Хитайниң чаған байрими һарписида ғулҗида яшлар тутқун қилинди


2005-02-16
Share

Ишәнчилик учурларға асасланғанда, хитайниң чаған байрими һарписида өткәнки йилларға охшашла уйғур елида омумйүзлүк тутқун қилиш һәрикити болған.

Чаған һарписида хитай сақчи даирилириниң уйғур яшлирини тутқун қилиш әһвали һәққидә бир қәдәр толуқ мәлумат алғинимиз, ғулҗида 700дин артуқ уйғур яшлириниң тутқун қилинғанлиқ вәқәси һесаблиниду.

Бу тоғрулуқ биз алдинқи һәптә қисқичә мәлумат бәргән идуқ. Игә болишимизчә, 1-айниң 8- күнидә елип берилған тутқун қилиш, ғулҗидики 4- девезийә хитай сақчилири тәрипидин елип берилған. Бу сәвәбсиз тутулған уйғур яшлириниң бәзилири қоюп берилгән болсиму бир қисминиң һазирғичә дадамту түрмиси қатарлиқ бир қанчә түрмиләрдә тутуп туруливатқанлиқи ашкариланди.

Еһтият

Дегиниңиз пүтүнләй ялған. Буниңдин кейин бундақ қалаймиқан телефон урмаң

Илидә йүз бәргән бу қетимлиқ кәң көләмлик тутқун қилиш, уйғурларда түрлүк гуманларни қозғиған болуп, хитай һөкүмити чаған һарписида һәмдә 5- феврал или вәқәси болғанлиқиниң хатирә күнлири һарписида, уйғур яшлириниң бирәр сиясий һәркәт елип беришидин әндишә қилип бу тутқун һәрикитини елип барған болиши мумкин дәп қияс қилинмақта.

Сақчи даирилириниң кәң көләмлик тутқун қилиш һәрикити елип беришиниң мәқсиди вә 700 дин ошуқ яшниң тутқун қилиниш сәвәблири һәққидә тәпсили мәлуматларға игә болуш үчүн илидики сақчи даирилиригә телефон улидуқ.

Тутулғанлар дадамту түрмисидә

Уларни биз тутмидуқ, 700 дәк адәмни ғулҗа шәһәрлик сақчи идариси тутупту.

Гәрчә бу сақчи идарә башлиқи чаған һарписида тутқун қилиш һәрикити елип барғанлиқини рәт қилған болсиму, әмма биз 4- девезийә сақчи идарисигә телефон қилип, уларниң тутқун қилиш һәрикитигә қатнашқан қатнашмиғанлиқини сориғинимизда, телефонни алған бир хитай сақчи “ уларни биз тутмидуқ, 700 дәк адәмни ғулҗа шәһәрлик сақчи идариси тутупту" - деди.

Ғулҗа шәһәрлик сақчи идарисиниң өзини ашкарилашни халимиған бир уйғур сақчиси чаған һарписида, ғулҗа шәһәрлик сақчи идарисиниң һәқиқәтән 700дин артуқ яшни тутқанлиқи, буларниң ичидә 150 кә йеқинини һазирғичә солап туриватқанлиқи, қалғанлирини тәкшүрүп қоюп бәргәнликини, тутулғанлириниң дадамту түрмидә тутуп туриливатқанлиқини ейтти, һәмдә юқириниң бу қетимлиқ тутқун қилишниң асаслиқ зәһәрлик чекимлик билән шуғулланғучиларни асас қилғанлиқини, қалған сиясийға четишлиқ тәрәплириниң ба -йоқлиқидин хәвири йоқлиқини билдүрди.

Бу сақчиниң бәргән телефон номуриға асаслинип дадамту түрмигә телефон қилдуқ. Бир хитай сақчидин чаған һарписида тутулған яшларниң бәзилири мушу түрмидә икән, уларниң җинайити нимә дәп соридуқ.

У җавабән, "һәә, шундақ улар асасән зәһәрлик чекимлик чәккүчиләр" - деди.

Биз йәнә униңдин, бу чоң тутқунда тутулғанлардин қанчиси силәрдә тутуп туруливатиду ? дәп соридуқ.

У: "бу ениқ әмәс, бүгүн оттуз, әтә йигирмә болуп қалиду, тәпсили әһвални игилимәкчи болсаңлар мушу йәргә келиңлар, мән буниңдин җиқ нәрсә дәп берәлмәймән" - деди.

Ғулҗа шәһәрлик сақчи идариси: бундақ иш йоқ

Биз илидә йүз бәргән бу қетимлиқ тутқун қилишниң немә сәвәбтин елип берилғанлиқи, тутуп туриливатқанларниң мәсилисиниң қачан бир тәрәп қилинидиғанлиқиға охшаш мәсилиләргә җаваб елиш үчүн ғулҗа шәһәрлик сақчи идарисиниң башлиқи рейимға телефон ачтуқ. Телефонни алған сақчи башлиқи реһим бизниң әркин асия радиосидин уриватқанлиқимизни аңлиғандин кейин, бундақ ишниң болмиғанлиқини, көпрәк мәлуматқа игә болуш үчүн шу йәргә беришимиз керәкликини вә бундин кейин телефон урмаслиқимизни ейтти.

4- Девезийә сақчи идариси: ғулҗа сақчи идариси тутти

Или областиниң хәвәр торида 16 - феврал күни, или хәлқи бу чаған байримини наһайити хатирҗәм өткүзди, чоң җинайи вәқә яки һадисиләр йүз бәрмиди дәп хәвәр берилди. Демәк, хитай сақчи даирилири илидики кәң көләмлик тутқун қилиш һәрикитини наһайити мәхпи елип барған.

Әпсус, илидә тутқун қилинған яшларға мунасивәтлик кишиләрдин игилишимизчә чаған һарписида сәвәбсиз тутқун қилинип, тутуп туриливатқан уйғур яшларниң ата - ана, уруқ -туққанлири, һазирға қәдәр тутулғанларниң әһвали тоғрилиқ һечқандақ хәвәр алалмиғачқа, ғәм әндишидә турмақта икән. (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт