ikki Uyghurning wén jyabawning mashinisigha ayagh étish bilen bashlighan naraziliq namayishi, etisi , yeni 10 - ayning 9 - küni istanbulda dawamlashti. Bu naraziliq namayishliri türkiye metbu'atlirida keng - kölemde yer aldi. Intérnét we téléwiziye xewerliride "Sherqiy türkistanliqlar xitay bash ministirini ayighi bilen kütüwaldi", "sherqiy türkistanliqlar xitay bash ministirige ayagh atti" dégendek témilar yorutuldi.
Turk-metbuatida-sherqiy-turkistan-Turkiye-Xitay-Wenjyabaw-305
Waqit géziti 10 - ayning 9 - künidiki xewiride "bash ministirlik binasining ichide toxtamnamilerge qol qoyuldi sirtta xitaygha naraziliq namayishi ötküzüldi" témisida xewer qildi. Bu xewerde türkiye bash ministiri rejep tayyip erdoghan bilen xitay bash ministiri wén jyabawning ikki dölet otturisida soda, qatnash, medeniyet we alaqe - uchur qatarliq sahelerni öz ichige alghan 8 toxtamnamigha qol qoyghanliqi, del bu toxtamnamilargha qol qoyuliwatqanda istanbul, qeyseri we enqeredin kelgen köp sanda sherqiy türkistanliqning bina sirtida naraziliq namayishi ötküzgenliki yézilghan.
 
Star gézitide élan qilin'ghan, "xItay bilen bolghan tijarette tarixiy qedem tashlandi" Mawzuluq xewerde ikki dölet otturisidiki tijarette türk lirasi bilen xitay puli yu'enning ishlitilidighanliqi yézilghan. Bu maqalide türkiye bilen xitay otturisida tüzülgen 8 sahediki toxtamnamigha qol qoyulghanliqi, bularning ichidiki muhimliri bolsa türkiye bilen xitay otturisidiki tijarette dollar ishletmey türk lirasi bilen yü'enning ishlitilishi, eski shehir bilen istanbul, enqere bilen siwas otturisidiki téz poyizni xitay bilen ortaq yasash, bulardin bashqa istanbuldin béyjinggha baridighan "zamaniwi yipek yoli" namidiki tömür yolni xitay döliti bilen ortaq yasash, téxnologiye jehettiki hemkarliqqa oxshash bir yürüsh toxtamnamilar ikenliki yézilghan.
Turk-metbuatida-sherqiy-turkistan-Turkiye-Xitay-305
Bulardin bashqa türkiye bash ministiri rejep tayyip erdoghan 2015 - yilida türkiye bilen xitay otturisidiki tijaret sommisini 50 milyard dollargha chiqirishni pilanlawatqanliqini éytti. Türkiyining eng nopuzluq gézitliridin biri bolghan radikal gézitide, "türkiye bilen xitay istratégiyilik ortaq bolidu" dégen témida maqale élan qilindi. Maqalining astidiki kichik mawzuda "xitay bash ministiri wén jyabawning türkiye ziyariti sherqiy türkistanliqlarning namayishi bilen lyu shawbogha bérilgen nobél mukapatining sayisida kömülüp qaldi" déyilgen. Türkiyining eng chong gézitliridin biri bolghan hürriyet gézitide "Uyghurlargha ige chiqish waqti emes" témisida obzor élan qilindi.

Memet yilmaz yazghan obzorida mundaq déyilgen: "xitaylar bilen soda - hemkarliq toxtamnamisi tüziduq. Toxtamnamida ikki dölet otturisidiki tijaretni 10 misli köpeytish qarar qilindi. Köpeytsek kimge payda élip kélidu? xitaydin alghan mélimiz satqan mélimizdin 10 hesse köp, yeni biz ziyan tartiwatimiz."
 
Obzorchi memet yilmaz ependi obzorida Uyghur mesilisi heqqide toxtilip mundaq dep yazidu: "xitay bash ministiri wén türkiyige kelgen küni dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanim bilen élip bérilghan bir söhbet eljezire téléwiziyiside bérildi. Rabiye qadir xanim bezide köz yashlirini tutalmastin xitaylarning Uyghurlargha élip bériwatqan bésim we qirghinchiliq siyasitini anglatti. Bash ministirimiz rejep tayyip erdoghanning bu heqte xitay bash ministirige bir nersiler déyishini kütmidim. Chünki, xitaydin menpe'et bar, pul bar. Uyghurlargha ige chiqsa bichare Uyghurlardin payda tegmeydu, Uyghurlar ereblerge oxshash rejep tayyip erdoghanning resimini öyige asalmaydu. Uyghurlar wetinide namayish qilip rejep tayyip erdoghanning resimini qolida kötürelmeydu. Bundaq bir weziyette bichare Uyghurlarning heqqini némishqa qoghdisun?"
   
Bu qétimqi ziyarette xitay bash ministiri wén jyabaw térrorizmgha qarshi küreshte hemkarliq élip bérishni tekitligen bolsimu türkiye bash ministiri rejep tayyip erdoghanning buni tilgha almasliqini qandaq chüshinishimiz kérek?   

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet