Turpan tewesidiki xelq kelkün apitining zerbisige uchridi


2005.08.10

Uyghur éli xewer tor betliridin melum bolushiche, 8 - ayning 6 - künidin, 7 - künigiche turpan teweside 26 sa'et etrapida toxtimastin qattiq yamghur yéghip, jem'iy 7 yéza, 2 bazar, yene 2 meydanda éghir kelkün apitini keltürüp chiqarghan. Bu kelkün apiti ezeldin höl yéghin kem bolghan turpanda 50 yildin buyan körülgen eng éghir apet hésablinidiken.

Ziyan éghir bolsimu ölüm - yétim ehwali körülmigen

Sina xewer torining xewirige qarighanda, turpandiki chatqal, singgim, üzümchi, astane qatarliq yézilar apet tesirige bir qeder éghir uchrighan bolup, jem'iy 280 a'ililikning 1522 éghiz öyi örülgen, 2700 mo binem hemde kéwezliklerni, teklerni su bésip, 36milyon yu'en etrapida biwaste iqtisadi ziyan körülgen, deslepki sitatistikida turpan teweside 50 ming etrapida ammining apet tesirige uchrighanliqi melum bolghan, gerche kelkün apitining tesiri bir qeder zor bolsimu, bextke yarisha, adem ölüsh - yarilinish ehwalliri körülmigenliki xewer qilinmaqta.

Uyghur élidiki axbarat orunlirining turpanda yüz bergen kelkün apiti heqqide bergen xewerlirige qarighanda, kelkünde yene 312 - nomurluq dölet tash yoli bölikini qiyan élip ketken. Yézilardiki nurghun kichik tash yollar buzulghan, apetning hujumigha eng éghir uchrighan chatqal yézisida 6 kariz örülüp chüshken.

Uyghur élidiki dangliq sayahet orni bolghan turpanda mushu ayning 25 - küni, 14 - nöwetlik yipek yoli üzüm bayrimi ötküzulidu, shundaqla bu mezgil turpanda sayahetchilikning eng awat mezgili hésablinidu. Katta sayahet bayrimi harpisida turpanning tuyuqsiz kelkün apitige uchrishi, turpan hökümet hemde sayahet idarilirini jiddiyleshtürgen.

Kelkün turpan sheher ichigimu belgilik tesir körsetken

Biz kelkün apitining ehwalliri heqqide tepsili melumat élish üchün turpan wilayetlik hökümet bashqurushidiki kelkündin mudapi'e körüsh ishxanisigha téléfon qilghinimizda, téléfonni alghan bir xadim, apet ehwalliri heqqide qisqiche melumat bérip, kelkünning turpan sheher ichigimu éghir tesir körsetkenlikini éytti.

Chatqal yézisi hemmidin éghir ziyan'gha uchridi

Biz yene bu qétim kelkün apitige eng éghir uchrighan chatqal yézisining apettin kéyinki ehwallirini igilesh üchün chatqal yézisigha téléfon qilduq. Yézidin bir kishi ziyaritimizni qobul qilip, u yézida 30 ming adem barliqini, paxta, teg, yollar we minglighan öylerning zerbige uchrighanliqini éytip berdi.

50 Yildin buyanqi éghir apet

Xitay xelq ishliri ministirliqining -10 awghust ashkarilishiche, ötken hepte Uyghur élining turpan etrapini asas qilip yaqqan qattiq yamghurda turpan wélayitila kelkün apitige uchrap qalmay, yene ürümchi hemde sanjining bir qisim rayonlirimu oxshimighan derijide kelkün zerbisige uchrap, 187 mingdin köp adem kelkün apitide qalghan.

Bu kelkünde 9 - awghustqiche 4 ademning ölgenliki melum bolghan, kelkünde yoqap ketken kishiler sani téxiche melum emes iken. Kelkün yüz bergen rayonlarda örülgen öylerning sani 11 ming 4 yüzge yetken. Kelkün apiti yene ürümchi turpan, sanji qatarliq jaylarda qatnash, su insha'ati, hemde alaqe wastilirini buzghunchiliqqa uchratqan.

Xitay xelq ishliri ministirliqining apettin qutquzush bölüm bashliqi li shenruy "dawamliq qurghaq bolghan Uyghur élining gherbiy shimalida bundaq zor kelkün apitining yüz bérishi kem uchraydu, bolupmu turpan tewelikide bu 50 yildin buyan körülüp baqmighan eng éghir kelkün apiti hésablinidu" dep bildürgen.

Tengritagh tor bétining bu heqte bergen xewirige qarighanda, turpan, ürümchi, sanji etrapini asas qilip yüz bergen bu kelkün apitige nisbeten, xitay xelq ishliri ministirliqi 4 - derijilik apettin qutquzushqa munasip tedbir qollanmaqchi iken. (Gülchéhre)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.